Rosacea: verschijnselen, uitlokkende factoren en behandelopties

Wat is rosacea?

Rosacea is een langdurige ontstekingsziekte van de huid die vooral het middengedeelte van het gezicht treft (wangen, neus, voorhoofd, kin). De aandoening begint meestal na het 30e levensjaar en wordt vaker herkend bij mensen met een lichte huid; ze kan echter bij elke huidskleur voorkomen. Omdat roodheid bij een donkere huid moeilijker te zien is, kan de diagnose later worden gesteld.

De oorzaak is niet precies bekend. Men denkt dat erfelijke aanleg, het afweersysteem, veranderingen in de bloedvaten van de huid en bepaalde micro-organismen op de huid een rol spelen. Rosacea is niet besmettelijk en komt niet door slechte hygiëne.

Wat zijn de verschijnselen?

Vroeger werd rosacea in bepaalde subtypen ingedeeld; tegenwoordig wordt aangeraden de aandoening te beoordelen op basis van de verschijnselen die iemand heeft. Bij één persoon kunnen meerdere verschijnselen tegelijk voorkomen.

• Opvliegers (flushing): kortdurend rood worden van het gezicht, samen met een warm gevoel
• Aanhoudende roodheid: blijvende roodheid in het middengedeelte van het gezicht
• Zichtbare kleine bloedvaatjes (teleangiëctasieën): dunne rode adertjes op neus en wangen
• Puistjesachtige bultjes en kleine ontstoken verhevenheden: het verschil met acne is dat er meestal geen mee-eters (comedonen) zijn
• Gevoeligheid, branderigheid, prikken en droogheid van de huid
• Verdikking van de huid: bij sommige mensen, vaker bij mannen, kan de huid vooral op de neus verdikken en van vorm veranderen
• Oogklachten: droge ogen, een zanderig gevoel, branderigheid, roodheid en zwelling van de oogleden

Factoren die opvlammingen uitlokken

De uitlokkende factoren verschillen van persoon tot persoon. Het kan helpen een dagboek bij te houden om vast te stellen welke situaties bij u een opvlamming veroorzaken. Vaak genoemde uitlokkende factoren zijn:

• Zonlicht
• Warm weer, een hete douche of sauna; erg koud en winderig weer
• Alcohol, vooral rode wijn
• Gekruid eten en zeer hete dranken
• Emotionele stress
• Intensieve inspanning
• Huidverzorgingsproducten met alcohol, parfum of schurende stoffen
• Corticosteroïdcrèmes op het gezicht (langdurig gebruik kan een rosacea-achtig beeld verergeren)

Wanneer moet u naar een arts?

Als u aanhoudende roodheid, vaak opvliegers of terugkerende bultjes in uw gezicht hebt, is het raadzaam een dermatoloog te raadplegen. Rosacea kan worden verward met acne, seborroïsch eczeem, een allergische reactie of sommige ziekten die het hele lichaam treffen. Een juiste diagnose is belangrijk om de passende behandeling te kiezen.

Rosacea kan ook de ogen aantasten (oculaire rosacea). Als dit niet wordt behandeld, kan het schade aan het voorste oppervlak van het oog en problemen met het zien veroorzaken. Als u oogklachten hebt, moet u ook door een oogarts worden beoordeeld.

Behandelingen die een arts kan voorstellen

De behandeling wordt gepland op basis van de verschijnselen die bij u op de voorgrond staan, en vaak worden meerdere methoden gecombineerd. Omdat rosacea een chronische ziekte is, is de behandeling meestal langdurig; het doel is de klachten te verminderen en opvlammingen te voorkomen.

• Crèmes en gels: voor bultjes en ontsteking producten met werkzame stoffen zoals azelaïnezuur, metronidazol of ivermectine; voor aanhoudende roodheid kan de arts bepaalde crèmes voorstellen die de bloedvaatjes tijdelijk vernauwen.
• Medicijnen via de mond: bij meer verspreide bultjes of bultjes die niet op crèmes reageren, kan de arts medicijnen zoals antibiotica uit de tetracyclinegroep voorschrijven, voor een bepaalde periode en meestal in een lage dosis die gericht is op het remmen van de ontsteking. In geselecteerde gevallen kunnen ook andere medicijnen worden overwogen.
• Betrokkenheid van de ogen: ooglidhygiëne, warme kompressen en zo nodig oogdruppels of medicijnen via de mond worden samen met de oogarts gepland.
• Verdikking van de huid: bij duidelijke verdikking van de neus kunnen bepaalde lasers of chirurgische methoden worden overwogen.

Elk van deze medicijnen heeft bijwerkingen en situaties waarin het niet mag worden gebruikt. Vertel het altijd aan uw arts als u zwanger bent, een zwangerschap plant of borstvoeding geeft. Gebruik medicijnen op recept niet langer dan aangeraden en begin er niet op eigen houtje mee.

Laser en IPL bij roodheid en bloedvaatjes

Aanhoudende roodheid en zichtbare bloedvaatjes reageren meestal beperkt op crèmes. Bij deze verschijnselen kunnen lasers die zich op de bloedvaten richten en lichtbehandelingen zoals IPL (intens gepulseerd licht) de roodheid en zichtbare bloedvaatjes duidelijk verminderen. Meestal zijn meerdere sessies nodig en om het resultaat te behouden kunnen af en toe herhaalsessies nodig zijn.

Na deze behandelingen komen tijdelijke roodheid en zwelling vaak voor; zelden kunnen blauwe plekken, korstvorming of verkleuring optreden. Bij een donkere huid is het risico op vlekken groter. De behandeling moet worden uitgevoerd door een ervaren arts die uw huidtype beoordeelt.

Voorzichtigheid bij cosmetische behandelingen

Mensen met rosacea hebben een gevoeligere huid. Chemische peelings, microneedling, sommige lasers met hoge energie en schurende verzorgingsbehandelingen kunnen, vooral als de ziekte actief is, een opvlamming uitlokken. Meld het aan de arts dat u rosacea hebt voordat u een esthetische behandeling laat doen; als een behandeling nodig is, wordt de voorkeur gegeven aan een periode waarin de ziekte onder controle is.

Daarom moeten de geschiktheid en de timing van behandelingen zoals fillers, botulinetoxine en peelings bij rosacea individueel worden beoordeeld. Voor algemene informatie over peelings kunt u ons artikel “Chemische peeling” raadplegen.

Dagelijkse huidverzorging

• Gebruik elke dag een breedspectrum zonnebrandmiddel; producten met minerale filters (met zinkoxide of titaniumdioxide) worden door een gevoelige huid meestal beter verdragen.
• Was uw gezicht met lauw water en een milde, ongeparfumeerde reiniger; niet wrijven.
• Gebruik regelmatig een ongeparfumeerde vochtinbrengende crème.
• Vermijd producten met alcohol, menthol, parfum en schurende korreltjes.
• Probeer een nieuw product eerst uit op een klein stukje huid.

Realistische verwachtingen

Rosacea is een chronische ziekte en volledig laten verdwijnen is meestal niet mogelijk. Met behandeling en het vermijden van uitlokkende factoren nemen de klachten echter vaak duidelijk af. Het effect van crèmes is meestal binnen enkele weken tot enkele maanden zichtbaar. Als de behandeling wordt gestopt, kunnen de klachten terugkomen; daarom kan uw arts een onderhoudsplan voorstellen.