HIFU (skupiona wiązka ultradźwięków o wysokiej intensywności): jak skuteczne jest ujędrnianie bez operacji?

Czym jest HIFU i jak działa?

HIFU to skrót angielskiego określenia „high-intensity focused ultrasound”, czyli „skupiona wiązka ultradźwięków o wysokiej intensywności”. Rodzaj stosowany w zabiegach estetycznych nazywany jest także „mikroskupionymi ultradźwiękami”. Urządzenie skupia fale ultradźwiękowe w bardzo małych punktach na określonej głębokości, bez naruszania powierzchni skóry.

W tych punktach skupiona energia krótkotrwale podgrzewa tkankę i tworzy niewielkie obszary uszkodzenia termicznego. Naprawiając te obszary, organizm wytwarza nowy kolagen (białko podporowe nadające skórze jędrność), a tkanka z czasem może się w pewnym stopniu napiąć. Ponieważ ten proces naprawczy przebiega powoli, efekt nie jest widoczny od razu, lecz w ciągu miesięcy.

Różne głowice dostarczają energię na różne głębokości. Do warstw docelowych na twarzy należą dolna część skóry oraz warstwa tkanki łącznej pod skórą. To, jaka głębokość i jaka ilość energii zostaną zastosowane, ustala się na podstawie budowy danej okolicy i cech danej osoby.

Na rynku dostępnych jest wiele urządzeń HIFU o różnych parametrach technicznych. Większość badań przeprowadzono z użyciem określonych urządzeń; wyniki uzyskane jednym urządzeniem mogą nie dotyczyć każdego urządzenia.

W jakich celach się go stosuje?

• Niewielkie opadanie dolnej części twarzy i linii żuchwy
• Niewielkie zwiotczenie okolicy podbródka i szyi
• Niewielkie opadanie okolicy brwi
• Drobne zmarszczki i zwiotczenie okolicy dekoltu (w przypadku niektórych urządzeń)

Niektóre systemy HIFU są reklamowane również do miejscowej redukcji tkanki tłuszczowej na ciele lub do ujędrniania skóry ciała. Dowody dotyczące tych zastosowań są bardziej ograniczone niż w przypadku zabiegów na twarzy i szyi.

Dla kogo jest odpowiedni?

Najwyraźniejszą korzyść z HIFU odnoszą zwykle osoby z łagodnym lub umiarkowanym zwiotczeniem, których skóra wciąż zachowuje pewien stopień elastyczności. Może to być możliwość dla osób, które nie chcą operacji lub nie kwalifikują się do niej i mogą zaakceptować umiarkowaną zmianę.

Dla kogo nie jest odpowiedni i na co należy zwrócić uwagę?

• Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży i w okresie karmienia piersią; zwykle zaleca się odroczenie zabiegu.
• Czynne zakażenie, otwarta rana, czynny trądzik lub opryszczka w okolicy zabiegowej
• Jeśli w danej okolicy znajduje się metalowy implant, rozrusznik serca lub inne urządzenie elektroniczne, należy koniecznie poinformować o tym wcześniej.
• Jeśli niedawno w danej okolicy wykonano zabieg z wypełniaczem, nićmi lub inny zabieg, należy poinformować o tym lekarza; termin zabiegu można odpowiednio zaplanować.
• Przyjmowanie leków rozrzedzających krew może zwiększać ryzyko siniaków; nie należy samodzielnie odstawiać leków, lecz skonsultować się z lekarzem.
• Choroby upośledzające gojenie się ran lub leczenie osłabiające odporność
• Wyraźne opadanie i nadmiar skóry: w takiej sytuacji efekt oczekiwany po HIFU często nie zostaje osiągnięty.

Podczas konsultacji należy wyraźnie podać wszystkie przyjmowane leki, wcześniej wykonane zabiegi estetyczne oraz problemy zdrowotne. O kwalifikacji do zabiegu można zdecydować wyłącznie po ocenie lekarskiej.

Kto powinien wykonywać zabieg i gdzie?

HIFU to zabieg medyczny, który dostarcza energię pod skórę i w przypadku zastosowania na niewłaściwej głębokości lub w niewłaściwej okolicy może spowodować uszkodzenie nerwów i tkanek. Zaleca się, aby był wykonywany po ocenie i na odpowiedzialność lekarza znającego anatomię twarzy, zwłaszcza okolice, w których przebiegają nerwy.

Znaczenie mają także pochodzenie i serwisowanie urządzenia. W przypadku zabiegów wykonywanych urządzeniami o niejasnych parametrach technicznych, niekalibrowanymi lub sprzedawanymi do użytku domowego ryzyko oparzeń i uszkodzenia nerwów może być większe; wiarygodne dane dotyczące skuteczności takich urządzeń są również ograniczone. Należy upewnić się, że w razie problemu będzie dostępny lekarz, z którym można się skontaktować.

Przygotowanie do zabiegu

• Należy otwarcie omówić swoje oczekiwania; w miarę możliwości warto pokazać lekarzowi przed lustrem, jakiej zmiany i w jakiej okolicy się oczekuje.
• Jeśli lekarz uzna to za potrzebne, przed zabiegiem wykonuje się zdjęcia; jest to przydatne do porównania efektu po kilku miesiącach.
• Jeśli w przeszłości występowała opryszczka, a zabieg ma objąć okolicę ust, należy poinformować o tym lekarza.
• W dniu zabiegu nie należy nakładać na twarz makijażu ani kremu; okolica powinna być czysta.
• Należy wcześniej zapytać, czy potrzebny będzie lek przeciwbólowy lub krem znieczulający; nie należy przyjmować leków na własną rękę.

Dzień zabiegu krok po kroku

1. Omawia się historię zdrowia i oczekiwania pacjenta; ocenia się budowę okolicy i stopień zwiotczenia.
2. Pacjent czyta formularz świadomej zgody; omawia się ryzyko i realistyczne efekty, lekarz odpowiada na pytania, a formularz zostaje podpisany.
3. Okolicę oczyszcza się; w razie potrzeby na skórze zaznacza się obszary zabiegowe oraz okolice, których należy unikać.
4. Na skórę nakłada się żel do ultradźwięków i przykłada się do niej głowicę urządzenia.
5. Impulsy podaje się kolejno. Przy każdym impulsie może być odczuwalne krótkotrwałe ciepło, kłucie lub głęboki ból; w okolicach położonych blisko kości odczucie to może być silniejsze.
6. Jeśli dyskomfort jest zbyt duży, należy powiedzieć o tym osobie wykonującej zabieg; poziom energii lub tempo zabiegu można dostosować.
7. Na zakończenie zabiegu usuwa się żel, sprawdza okolicę i przekazuje zalecenia dotyczące pielęgnacji.

Po zabiegu: pierwsze 24 godziny i pierwszy tydzień

Bezpośrednio po zabiegu często występują niewielkie zaczerwienienie i obrzęk, które najczęściej ustępują w ciągu kilku godzin do kilku dni. Tkliwość okolicy nasilająca się przy dotyku lub niewielki ból przy żuciu mogą utrzymywać się kilka dni, czasem kilka tygodni.

• Większość osób wraca do codziennych zajęć tego samego dnia.
• Pierwszego dnia nie należy mocno masować ani pocierać leczonej okolicy.
• Nie należy stosować leków przeciwbólowych ani innych leków, których nie zalecił lekarz.
• Należy kontynuować ochronę przeciwsłoneczną i regularną pielęgnację skóry.
• W razie zauważenia drętwienia, wyraźnych siniaków lub zmiany w ruchach twarzy należy poinformować lekarza.

Spodziewane działania niepożądane

• Ból lub dyskomfort w trakcie zabiegu: różni się w zależności od osoby, okolicy i poziomu energii.
• Zaczerwienienie i niewielki obrzęk: zwykle szybko ustępują.
• Tkliwość przy dotyku lub ból: może utrzymywać się od kilku dni do kilku tygodni.
• Siniaki: mogą wystąpić zwłaszcza w okolicach o cienkiej skórze oraz u osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.
• Przejściowe wypukłe linie lub ślady na skórze: najczęściej znikają samoistnie.

Opisywano również rzadsze, ale istotne powikłania: oparzenia i pęcherze na skórze, przejściowe drętwienie okolicy oraz asymetrię uśmiechu lub ruchów warg wynikającą z przejściowego zajęcia nerwów twarzy. Zwykle ustępują one w ciągu tygodni lub miesięcy, ale wymagają kontroli.

Rzadko po zabiegu opisywano utratę objętości lub zapadnięcie się niektórych okolic twarzy. Informacje o tym, jak często występuje to ryzyko i u kogo jest bardziej prawdopodobne, są ograniczone.

Kiedy widać efekt i jak długo się utrzymuje?

Ponieważ wytwarzanie kolagenu jest procesem powolnym, zmiana zwykle pojawia się w ciągu miesięcy; u wielu osób efekt można wyraźniej ocenić od dwóch do sześciu miesięcy po zabiegu. Pełniejszy wygląd widoczny bezpośrednio po zabiegu często wynika z przejściowego obrzęku.

To, jak długo utrzymuje się efekt, jest różne u różnych osób. Ponieważ proces starzenia trwa nadal, efekt z czasem słabnie; u niektórych osób może być zauważalny przez rok lub dłużej. Jeśli lekarz uzna to za konieczne, może zaproponować dodatkową sesję.

Choć badania wskazują, że HIFU może zapewnić mierzalną poprawę na twarzy i szyi, skala zmiany jest zwykle umiarkowana, a u niektórych osób zauważalny efekt może nie zostać osiągnięty.

Realistyczne oczekiwania: czego HIFU nie zapewni?

• Nie zastępuje chirurgicznego liftingu twarzy; nie usuwa nadmiaru skóry.
• Przy wyraźnym opadaniu efekt jest często niewystarczający.
• Efekt nie pojawia się od razu, lecz powoli, w ciągu miesięcy.
• Nie u wszystkich odpowiedź jest taka sama; u niektórych osób zmiana może być bardzo niewielka.
• Nie zatrzymuje starzenia się; efekt z czasem słabnie.
• Sam w sobie nie jest odpowiednią metodą na głębokie zmarszczki, przebarwienia ani utratę objętości.

Alternatywy