“Lazerlə epilyasiya xərçəngə səbəb olur” mifi: elm nə deyir?

Qısa cavab: lazer epilyasiyasının xərçəngə səbəb olduğunu göstərən elmi sübut yoxdur. Epilyasiyada istifadə olunan lazerlər rentgen şüalarından fərqli olaraq DNT-ni birbaşa zədələyəcək enerjiyə malik olmayan, ionlaşdırıcı olmayan işıqdan istifadə edir. Lazer epilyasiyasının real riskləri yanıq, dəridə rəng dəyişiklikləri və qorunmayan gözdə zədə kimi vəziyyətlərdir. Bu risklər uyğun cihaz, düzgün parametrlər və təcrübəli mütəxəssislə azaldıla bilər; lakin sıfıra endirilə bilməz.

Mif haradan yaranır?

Gündəlik dildə radiasiya sözü çox fərqli enerji növlərini eyni vaxtda ifadə etmək üçün işlədilir. Rentgendən və bəzi nüvə mənbələrindən çıxan yüksək enerjili şüalar, gün işığı, radio dalğaları və lazer işığı eyni sözlə adlandırılanda, hamısının eyni riski daşıdığı düşünülə bilər. Halbuki onların orqanizmə təsirləri bir-birindən çox fərqlidir.

İonlaşdırıcı və ionlaşdırıcı olmayan şüalar arasındakı fərq

Elmdə şüalar enerjisinə görə iki qrupa bölünür. İonlaşdırıcı şüalar (məsələn, rentgen və qamma şüaları) atomlardan elektron qoparacaq qədər yüksək enerjiyə malikdir və DNT-də birbaşa zədə yarada bilər. Xərçəng riski ilə əlaqələndirilən şüa növü budur.

Epilyasiyada istifadə olunan lazerlər və intensiv impulslu işıq (IPL) cihazları isə görünən işıq və yaxın infraqırmızı diapazonda işləyir. Bu işıq ionlaşdırıcı deyil. Təsirini istilik vasitəsilə göstərir: işıq tük kökündəki tünd rəngli piqment olan melanin tərəfindən udulur, istiliyə çevrilir və tük kökünü zədələyir.

Ultrabənövşəyi işıq isə bu iki qrup arasında xüsusi yer tutur və onun dəri xərçəngləri ilə əlaqəsi yaxşı məlumdur. Epilyasiya lazerləri ultrabənövşəyi işıqdan istifadə etmir.

Tədqiqatlar nə deyir?

Lazer epilyasiyası uzun illərdir geniş istifadə olunur. Bu üsulun yan təsirlərini araşdıran icmallarda lazer epilyasiyası ilə bağlı dəri xərçənginin inkişafını göstərən hər hansı nəticə bildirilməyib. İşığın təsir etdiyi dərinlik də dərinin bir neçə millimetri ilə məhdudlaşır; daxili orqanlara çatmır.

Elmdə nəyinsə qətiyyən baş vermədiyini sübut etmək çətindir və çox uzunmüddətli müşahidə məlumatları məhduddur. Lakin bugünkü biliklər və işığın fiziki xüsusiyyətləri lazer epilyasiyasının xərçəngə səbəb olduğu barədə narahatlığı dəstəkləmir.

Əslində diqqət edilməli olan risklər

Xərçəng narahatlığı əsassız olsa da, lazer epilyasiyası riskləri olan tibbi prosedurdur. Ən tez-tez rast gəlinən və ən vacib risklər bunlardır:

• Yanıq və qabarcıq: cihazın parametrləri dəri tipinə uyğun deyilsə və ya dəri bu yaxınlarda günəşdə qaralıbsa, yarana bilər.
• Rəng dəyişiklikləri: dəridə tündləşmə və ya açılma görülə bilər; tünd dərili və günəşdə qalmış dəridə risk daha yüksəkdir. Çox vaxt müvəqqətidir, lakin uzun sürə bilər.
• Çapıq: nadir hallarda, xüsusən ciddi yanıqlardan sonra görülə bilər.
• Göz zədəsi: lazer işığı qorunmayan gözə ciddi zərər verə bilər. Prosedur zamanı həm pasiyent, həm də proseduru aparan mütəxəssis uyğun qoruyucu eynək taxmalıdır; göz ətrafında prosedur xüsusi diqqət tələb edir.
• Tüklənmənin artması: bəzi insanlarda prosedur aparılan nahiyənin yaxınlığında gözlənilmədən tüklənmə arta bilər.

Bu risklərin əksəriyyəti müayinə, dəri tipinin düzgün müəyyən edilməsi, uyğun cihaz və parametr seçimi ilə azaldıla bilər. Prosedurdan əvvəl və sonra günəşdən qorunma da vacibdir. Ətraflı məlumat üçün “Lazer epilyasiyası” məqaləmizə baxa bilərsiniz.

Xallar və ləkələr niyə ayrıca əhəmiyyətlidir?

Xallar da melanin ehtiva etdiyi üçün lazer işığını udur. Xalın üzərinə lazer tətbiq edilməsi xalın görünüşünü dəyişə bilər. Bu, gələcəkdə həmin xalın həkim tərəfindən qiymətləndirilməsini çətinləşdirə və mümkün dəri xərçəngi əlamətinin gözdən qaçmasına səbəb ola bilər.

Buna görə xalların üzərinə qiymətləndirmə aparılmadan lazer tətbiq edilməməlidir. Prosedur zamanı xallar adətən qorunaraq ötürülür. Forması, rəngi və ya ölçüsü dəyişən, qanayan və ya yeni yaranan xalınız varsa, epilyasiyadan əvvəl dermatoloqa müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Dəridəki ləkələr barədə daha çox məlumat “Dəridə ləkələr və melazma” məqaləsindədir.

Nəticə

Lazer epilyasiyasının xərçəngə səbəb olduğu mifi müxtəlif şüa növlərinin eyni sözlə adlandırılmasından qaynaqlanır. Epilyasiya lazerləri ionlaşdırıcı olmayan işıqdan istifadə edir və xərçəngə səbəb olduğuna dair sübut yoxdur. Bununla belə, yanıq, rəng dəyişikliyi və göz zədəsi kimi real risklər var. Prosedurdan sonrakı adi gediş üçün “Tibbi estetik prosedurdan sonra qulluq” məqaləmizə baxa bilərsiniz. Qərar müayinədən sonra həkiminizlə birlikdə verilməlidir.