Mezoterapiyadan sonra problemlər: infeksiya, düyün və qranulyoma, allergiya, pannikulit və ləkə – nə etməli?

Mezoterapiyadan sonra hansı problemlər ola bilər?

Mezoterapiya müxtəlif maddələrin çoxsaylı kiçik inyeksiyalarla dəriyə və ya dərialtına yeridilməsidir. Bu, tək bir prosedur deyil, tərkibi və texnikası çox fərqlənən tətbiqlər qrupudur; təfərrüatlar və sübutların vəziyyəti üçün “Mezoterapiya” məqaləmizə baxa bilərsiniz. Bu məqalə prosedurdan sonra yarana biləcək problemlərə həsr olunub.

Mezoterapiyaya dair beynəlxalq konsensus hesabatı arzuolunmaz təsirləri üç qrupa bölür: iynənin yaratdığı kiçik travma ilə bağlı olanlar (ağrı, göyərmə), vurulan məhsulla bağlı yerli və ya ümumi reaksiyalar və gigiyena qaydalarına əməl edilməməsindən və ya səhv tətbiqdən qaynaqlananlar. Bu bölgü faydalıdır, çünki ikinci və üçüncü qrupdakı problemlərin çoxunun düzgün məhsul və düzgün şəraitlə qarşısını almaq olar.

Yağ toxumasını hədəf alan 'yağ əridən' inyeksiyaların özünəməxsus problemlərini (aydın şişkinlik, dəridə yara, sinirlərin təsirlənməsi, səthdə çökəklik) “Yağ əridən inyeksiya və mezoterapiyadan sonra problemlər” məqaləmizdə ayrıca araşdırmışıq; burada təkrarlamırıq.

Qızartı, şişkinlik və göyərmə nə qədər davam edir?

İnyeksiya nöqtələrində kiçik qabarcıqlar, qızartı, göynəmə və ya sancma hissi və yüngül qaşınma ilk saatlarda adi haldır. Kiçik göyərmələr və xüsusilə göz ətrafında yüngül şişkinlik bir neçə gün davam edə bilər. Bu əlamətlər hər gün bir az da azalmalıdır; gedişatı üçün “Göyərmə və şişkinlik” məqaləmizə nəzər sala bilərsiniz.

Azalmaq əvəzinə artan qızartı, istilik, ağrı və ya axıntı; günlər sonra yenidən çıxan qabarıqlar və həftələr keçməsinə baxmayaraq yox olmayan bərkimələr gözlənilən gedişatdan kənardır.

Mezoterapiyadan sonra infeksiyanı necə tanımaq olar?

Hər inyeksiya dəridə mikrobların daxil ola biləcəyi kiçik bir yol açır; mezoterapiyada bu nöqtələrin sayı çox böyükdür. Erkən dövrdəki bakterial infeksiyalar adətən ilk günlərdə artan qızartı, istilik, ağrı, irinli axıntı və bəzən qızdırma ilə özünü göstərir. Bu əlamətlərin təfərrüatını “Estetik prosedurdan sonra infeksiya” məqaləmizdə tapa bilərsiniz.

Mezoterapiyaya xas əsas problem isə gec üzə çıxan infeksiyalardır. Prosedurdan həftələr sonra inyeksiya nöqtələrində qırmızı-bənövşəyi, ağrılı, bərk və bəzən axıntı verən çoxsaylı şişkinliklər yaranır. Çox vaxt qızdırma və ya ümumi halsızlıq olmur; buna görə də sızanaq, həşərat sancması və ya allergiya sanılıb gecikmək olar.

Atipik mikobakteriya epidemiyaları nəyi göstərir?

Bu gec infeksiyaların xeyli hissəsinə atipik mikobakteriyalar adlanan, suda və ətraf mühitdə olan, adi antibiotiklərə çox vaxt cavab verməyən mikroblar səbəb olur. Mezoterapiya ilə əlaqəli bu infeksiyaları araşdıran sistematik icmalda 30 nəşrdə ümumilikdə 423 pasiyent aşkar edilib. Pasiyentlərin çoxu qadındır; lezyonlar ən çox qarın, bud və omba nahiyəsində müşahidə olunub. İnfeksiyaların çoxu dərman müalicəsi ilə sağalıb, lakin bir çox pasiyentdə birdən çox dərman və ya müalicə kursu tələb olunub, sağalma həftələr çəkib və tez-tez çapıq qalıb.

Epidemiya hesabatları mənbənin çox vaxt qarşısı alına bilən olduğunu göstərir. Fransadakı bir epidemiyada mikrob həm pasiyentlərdən, həm də ətraf mühitdən götürülüb; ehtimal olunan mənbə kimi çoxsaylı inyeksiya cihazının kran suyu ilə təmizlənməsi göstərilib. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) bildirdiyi başqa bir qrupda isə inyeksiyalar evdə, həkimlik lisenziyası olmayan şəxs tərəfindən edilib. Pasiyentlər əllərin təmizlənməsindən, dəri antiseptikindən və əlcəkdən istifadə edilmədiyini, dərmanın çoxdozalı flakonlardan çəkildiyini bildiriblər; müsahibə zamanı, prosedurdan 10–16 həftə sonra, 14 pasiyentdən 11-ində lezyonlar hələ də davam edirdi.

Bu vəziyyətdə düzgün diaqnoz üçün həkim xüsusi kultura analizləri təyin etməlidir. Buna görə də həftələr sonra çıxan şişkinliklərlə müraciət etdiyiniz həkimə mezoterapiya etdirdiyinizi, onun yerini və tarixini mütləq deyin.

Düyün və qranulyoma nədir, infeksiyadan fərqi nədir?

Düyün (nodul) dəridə və ya dərialtında əllə hiss olunan bərkimədir. Qranulyoma isə immun sistemin toxumaya daxil olan və uzaqlaşdıra bilmədiyi maddənin ətrafını əhatə edərək yaratdığı iltihabi toxumadır. Mezoterapiyadan sonra vurulan maddəyə qarşı yaranan yad cisim tipli qranulyomalar bildirilib. Onlar adətən həftələr və ya aylar sonra inyeksiya nöqtələrinə uyğun gələn bərk, qırmızı və ya dəri rəngli qabarıqlar şəklində üzə çıxır.

Dərc olunmuş bir klinik halda inyeksiya üçün istehsal olunmamış və bu məqsədlə təsdiqlənməmiş məhsulun mezoterapiya yolu ilə üzə vurulmasından sonra üzdə çoxsaylı qranulyomalar yaranıb. Dəriyə çəkmək üçün nəzərdə tutulmuş kosmetik məhsulların dəriyə vurulması bu baxımdan xüsusilə risklidir.

Qranulyoma ilə atipik mikobakteriya infeksiyası zahirən bir-birinə çox oxşaya bilər, lakin müalicələri tamamilə fərqlidir. Onları müayinə, lazım olduqda görüntüləmə, toxuma nümunəsi (biopsiya) və kultura analizi ilə ayırırlar. Buna görə də düyünləri özbaşına kortizonlu və ya antibiotikli dərmanlarla müalicə etməyə çalışmaq həm diaqnozu gecikdirir, həm də vəziyyəti pisləşdirə bilər.

Yağ toxumasının iltihabı (pannikulit) necə vəziyyətdir?

Pannikulit dərialtı yağ toxumasının iltihabıdır. Mezoterapiyadan sonra, xüsusilə bədənə edilən tətbiqlərdə, inyeksiya nahiyələrində dərin, ağrılı, qırmızı-bənövşəyi bərkimələr şəklində bildirilib. Bu vəziyyətin inyeksiyanın təzyiqi, yerli travma və ya vurulan maddələrin özü ilə bağlı ola biləcəyi düşünülür; mikobakteriya infeksiyası da pannikulit görüntüsü ilə özünü göstərə bilər.

CDC-nin araşdırdığı qrupda götürülən toxuma nümunələrində yağ toxumasında zədələnmə və iltihab aşkar edilib; tapıntılar infeksiyaya uyğun olsa da, vurulan maddələr əldə edilə bilmədiyi üçün kimyəvi və ya allergik reaksiya ehtimalı istisna edilməyib. Pannikulit sağalarkən dəridə çökəklik, çapıq və tündləşmə qoya bilər; buna görə də erkən qiymətləndirmə vacibdir.

Mezoterapiya allergiya yaradırmı?

Yarada bilər. Mezoterapiya qarışıqlarında çox vaxt birdən çox maddə olur: vitaminlər, bitki ekstraktları, yerli keyidicilər və konservantlar kimi. Maddələrin sayı artdıqca onlardan birinə qarşı allergiya ehtimalı da artır və reaksiya yarandıqda məsul maddəni tapmaq çətinləşir. 'Təbii' və ya 'bitki mənşəli' tərkib allergiya yaratmayacağı demək deyil.

Allergiya inyeksiya nöqtələrində gözləniləndən uzun sürən qaşınmalı qabarıqlar və övrə şəklində yerli qala bilər; çox nadir hallarda bütün bədəni təsirləndirən ağır vəziyyətə (anafilaksiyaya) çevrilə bilər. Əlamətlərin təfərrüatı və nə etməli olduğunuz üçün “Estetik prosedurlarda allergik reaksiya” məqaləmizə baxa bilərsiniz. Məlum allergiyalarınızı və əvvəllər hər hansı inyeksiyaya verdiyiniz reaksiyaları prosedurdan əvvəl mütləq deyin.

Mezoterapiyadan sonra ləkə qalırmı?

İnyeksiya nöqtələrində kiçik, qəhvəyi ləkələr qala bilər. Bunun ən çox rast gəlinən səbəbi dəridəki iltihabın və ya göyərmənin sağalarkən iz kimi tündlük qoymasıdır (iltihabdan sonrakı hiperpiqmentasiya). Tünd dəridə və sağalma dövründə günəş görən dəridə daha tez-tez olur. İnfeksiya, qranulyoma və pannikulitdən sonra qalan tündləşmə isə daha aydın və uzunmüddətli ola bilər.

Bu cür ləkələrin çoxu aylar ərzində açılır; günəşdən qorunma bu prosesə aydın şəkildə təsir edir. Ləkə açan məhsulları özbaşına istifadə etməyin; ləkələrin ümumi səbəbləri və seçimlər üçün “Dəridə ləkələr və melazma” məqaləmizə baxa bilərsiniz.

Tərkibi məlum olmayan qarışıqlar niyə əsas problemdir?

Mezoterapiyada istifadə olunan qarışıqlar üçün ümumi, standart formul yoxdur. Beynəlxalq konsensus hesabatı qarışıqların ayrı-ayrı maddələrdən daha effektiv olduğunu demək mümkün olmadığını bildirir, çünki qarışıqlar çox fərqlidir və komponentlər ayrı-ayrılıqda müqayisə edilməyib. Hesabat qarışıqların yalnız birgə istifadə üçün icazə almış məhsullarla hazırlanmasını, fərqli maddələrin ayrı şprislərlə və ayrı nöqtələrə vurulmasını tövsiyə edir.

Tərkibi bilinməyən qarışıq üç ayrı problem yaradır: onun sterilliyi və təmizliyi məlum deyil; komponentlərdən birinə allergiyanızın olub-olmadığını əvvəlcədən qiymətləndirmək mümkün deyil; problem yarandıqda həkim nə ilə üz-üzə olduğunu bilə bilmir. CDC-nin araşdırdığı qrupda pasiyentlərə bitki ekstraktlarının vurulduğu deyilib, lakin flakonlar tapılmadığı üçün həqiqi tərkib heç vaxt öyrənilə bilməyib. Təfərrüatlar üçün “Saxta məhsullar və qeyri-qanuni prosedurlar” məqaləmizə baxa bilərsiniz.

Normaldırmı, həkimlə məsləhətləşməli, yoxsa təcilidir?

Həkiminiz nə edə bilər?

Həkim əvvəlcə sizi müayinə edir; prosedurun nə vaxt, harada, kim tərəfindən və hansı məhsulla edildiyini soruşur. Vəziyyətə görə aşağıdakı yanaşmaları düşünə bilər:

• Gözlənilən yan təsirlərdə izləmə və qulluq tövsiyələri.
• Allergik reaksiyada həkimin uyğun bildiyi müalicə; ağır reaksiyada təcili müdaxilə və sonra məsul maddənin araşdırılması üçün müvafiq ixtisasa yönləndirmə.
• İnfeksiya şübhəsində axıntıdan və ya toxumadan nümunə götürülməsi; gec başlayan şişkinliklərdə mikobakteriyalar üçün xüsusi kultura analizinin təyin edilməsi.
• Atipik mikobakteriya infeksiyasında çox vaxt birdən çox dərmanın uzun müddət birlikdə istifadə edildiyi, infeksion xəstəliklər mütəxəssisi ilə birlikdə aparılan müalicə və lazım olduqda cərrahi boşaltma.
• Düyün, qranulyoma və ya pannikulit düşünüldükdə ultrasəs kimi görüntüləmə, lazım olduqda biopsiya və nəticəyə görə həkimin seçəcəyi müalicə.
• Qalan ləkə və izlər üçün iltihab tamamilə sakitləşdikdən sonra uyğun seçimlərin müzakirəsi.

Problem yarandıqda izləyə biləcəyiniz ümumi addımlar üçün “Estetik prosedurdan sonra ağırlaşma yaranarsa nə etməli” məqaləmiz yol göstərə bilər.

Evdə nə edə bilərsiniz, nəyi etməməlisiniz?

• Həkiminizin verdiyi qulluq təlimatlarına əməl edin; nahiyəni təmiz saxlayın və toxunmazdan əvvəl əllərinizi yuyun.
• Vurulan məhsulun adını, tərkibini və tətbiq tarixini öyrənin; əlinizdə qablaşdırma, foto və ya qeyd varsa, saxlayın.
• Dəyişiklikləri eyni işıqda, tarixli fotolarla qeyd edin; qızdırmanız varsa, ölçüb qeyd edin.
• Sağalma dövründə nahiyəni günəşdən qoruyun.

Bunları etməyin:

• Şişkinlikləri və düyünləri sıxmayın, iynə ilə deşməyin, qabıqları qoparmayın.
• Özbaşına antibiotik, kortizonlu krem və ya allergiya dərmanı başlamayın; yanlış müalicə diaqnozu gecikdirə bilər.
• Həkiminiz tövsiyə etməyibsə, nahiyəyə masaj, isti və ya buz tətbiq etməyin.
• Problem həll olunmadan eyni nahiyəyə yeni inyeksiya və ya başqa prosedur etdirməyin.
• Həftələr sonra çıxan şişkinlikləri 'özü keçəcək' deyə gözləməyin.

Riski azaltmaq üçün

• Proseduru həkim müayinəsindən sonra, həkimə və lisenziyalı tibb müəssisəsində etdirin; ev, otel və ya gözəllik salonu kimi yerlərdə inyeksiyaya razı olmayın.
• Vurulacaq məhsulun adını, tərkibini və inyeksiya üçün istehsal olunub-olunmadığını soruşun; məlumatı yazılı şəkildə istəyin.
• Məhsulun gözünüzün qarşısında, bağlı və etiketli orijinal qablaşdırmadan açılmasını istəyin; tərkibi açıqlanmayan və ya əvvəlcədən hazırlanmış etiketsiz qarışıqları qəbul etməyin.
• Dərinin antiseptik məhlulla təmizləndiyini, əlcəkdən və birdəfəlik steril iynədən istifadə edildiyini görün; tətbiq cihazla edilirsə, dəriyə toxunan hissələrin birdəfəlik olub-olmadığını soruşun.
• Allergiyalarınızı, qəbul etdiyiniz dərmanları, immun sisteminizə təsir edən xəstəliklərinizi və uçuq keçmişinizi deyin.
• Nahiyədə aktiv infeksiya, sızanaq alovlanması, uçuq və ya açıq yara varsa, proseduru təxirə salın.

Prosedur yerini seçərkən “Tibbi estetikada klinika və həkim seçimi” məqaləmiz işinizə yaraya bilər.

Elmi məlumat harada məhduddur?

Mezoterapiyanın arzuolunmaz təsirləri əsasən klinik hal hesabatlarından, hal seriyalarından və epidemiya hesabatlarından məlumdur; neçə tətbiqdən birində problem yarandığını göstərən etibarlı göstərici yoxdur. İstifadə olunan qarışıqlar və texnikalar çox fərqli olduğu üçün bir nəşrdəki nəticələri başqa məhsula və ya tətbiqə ümumiləşdirmək olmaz. Düyün, qranulyoma və pannikulitin hansı maddələrlə daha tez-tez görüldüyünə və ən uyğun müalicənin nə olduğuna dair müqayisəli tədqiqatlar da yoxdur. Buna görə də sizə fərdi risk göstəricisi deyilə bilməz; bu səhifə məlumat xarakteri daşıyır və müayinəni əvəz etmir.