Προβλήματα μετά από αποτρίχωση με laser: αύξηση τριχοφυΐας, θυλακίτιδα, κηλίδες, μάτια – τι κάνετε;

Ποια προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από αποτρίχωση με laser;

Οι συσκευές laser και έντονου παλμικού φωτός (IPL) λειτουργούν επειδή η χρωστική στη ρίζα της τρίχας απορροφά το φως και το μετατρέπει σε θερμότητα. Για το πώς γίνεται η θεραπεία, σε ποιους ταιριάζει και τις ρεαλιστικές προσδοκίες, δείτε το άρθρο μας «Αποτρίχωση με laser». Το παρόν άρθρο εστιάζει στα προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη θεραπεία.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση των παρενεργειών αναφέρει ότι τα προβλήματα σχετίζονται κυρίως με τον τύπο δέρματος, την περιοχή θεραπείας, τη συσκευή και τις ρυθμίσεις. Δηλαδή η ίδια θεραπεία μπορεί να έχει πολύ διαφορετικό κίνδυνο σε διαφορετικούς ανθρώπους και συνθήκες. Γι' αυτό ο καθορισμός της κατάλληλης συσκευής και ρύθμισης για εσάς με ιατρική εξέταση είναι το βασικό βήμα για την πρόληψη προβλημάτων.

Πόσο κρατούν η ερυθρότητα και τα εξογκώματα στη βάση των τριχών;

Αμέσως μετά τη θεραπεία είναι συχνά η ερυθρότητα, το ήπιο πρήξιμο, η αίσθηση θερμότητας και τα μικρά εξογκώματα στη βάση των τριχών. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας (AAD) αναφέρει ότι οι συχνότερες παρενέργειες είναι ήπιες και κρατούν μία έως τρεις ημέρες. Τα συμπτώματα αυτά πρέπει να μειώνονται λίγο κάθε μέρα.

Ερυθρότητα, πόνος, φουσκάλες ή εκκρίσεις που αυξάνονται αντί να μειώνονται με τις μέρες δεν αποτελούν αναμενόμενη πορεία και χρειάζονται εκτίμηση από γιατρό.

Οι τρίχες αυξήθηκαν αντί να μειωθούν: τι είναι η παράδοξη υπερτρίχωση;

Η παράδοξη υπερτρίχωση είναι η αύξηση, πάχυνση ή σκούρεμα των τριχών, αντί για μείωσή τους, στην περιοχή όπου έγινε laser ή IPL ή αμέσως γύρω από αυτήν. Δεν είναι έγκαυμα ούτε νόσος και δεν αποτελεί επείγουσα κατάσταση· είναι όμως ενοχλητική, γιατί πρόκειται για το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το αναμενόμενο.

Σε μια συστηματική ανασκόπηση που συγκέντρωσε 22 μελέτες με περίπου 9.700 ασθενείς, η μέση συχνότητα της κατάστασης υπολογίστηκε σε περίπου 3%. Ωστόσο τα αποτελέσματα των μελετών διαφέρουν πολύ μεταξύ τους· γι' αυτό ο αριθμός αυτός πρέπει να διαβάζεται ως χονδρική εκτίμηση και όχι ως ακριβές ποσοστό. Η μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών εμφανίστηκε σε πρόσωπο και λαιμό· εκτός αυτών των περιοχών αναφέρθηκε πολύ σπάνια.

Στην ίδια ανασκόπηση φάνηκε ότι ο τύπος της συσκευής και το διάστημα μεταξύ των συνεδριών δεν άλλαζαν τη συχνότητα· τα δεδομένα για την εκτίμηση της επίδρασης του φύλου και του τύπου δέρματος κρίθηκαν ανεπαρκή. Σε ορισμένες μελέτες αναφέρθηκε συχνότερα σε λεπτές τρίχες και σε σκούρο δέρμα. Η αιτία της δεν είναι πλήρως γνωστή.

Αν το παρατηρήσετε, ενημερώστε τον γιατρό σας. Στις περισσότερες μελέτες που εξετάστηκαν, η αύξηση των τριχών μειωνόταν σταδιακά όταν η θεραπεία συνεχιζόταν· πώς θα αλλάξει το θεραπευτικό πλάνο όμως το αποφασίζει ο γιατρός που εκτιμά το δέρμα και τη δομή των τριχών σας. Στις γυναίκες, όταν εμφανίζεται νέα ή ταχέως αυξανόμενη τριχοφυΐα στο πρόσωπο, πρέπει επίσης να διερευνάται αν υπάρχει ορμονική αιτία.

Γιατί εμφανίζονται θυλακίτιδα και εξάνθημα που μοιάζει με σπυράκια;

Η θυλακίτιδα είναι φλεγμονή των θυλάκων των τριχών. Μετά από laser μπορεί να προκληθεί από ερεθισμό λόγω θερμότητας, εφίδρωση, τριβή ή εγκατάσταση βακτηρίων του δέρματος στη ρίζα της τρίχας. Εμφανίζεται ως κόκκινα εξογκώματα στη βάση των τριχών, μερικές φορές με λευκή κορυφή, που προκαλούν φαγούρα ή ήπιο πόνο. Γίνεται πιο συχνά αντιληπτή σε περιοχές με χοντρές τρίχες και τριβή, όπως η πλάτη, το στήθος, τα πόδια και η περιοχή του μπικίνι.

Τα εξογκώματα στη βάση των τριχών που εμφανίζονται αμέσως μετά τη θεραπεία και υποχωρούν σε μία ή δύο μέρες δεν είναι θυλακίτιδα· είναι η αναμενόμενη αντίδραση της ρίζας της τρίχας στη θερμότητα. Αντίθετα, εξογκώματα που εμφανίζονται μέρες αργότερα, αυξάνονται σε αριθμό, γεμίζουν πύον ή πονούν πρέπει να τα δει γιατρός. Ποια συμπτώματα παραπέμπουν σε λοίμωξη θα βρείτε αναλυτικά στο άρθρο μας «Λοίμωξη μετά από αισθητική θεραπεία».

Μπορεί να σκουρύνει ή να αποχρωματιστεί το δέρμα;

Μπορεί. Το φως απορροφάται όχι μόνο από τη χρωστική της ρίζας της τρίχας αλλά και από τη χρωστική του δέρματος. Γι' αυτό σε σκούρο δέρμα, σε μαυρισμένο δέρμα ή σε δέρμα που εκτέθηκε πρόσφατα στον ήλιο ο κίνδυνος σκουρέματος (υπερμελάγχρωση) ή αποχρωματισμού (υπομελάγχρωση) είναι μεγαλύτερος. Η AAD αναφέρει ότι οι περισσότερες από αυτές τις αλλαγές χρώματος βελτιώνονται με τον χρόνο, ενώ ορισμένες μπορεί να μην υποχωρήσουν.

Αν παρατηρήσετε αλλαγή χρώματος, προστατέψτε αυστηρά την περιοχή από τον ήλιο και δείξτε την στον γιατρό σας. Μη χρησιμοποιείτε προϊόντα λεύκανσης κηλίδων με δική σας πρωτοβουλία. Για τις γενικές αιτίες των κηλίδων και τις θεραπευτικές επιλογές, δείτε το άρθρο μας «Κηλίδες στο δέρμα και μέλασμα».

Τι γίνεται αν εμφανιστεί έγκαυμα και φουσκάλες;

Οι φουσκάλες, το γκριζόλευκο χρώμα, η κρούστα ή τα σημάδια με το σχήμα της κεφαλής της συσκευής μπορεί να είναι σημάδια εγκαύματος και απαιτούν επικοινωνία με γιατρό την ίδια μέρα. Τις αιτίες του εγκαύματος, τι κάνετε αμέσως και τις κηλίδες και ουλές που μπορεί να ακολουθήσουν τα εξετάζουμε αναλυτικά στο άρθρο μας «Εγκαύματα και κηλίδες μετά από laser και IPL»· εδώ δεν τα επαναλαμβάνουμε.

Μπορεί η αποτρίχωση με laser να βλάψει τα μάτια;

Ναι, αν τα μάτια δεν προστατεύονται. Το χρωματιστό μέρος του ματιού (ίριδα) και ο αμφιβληστροειδής περιέχουν επίσης χρωστική και απορροφούν το φως του laser. Στην ιατρική βιβλιογραφία έχουν αναφερθεί μετά από μείωση τριχοφυΐας με laser βλάβες όπως ενδοφθάλμια φλεγμονή (ραγοειδίτιδα), λέπτυνση και παραμόρφωση της ίριδας, ανωμαλία της κόρης και καταρράκτης. Σημαντικό μέρος αυτών των αναφορών αφορά θεραπείες γύρω από τα φρύδια και τα μάτια.

Σε μια ανασκόπηση 21 δημοσιευμένων περιστατικών τραυματισμού ματιών σε κοσμητικές θεραπείες laser στο πρόσωπο, σε πάνω από το 60% των περιστατικών δεν χρησιμοποιήθηκε καθόλου προστασία των ματιών ή αφαιρέθηκε κατά τη θεραπεία. Σε περίπου ένα τρίτο ο τραυματισμός συνέβη παρότι χρησιμοποιήθηκε προστασία. Γι' αυτό οι θεραπείες κοντά στα μάτια απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και εμπειρία, ακόμη κι αν φοριούνται γυαλιά.

• Όλοι όσοι βρίσκονται στο δωμάτιο της θεραπείας πρέπει να φορούν προστατευτικά γυαλιά κατάλληλα για το μήκος κύματος της συσκευής που χρησιμοποιείται.
• Μη βγάζετε τα γυαλιά μέχρι να τελειώσει η θεραπεία· αν νιώσετε ότι γλιστρούν ή ότι περνά φως, ζητήστε να σταματήσει η θεραπεία.
• Σε περιοχές πολύ κοντά στο μάτι, όπως το κάτω μέρος του φρυδιού και το βλέφαρο, η αποτρίχωση με laser συνήθως δεν συνιστάται· για αυτές τις περιοχές συζητήστε άλλες επιλογές με τον γιατρό σας.
• Το να κλείνετε το μάτι με το δάχτυλο ή με βαμβάκι δεν αποτελεί επαρκή προστασία.

Τα συμπτώματα βλάβης στο μάτι είναι πόνος, ερυθρότητα, έντονη ευαισθησία στο φως, θολή όραση, κηλίδα στο οπτικό πεδίο και αλλαγή στο σχήμα της κόρης. Σε ορισμένα από τα περιστατικά που αναφέρθηκαν, τα συμπτώματα έγιναν αντιληπτά ώρες ή ακόμη και μία ή δύο μέρες μετά τη θεραπεία. Αν έχετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, μην περιμένετε.

Τι γίνεται αν η βολή περάσει πάνω από ελιά ή τατουάζ;

Οι ελιές και το μελάνι των τατουάζ περιέχουν πυκνή χρωστική και απορροφούν έντονα το φως. Μια βολή πάνω σε τατουάζ ή σε μόνιμο μακιγιάζ φρυδιών, χειλιών ή ματιών (μικροχρωματισμός) μπορεί να προκαλέσει σε εκείνο το σημείο έγκαυμα, φουσκάλες και αλλοίωση του χρώματος του τατουάζ. Γι' αυτό οι περιοχές με τατουάζ παραλείπονται ή καλύπτονται για προστασία.

Σε μια συστηματική ανασκόπηση των μελετών για τις ελιές, μετά από αποτρίχωση με laser αναφέρθηκαν μείωση μεγέθους, ξεθώριασμα ή σκούρεμα του χρώματος, ασύμμετρο σχήμα και αλλαγή στη δερματοσκοπική εικόνα των ελιών. Οι αλλαγές αυτές ξεκινούσαν έως και περίπου δύο εβδομάδες μετά τη θεραπεία και μπορούσαν να διαρκέσουν χρόνια. Στην ίδια ανασκόπηση αναφέρεται ότι δεν υπάρχει τεκμηριωμένο περιστατικό ελιάς που εξελίχθηκε σε καρκίνο μετά από αποτρίχωση με laser· ωστόσο τα δεδομένα μακροχρόνιας παρακολούθησης είναι περιορισμένα.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι το εξής: μια ελιά με αλλοιωμένη εικόνα είναι δυσκολότερο να εκτιμηθεί στο μέλλον και ένα πραγματικό προειδοποιητικό σημάδι μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Γι' αυτό συνιστάται οι ελιές να προστατεύονται κατά τη θεραπεία και οι ελιές που αλλάζουν σχήμα ή χρώμα να εξετάζονται από δερματολόγο πριν από την αποτρίχωση. Τη σχέση της αποτρίχωσης με laser με τον καρκίνο την εξετάζουμε σε ξεχωριστό άρθρο για τους μύθους.

Μπορεί η αποτρίχωση με laser να προκαλέσει έρπη;

Μπορεί. Ο επιχείλιος έρπης εμφανίζεται όταν ενεργοποιείται ξανά ο ιός του απλού έρπητα που παραμένει αδρανής στον οργανισμό. Η θερμότητα και ο ερεθισμός των ιστών σε θεραπείες laser πάνω από τα χείλη, στο πηγούνι και στο πρόσωπο μπορεί να προκαλέσουν έξαρση σε άτομα με ιστορικό έρπητα. Η AAD κατατάσσει την έξαρση έρπητα στις σπάνιες παρενέργειες της αποτρίχωσης με laser. Δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα για το πόσο συχνή είναι η έξαρση έρπητα μετά από αισθητικές θεραπείες.

Ο έρπης συνήθως ξεκινά τις μέρες μετά τη θεραπεία με αίσθηση μυρμηγκιάσματος ή καψίματος· στη συνέχεια εμφανίζονται μικρές φυσαλίδες με υγρό, σε ομάδες. Η εικόνα αυτή μπορεί να μπερδευτεί με έγκαυμα ή βακτηριακή λοίμωξη· γι' αυτό είναι σημαντικό να τη δει ο γιατρός σας. Αν έχετε ιστορικό έρπητα, πείτε το πριν από τη θεραπεία· αν χρειάζεται προληπτική θεραπεία, το αποφασίζει ο γιατρός σας. Όταν υπάρχει ενεργός έρπης, δεν γίνεται θεραπεία σε εκείνη την περιοχή.

Φυσιολογικό, συζήτηση με τον γιατρό ή επείγον;

Τι μπορεί να κάνει ο γιατρός σας;

Ο γιατρός πρώτα εξετάζει την περιοχή· ρωτά πότε έγινε η θεραπεία, με ποια συσκευή και ποιες ρυθμίσεις, πότε εκτεθήκατε τελευταία φορά στον ήλιο και ποια φάρμακα παίρνετε. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να εξετάσει τις εξής προσεγγίσεις:

• Στις αναμενόμενες παρενέργειες, παρακολούθηση, καταπραϋντική φροντίδα και οδηγίες προστασίας από τον ήλιο.
• Σε υποψία θυλακίτιδας ή λοίμωξης, λήψη δείγματος αν χρειάζεται και θεραπεία που θα επιλέξει ο γιατρός.
• Σε έξαρση έρπητα, εκτίμηση για θεραπεία που δρα κατά του ιού και προληπτικό πλάνο για τις επόμενες συνεδρίες.
• Σε αλλαγή χρώματος, αυστηρή αντηλιακή προστασία, παρακολούθηση και, όταν χρειάζεται, θεραπείες που θα προτείνει ο γιατρός· αναβολή νέας συνεδρίας σε εκείνη την περιοχή μέχρι να βελτιωθεί το πρόβλημα.
• Σε παράδοξη υπερτρίχωση, αναθεώρηση του θεραπευτικού πλάνου: αλλαγή της συσκευής, των ρυθμίσεων ή της μεθόδου και, αν χρειάζεται, διερεύνηση ορμονικών αιτίων.
• Σε συμπτώματα από τα μάτια, παραπομπή για επείγουσα οφθαλμολογική εξέταση.
• Σε ελιά με αλλοιωμένη εικόνα, δερματοσκοπική εκτίμηση και, αν χρειάζεται, περαιτέρω διερεύνηση.

Για τα γενικά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε όταν αντιμετωπίσετε πρόβλημα, μπορεί να σας καθοδηγήσει το άρθρο μας «Τι κάνετε αν εμφανιστεί επιπλοκή μετά από αισθητική θεραπεία».

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι και τι να αποφύγετε;

• Ακολουθήστε τις οδηγίες φροντίδας του γιατρού σας· κρατήστε την περιοχή καθαρή και προτιμήστε φαρδιά ρούχα που μειώνουν την τριβή.
• Προστατέψτε την περιοχή από τον ήλιο· στα ακάλυπτα σημεία χρησιμοποιείτε τακτικά το αντηλιακό που σας προτείνει ο γιατρός σας.
• Για όσο διάστημα σας συστήνει ο γιατρός σας, αποφύγετε το ζεστό ντους, τη σάουνα, το χαμάμ, την πισίνα και την έντονη άσκηση που προκαλεί εφίδρωση.
• Καταγράψτε τις αλλαγές με φωτογραφίες με ημερομηνία· σημειώστε την ημερομηνία της θεραπείας και το μέρος όπου έγινε.

Μην κάνετε τα εξής:

• Μη στύβετε και μη σπάτε τα εξογκώματα και τις φυσαλίδες· μην ξεκολλάτε τις κρούστες.
• Μη χρησιμοποιείτε με δική σας πρωτοβουλία κρέμες με αντιβιοτικό, κορτιζόνη ή λευκαντικές κρέμες για κηλίδες.
• Μέχρι να επουλωθεί η περιοχή, μην κάνετε κερί, μη χρησιμοποιείτε αποτριχωτική μηχανή, γάντι απολέπισης, peeling ή προϊόντα με οξέα.
• Μη βγάζετε τις τρίχες που αυξήθηκαν με τσιμπιδάκι ή κερί· μέχρι να μιλήσετε με τον γιατρό σας, χρησιμοποιείτε μόνο ξυράφι.
• Όταν έχετε συμπτώματα από τα μάτια, μην περιμένετε με τη σκέψη ότι 'θα περάσει'· μην τρίβετε τα μάτια σας και μη χρησιμοποιείτε οφθαλμικές σταγόνες με δική σας πρωτοβουλία.

Για να μειώσετε τον κίνδυνο

• Πριν από τη θεραπεία ζητήστε να εκτιμηθούν ο τύπος του δέρματός σας και η δομή των τριχών σας· ρωτήστε αν στην πρώτη συνεδρία θα γίνει δοκιμαστική βολή σε μικρή περιοχή.
• Τις εβδομάδες πριν και μετά τη θεραπεία μην κάνετε ηλιοθεραπεία, μην μπαίνετε σε solarium και μη χρησιμοποιείτε προϊόντα μαυρίσματος.
• Αναφέρετε το ιστορικό έρπητα, τα φάρμακα και τα φυτικά σκευάσματα που παίρνετε, την τάση σας για ουλές και τα ορμονικά σας προβλήματα.
• Δείξτε στο άτομο που κάνει τη θεραπεία τις ελιές, τα τατουάζ και, αν υπάρχει, το μόνιμο μακιγιάζ φρυδιών ή χειλιών· ρωτήστε πώς θα προστατευτούν αυτές οι περιοχές.
• Βεβαιωθείτε ότι τα προστατευτικά γυαλιά είναι κατάλληλα για τη συσκευή και ότι θα τα φοράτε σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας· μη δεχτείτε θεραπεία σε περιοχές πολύ κοντά στο μάτι.
• Για τις λεπτές, ανοιχτόχρωμες τρίχες στο πρόσωπο και στον λαιμό, συζητήστε από πριν αν η θεραπεία είναι πραγματικά κατάλληλη και την πιθανότητα αύξησης των τριχών.
• Αν κατά τη θεραπεία νιώσετε οξύ πόνο διαφορετικό από τον αναμενόμενο ή αντιληφθείτε φως στο μάτι σας, πείτε το αμέσως.

Για την επιλογή του χώρου θεραπείας μπορεί να σας φανεί χρήσιμο το άρθρο μας «Επιλογή κλινικής και γιατρού αισθητικής ιατρικής: λίστα ελέγχου ασφάλειας 10 σημείων».

Πού είναι περιορισμένη η επιστημονική γνώση;

Οι περισσότερες μελέτες για τις παρενέργειες της αποτρίχωσης με laser είναι αναδρομικές και βασίζονται σε παρατήρηση· οι συσκευές, οι ρυθμίσεις και οι ομάδες ασθενών διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Το ποσοστό περίπου 3% για την παράδοξη υπερτρίχωση είναι ο μέσος όρος μελετών με αποτελέσματα που δεν συμφωνούν μεταξύ τους και δεν δείχνει τον δικό σας κίνδυνο. Οι τραυματισμοί των ματιών και οι αλλαγές στις ελιές είναι γνωστοί κυρίως από αναφορές περιστατικών· η πραγματική τους συχνότητα δεν είναι γνωστή. Ούτε για τη συχνότητα της έξαρσης έρπητα υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα. Οι πληροφορίες αυτού του άρθρου μπορεί να ενημερωθούν καθώς προκύπτουν νέα δεδομένα· η σελίδα αυτή έχει ενημερωτικό σκοπό και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.