Προβλήματα μετά από μεσοθεραπεία: λοίμωξη, οζίδια, κοκκιώματα, αλλεργία, πανικουλίτιδα, κηλίδες – τι κάνετε;

Ποια προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από μεσοθεραπεία;

Μεσοθεραπεία είναι η εφαρμογή διάφορων ουσιών στο δέρμα ή κάτω από αυτό με πολλές μικρές ενέσεις. Δεν είναι μία θεραπεία, αλλά μια ομάδα εφαρμογών που διαφέρουν πολύ ως προς το περιεχόμενο και την τεχνική· για λεπτομέρειες και για το επίπεδο τεκμηρίωσης δείτε το άρθρο μας «Μεσοθεραπεία». Το παρόν άρθρο εστιάζει στα προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη θεραπεία.

Μια διεθνής έκθεση ομοφωνίας για τη μεσοθεραπεία κατατάσσει τις ανεπιθύμητες ενέργειες σε τρεις ομάδες: όσες οφείλονται στο μικρό τραύμα της βελόνας (πόνος, μελανιά), τοπικές ή γενικές αντιδράσεις που οφείλονται στο προϊόν που ενίεται, και όσες προκύπτουν από μη τήρηση των κανόνων υγιεινής ή από λανθασμένη εφαρμογή. Η διάκριση αυτή είναι χρήσιμη, γιατί τα περισσότερα προβλήματα της δεύτερης και της τρίτης ομάδας μπορούν να προληφθούν με σωστό προϊόν και σωστές συνθήκες.

Τα ιδιαίτερα προβλήματα των ενέσεων 'λιποδιάλυσης' που στοχεύουν τον λιπώδη ιστό (έντονο πρήξιμο, πληγή στο δέρμα, επηρεασμός νεύρων, βαθουλώματα στην επιφάνεια) τα εξετάζουμε χωριστά στο άρθρο μας «Προβλήματα μετά από ενέσεις λιποδιάλυσης και μεσοθεραπεία»· εδώ δεν τα επαναλαμβάνουμε.

Πόσο διαρκούν η ερυθρότητα, το πρήξιμο και οι μελανιές;

Τις πρώτες ώρες είναι συνηθισμένα μικρά εξογκώματα στα σημεία της ένεσης, ερυθρότητα, αίσθημα καψίματος ή τσιμπήματος και ήπιος κνησμός. Οι μικρές μελανιές και, ιδίως γύρω από τα μάτια, ένα ήπιο πρήξιμο μπορεί να κρατήσουν λίγες ημέρες. Αυτά τα συμπτώματα πρέπει να μειώνονται κάθε μέρα λίγο περισσότερο· για την πορεία τους δείτε το άρθρο μας «Μελανιές και πρήξιμο μετά από αισθητική θεραπεία».

Ερυθρότητα, θερμότητα, πόνος ή έκκριση που αυξάνονται αντί να μειώνονται, νέα εξογκώματα που εμφανίζονται μετά από ημέρες και σκληρίες που δεν υποχωρούν παρά το πέρασμα εβδομάδων δεν ανήκουν στην αναμενόμενη πορεία.

Πώς καταλαβαίνετε μια λοίμωξη μετά από μεσοθεραπεία;

Κάθε ένεση ανοίγει στο δέρμα έναν μικρό δρόμο από τον οποίο μπορούν να μπουν μικρόβια· στη μεσοθεραπεία τα σημεία αυτά είναι πάρα πολλά. Οι πρώιμες βακτηριακές λοιμώξεις εκδηλώνονται συνήθως τις πρώτες ημέρες με αυξανόμενη ερυθρότητα, θερμότητα, πόνο, πυώδη έκκριση και μερικές φορές πυρετό. Λεπτομέρειες για αυτά τα συμπτώματα θα βρείτε στο άρθρο μας «Λοίμωξη μετά από αισθητική θεραπεία».

Το πρόβλημα που είναι πιο χαρακτηριστικό της μεσοθεραπείας είναι οι όψιμες λοιμώξεις. Εβδομάδες μετά τη θεραπεία εμφανίζονται στα σημεία της ένεσης πολλά κόκκινα έως μωβ, επώδυνα, σκληρά και μερικές φορές με έκκριση οιδήματα. Συχνά δεν υπάρχει πυρετός ή γενική κακουχία· γι' αυτό μπορεί να θεωρηθούν σπυράκια, τσίμπημα εντόμου ή αλλεργία και να υπάρξει καθυστέρηση.

Τι δείχνουν οι επιδημίες από άτυπα μυκοβακτήρια;

Ένα σημαντικό μέρος αυτών των όψιμων λοιμώξεων προκαλείται από τα λεγόμενα άτυπα μυκοβακτήρια, μικρόβια που βρίσκονται στο νερό και στο περιβάλλον και συχνά δεν ανταποκρίνονται στα συνηθισμένα αντιβιοτικά. Μια συστηματική ανασκόπηση των λοιμώξεων αυτών που σχετίζονται με τη μεσοθεραπεία εντόπισε σε 30 δημοσιεύσεις συνολικά 423 ασθενείς. Οι περισσότεροι ασθενείς ήταν γυναίκες· οι βλάβες εμφανίστηκαν κυρίως στην κοιλιά, τους γλουτούς και τους μηρούς. Οι περισσότερες λοιμώξεις υποχώρησαν με φαρμακευτική αγωγή, όμως σε πολλούς ασθενείς χρειάστηκαν περισσότερα από ένα φάρμακα ή κύκλοι θεραπείας, η ίαση διήρκεσε εβδομάδες και συχνά έμειναν ουλές.

Οι αναφορές επιδημιών δείχνουν ότι η πηγή συχνά μπορεί να προληφθεί. Σε μια επιδημία στη Γαλλία το μικρόβιο απομονώθηκε τόσο από τους ασθενείς όσο και από το περιβάλλον· ως πιθανή πηγή αναφέρθηκε ο καθαρισμός μιας συσκευής πολλαπλών ενέσεων με νερό βρύσης. Σε μια άλλη ομάδα κρουσμάτων που ανέφεραν τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι ενέσεις έγιναν σε σπίτι από άτομο χωρίς άδεια άσκησης ιατρικού επαγγέλματος. Οι ασθενείς ανέφεραν ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν καθαρισμός χεριών, αντισηπτικό δέρματος και γάντια και ότι το φάρμακο αναρροφήθηκε από φιαλίδια πολλαπλών δόσεων· κατά τη συνέντευξη, 10 έως 16 εβδομάδες μετά τη θεραπεία, οι βλάβες συνεχίζονταν σε 11 από τους 14 ασθενείς.

Σε αυτή την εικόνα, για τη σωστή διάγνωση ο γιατρός πρέπει να ζητήσει ειδικές καλλιέργειες. Γι' αυτό, όταν απευθύνεστε σε γιατρό για οιδήματα που εμφανίστηκαν μετά από εβδομάδες, πείτε του οπωσδήποτε ότι κάνατε μεσοθεραπεία, πού και πότε.

Τι είναι τα οζίδια και τα κοκκιώματα και σε τι διαφέρουν από τη λοίμωξη;

Οζίδιο είναι μια ψηλαφητή σκληρία στο δέρμα ή κάτω από αυτό. Κοκκίωμα είναι φλεγμονώδης ιστός που σχηματίζει το ανοσοποιητικό σύστημα γύρω από μια ουσία που μπήκε στον ιστό και δεν μπορεί να απομακρυνθεί. Μετά από μεσοθεραπεία έχουν αναφερθεί κοκκιώματα τύπου ξένου σώματος, που αναπτύσσονται έναντι της ουσίας που ενέθηκε. Εμφανίζονται συνήθως μετά από εβδομάδες ή μήνες ως σκληρά, κόκκινα ή στο χρώμα του δέρματος εξογκώματα που αντιστοιχούν στα σημεία της ένεσης.

Σε ένα δημοσιευμένο περιστατικό αναπτύχθηκαν πολλά κοκκιώματα στο πρόσωπο, αφού ένα προϊόν που δεν είχε παραχθεί για ένεση ούτε είχε εγκριθεί για αυτόν τον σκοπό εφαρμόστηκε στο πρόσωπο με μεσοθεραπεία. Η ένεση στο δέρμα καλλυντικών προϊόντων που προορίζονται για επάλειψη είναι από αυτή την άποψη ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Το κοκκίωμα και η λοίμωξη από άτυπα μυκοβακτήρια μπορεί εξωτερικά να μοιάζουν πολύ, όμως η θεραπεία τους είναι εντελώς διαφορετική. Τη διάκριση την κάνουν η εξέταση, αν χρειαστεί απεικόνιση, η λήψη δείγματος ιστού (βιοψία) και η καλλιέργεια. Γι' αυτό, αν προσπαθήσετε να αντιμετωπίσετε μόνοι σας τα οζίδια με φάρμακα με κορτιζόνη ή αντιβιοτικά, καθυστερείτε τη διάγνωση και μπορεί να επιδεινώσετε την εικόνα.

Πώς εκδηλώνεται η φλεγμονή του λιπώδους ιστού (πανικουλίτιδα);

Πανικουλίτιδα είναι η φλεγμονή του λιπώδους ιστού κάτω από το δέρμα. Μετά από μεσοθεραπεία, ιδίως σε εφαρμογές στο σώμα, έχει αναφερθεί ως βαθιές, επώδυνες σκληρίες, κόκκινες έως μωβ, στις περιοχές της ένεσης. Θεωρείται ότι μπορεί να οφείλεται στην πίεση της ένεσης, στο τοπικό τραύμα ή στις ίδιες τις ουσίες που ενίονται· και η λοίμωξη από μυκοβακτήρια μπορεί να εμφανιστεί με εικόνα πανικουλίτιδας.

Στα δείγματα ιστού από την ομάδα κρουσμάτων που εξέτασαν τα CDC βρέθηκαν βλάβη και φλεγμονή στον λιπώδη ιστό· αν και τα ευρήματα ήταν συμβατά με λοίμωξη, επειδή οι ουσίες που ενέθηκαν δεν βρέθηκαν, δεν μπόρεσε να αποκλειστεί η πιθανότητα χημικής ή αλλεργικής αντίδρασης. Η πανικουλίτιδα, καθώς επουλώνεται, μπορεί να αφήσει βαθούλωμα, ουλή και σκούρεμα στο δέρμα· γι' αυτό η έγκαιρη εκτίμηση είναι σημαντική.

Μπορεί η μεσοθεραπεία να προκαλέσει αλλεργία;

Μπορεί. Τα μείγματα μεσοθεραπείας περιέχουν συχνά περισσότερες από μία ουσίες: για παράδειγμα βιταμίνες, φυτικά εκχυλίσματα, τοπικά αναισθητικά και συντηρητικά. Όσο αυξάνεται ο αριθμός των ουσιών, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα αλλεργίας σε κάποια από αυτές, και όταν εμφανιστεί αντίδραση γίνεται δυσκολότερο να βρεθεί η υπεύθυνη ουσία. Το ότι ένα περιεχόμενο είναι 'φυσικό' ή 'φυτικό' δεν σημαίνει ότι δεν θα προκαλέσει αλλεργία.

Η αλλεργία μπορεί να μείνει τοπική, με εξογκώματα που φαγουρίζουν και διαρκούν περισσότερο από το αναμενόμενο στα σημεία της ένεσης και με κνίδωση· πολύ σπάνια μπορεί να εξελιχθεί σε βαριά εικόνα που επηρεάζει όλο το σώμα (αναφυλαξία). Για λεπτομέρειες για τα συμπτώματα και τι κάνετε δείτε το άρθρο μας «Αλλεργική αντίδραση σε αισθητικές θεραπείες». Πριν από τη θεραπεία αναφέρετε οπωσδήποτε τις γνωστές σας αλλεργίες και τις αντιδράσεις που είχατε παλαιότερα σε κάποια ένεση.

Μένουν κηλίδες μετά από μεσοθεραπεία;

Στα σημεία της ένεσης μπορεί να μείνουν μικρές καφέ κηλίδες. Η συχνότερη αιτία είναι ότι η φλεγμονή ή η μελανιά του δέρματος, καθώς επουλώνεται, αφήνει πίσω της σκουρότερο χρώμα (μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση). Είναι συχνότερη σε σκούρο δέρμα και σε δέρμα που εκτίθεται στον ήλιο κατά την επούλωση. Το σκούρεμα που μένει μετά από λοίμωξη, κοκκίωμα και πανικουλίτιδα μπορεί να είναι πιο έντονο και να διαρκεί περισσότερο.

Οι περισσότερες τέτοιες κηλίδες ξεθωριάζουν μέσα σε μήνες· η προστασία από τον ήλιο επηρεάζει σημαντικά την πορεία. Μη χρησιμοποιείτε μόνοι σας προϊόντα λεύκανσης· για τις γενικές αιτίες των κηλίδων και τις επιλογές δείτε το άρθρο μας «Κηλίδες στο δέρμα και μέλασμα».

Γιατί τα μείγματα άγνωστης σύστασης είναι το βασικό πρόβλημα;

Για τα μείγματα που χρησιμοποιούνται στη μεσοθεραπεία δεν υπάρχει κοινή, τυποποιημένη σύνθεση. Η διεθνής έκθεση ομοφωνίας σημειώνει ότι δεν μπορεί να ειπωθεί πως τα μείγματα είναι πιο αποτελεσματικά από τις μεμονωμένες ουσίες, επειδή τα μείγματα διαφέρουν πολύ και τα συστατικά δεν έχουν συγκριθεί ένα προς ένα. Η έκθεση συνιστά τα μείγματα να γίνονται μόνο με προϊόντα που έχουν άδεια για συνδυασμένη χρήση και οι διαφορετικές ουσίες να χορηγούνται με χωριστές σύριγγες και σε χωριστά σημεία.

Ένα μείγμα άγνωστης σύστασης δημιουργεί τρία διαφορετικά προβλήματα: η αποστείρωση και η καθαρότητά του δεν είναι γνωστές· δεν μπορεί να εκτιμηθεί εκ των προτέρων αν έχετε αλλεργία σε κάποιο συστατικό· όταν εμφανιστεί πρόβλημα, ο γιατρός δεν μπορεί να ξέρει με τι έχει να κάνει. Στην ομάδα κρουσμάτων που εξέτασαν τα CDC, ειπώθηκε στους ασθενείς ότι τους ενέθηκαν φυτικά εκχυλίσματα, αλλά επειδή τα φιαλίδια δεν βρέθηκαν, το πραγματικό περιεχόμενο δεν έγινε ποτέ γνωστό. Για λεπτομέρειες δείτε το άρθρο μας «Πλαστά προϊόντα και παράνομες θεραπείες».

Φυσιολογικό, συζήτηση με τον γιατρό ή επείγον;

Τι μπορεί να κάνει ο γιατρός σας;

Ο γιατρός πρώτα σας εξετάζει· ρωτά πότε, πού, από ποιον και με ποιο προϊόν έγινε η θεραπεία. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να εξετάσει τις εξής προσεγγίσεις:

• Στις αναμενόμενες παρενέργειες, παρακολούθηση και συστάσεις φροντίδας.
• Σε αλλεργική αντίδραση, θεραπεία που κρίνει κατάλληλη ο γιατρός· σε βαριά αντίδραση, επείγουσα αντιμετώπιση και στη συνέχεια παραπομπή στην αντίστοιχη ειδικότητα για τη διερεύνηση της υπεύθυνης ουσίας.
• Σε υποψία λοίμωξης, λήψη δείγματος από την έκκριση ή τον ιστό· σε οιδήματα που ξεκίνησαν όψιμα, αίτημα για ειδική καλλιέργεια για μυκοβακτήρια.
• Σε λοίμωξη από άτυπα μυκοβακτήρια, θεραπεία που συντονίζεται μαζί με ειδικό λοιμωξιολόγο, όπου συχνά χρησιμοποιούνται μαζί περισσότερα από ένα φάρμακα για μεγάλο διάστημα, και αν χρειαστεί χειρουργική παροχέτευση.
• Όταν υπάρχει υποψία οζιδίων, κοκκιώματος ή πανικουλίτιδας, απεικόνιση όπως υπερηχογράφημα, αν χρειαστεί βιοψία και, ανάλογα με το αποτέλεσμα, θεραπεία που επιλέγει ο γιατρός.
• Για τις κηλίδες και τις ουλές που μένουν, συζήτηση των κατάλληλων επιλογών αφού η φλεγμονή υποχωρήσει πλήρως.

Για τα γενικά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε όταν έχετε πρόβλημα, μπορεί να σας καθοδηγήσει το άρθρο μας «Τι κάνετε αν εμφανιστεί επιπλοκή μετά από αισθητική θεραπεία».

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι και τι δεν πρέπει να κάνετε;

• Ακολουθήστε τις οδηγίες φροντίδας του γιατρού σας· διατηρήστε την περιοχή καθαρή και πλύνετε τα χέρια σας πριν την αγγίξετε.
• Μάθετε το όνομα, τη σύσταση και την ημερομηνία εφαρμογής του προϊόντος· αν έχετε συσκευασία, φωτογραφία ή αρχείο, κρατήστε τα.
• Καταγράψτε τις αλλαγές με φωτογραφίες με ημερομηνία, στον ίδιο φωτισμό· αν έχετε πυρετό, μετρήστε τον και σημειώστε τον.
• Στη διάρκεια της επούλωσης προστατεύετε την περιοχή από τον ήλιο.

Μην κάνετε τα εξής:

• Μη στύβετε τα οιδήματα και τα οζίδια, μην τα τρυπάτε με βελόνα και μην ξεκολλάτε τις κρούστες.
• Μην ξεκινάτε μόνοι σας αντιβιοτικό, κρέμα με κορτιζόνη ή αντιαλλεργικό φάρμακο· η λάθος θεραπεία μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση.
• Αν δεν το συστήσει ο γιατρός σας, μην κάνετε μασάζ και μη βάζετε ζεστό ή πάγο στην περιοχή.
• Μέχρι να λυθεί το πρόβλημα, μην κάνετε νέα ένεση ή άλλη θεραπεία στην ίδια περιοχή.
• Μην αφήνετε οιδήματα που εμφανίστηκαν μετά από εβδομάδες με τη σκέψη 'θα περάσει μόνο του'.

Για να μειώσετε τον κίνδυνο

• Κάντε την εφαρμογή μετά από ιατρική εξέταση, από γιατρό και σε αδειοδοτημένη μονάδα υγείας· μη δέχεστε ενέσεις σε χώρους όπως σπίτι, ξενοδοχείο ή ινστιτούτο ομορφιάς.
• Ρωτήστε το όνομα και τη σύσταση του προϊόντος που θα εφαρμοστεί και αν έχει παραχθεί για ένεση· ζητήστε τις πληροφορίες γραπτώς.
• Ζητήστε το προϊόν να ανοιχτεί μπροστά σας, από την κλειστή αυθεντική συσκευασία με ετικέτα· μη δέχεστε μείγματα χωρίς δηλωμένη σύσταση ή προετοιμασμένα από πριν χωρίς ετικέτα.
• Βεβαιωθείτε ότι το δέρμα καθαρίζεται με αντισηπτικό διάλυμα και ότι χρησιμοποιούνται γάντια και αποστειρωμένες βελόνες μίας χρήσης· αν η εφαρμογή γίνεται με συσκευή, ρωτήστε αν τα μέρη που ακουμπούν το δέρμα είναι μίας χρήσης.
• Αναφέρετε τις αλλεργίες σας, τα φάρμακα που παίρνετε, τις παθήσεις που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα και αν έχετε ιστορικό επιχείλιου έρπητα.
• Αν στην περιοχή υπάρχει ενεργή λοίμωξη, έξαρση ακμής, επιχείλιος έρπης ή ανοιχτή πληγή, αναβάλετε τη θεραπεία.

Όταν επιλέγετε πού θα κάνετε την εφαρμογή, μπορεί να σας φανεί χρήσιμο το άρθρο μας «Επιλογή κλινικής και γιατρού αισθητικής ιατρικής».

Πού είναι περιορισμένη η επιστημονική γνώση;

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της μεσοθεραπείας είναι γνωστές κυρίως από αναφορές περιστατικών, σειρές περιστατικών και αναφορές επιδημιών· δεν υπάρχει αξιόπιστο ποσοστό που να δείχνει σε πόσες εφαρμογές εμφανίζεται πρόβλημα. Επειδή τα μείγματα και οι τεχνικές διαφέρουν πολύ, τα αποτελέσματα μιας δημοσίευσης δεν μπορούν να γενικευθούν σε άλλο προϊόν ή εφαρμογή. Δεν υπάρχουν επίσης συγκριτικές μελέτες για το με ποιες ουσίες εμφανίζονται συχνότερα οζίδια, κοκκιώματα και πανικουλίτιδα ούτε για το ποια είναι η καταλληλότερη θεραπεία. Γι' αυτό δεν μπορεί να σας δοθεί ένα προσωπικό ποσοστό κινδύνου· η σελίδα αυτή έχει ενημερωτικό σκοπό και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.