منافذ باز پوست: چرا ایجاد می‌شوند، آیا بسته می‌شوند و کدام روش‌ها شواهد دارند؟

منفذ پوست چیست؟

بیشتر منافذی که روی سطح پوست با چشم دیده می‌شوند، دهانهٔ مشترک یک ریشهٔ مو و غدهٔ چربی وابسته به آن‌اند. سبومی که غدد چربی تولید می‌کنند از این دهانه به سطح می‌رسد و از پوست محافظت می‌کند. در بینی، پیشانی و بخش داخلی گونه‌ها که غدد چربی فراوان و بزرگ‌اند، منافذ به‌طور طبیعی آشکارترند.

منافذ باز مشکل پزشکی نیستند. در منابع پزشکی هم معیار دقیق و مورد توافقی برای 'منافذ باز' وجود ندارد؛ ارزیابی تا حد زیادی بر پایهٔ ظاهر است. اندازه و تراکم منافذ از فردی به فرد دیگر و نیز میان گروه‌های قومی مختلف به‌طور چشمگیری فرق می‌کند.

چرا منافذ باز به نظر می‌رسند؟

یک مقالهٔ مروری که این موضوع را بررسی کرده، سه علت اصلی باز به نظر رسیدن منافذ را چنین برمی‌شمارد: تولید زیاد سبوم، کاهش کشسانی پوست اطراف منفذ و افزایش حجم ریشهٔ مو. افزون بر این‌ها عوامل دیگری هم نقش دارند:

• پوست چرب: هرچه تولید سبوم بیشتر باشد، دهانهٔ منفذ آشکارتر می‌شود. این تا حد زیادی به ساختار ژنتیکی و هورمون‌ها مربوط است.
• انسداد: منفذی که با سبوم، سلول‌های مردهٔ پوست و باقی‌ماندهٔ آرایش پر شود، گشادتر و تیره به نظر می‌رسد.
• آسیب آفتاب و سن: با کم شدن پشتیبانی کلاژن و الاستین پیرامون منفذ، دهانهٔ آن شل می‌شود و کشیده‌تر و گشادتر به نظر می‌رسد.
• آکنه: جوش‌های مکرر منافذ را مسدود می‌کنند و ممکن است به‌مرور بر بافت اطراف اثر بگذارند.
• هورمون‌ها: بلوغ، چرخهٔ قاعدگی و اثر هورمون‌های مردانه ممکن است تولید چربی را تغییر دهند.
• عادت‌های مراقبت پوست: فراورده‌هایی که منافذ را می‌بندند، مالش شدید و فشار دادن مکرر با ایجاد تحریک ممکن است منافذ را آشکارتر نشان دهند.

اینکه در هر فرد کدام علت پررنگ‌تر است، اهمیت دارد. در پوست جوانی که چربی آن آشکار است و در پوستی که به دلیل آسیب آفتاب کشسانی‌اش را از دست داده، منافذ ممکن است مشابه به نظر برسند، اما رویکرد متفاوت است.

انتظار 'بسته شدن منافذ' تا چه حد واقع‌بینانه است؟

پیرامون منافذ عضله‌ای وجود ندارد که آن‌ها را باز و بسته کند. بنابراین این باور که بخار داغ منافذ را 'باز می‌کند' و آب سرد یا یخ آن‌ها را 'می‌بندد' درست نیست. سرما ممکن است پوست را برای مدت کوتاهی کشیده‌تر نشان دهد؛ آب داغ اما ممکن است با تحریک پوست، منافذ را آشکارتر کند.

تعداد منافذ را نمی‌توان تغییر داد و منافذ را نمی‌توان از بین برد. هدف واقع‌بینانه این است که با کم کردن انسداد، متعادل کردن چربی و حفظ پشتیبانی پوست اطراف منفذ، کاری کنیم که منافذ کمتر به چشم بیایند. بهبودی که به دست می‌آید معمولاً متوسط است و تا زمانی که مراقبت ادامه یابد حفظ می‌شود. بخشی از فراورده‌هایی که با عنوان 'بستن منافذ' یا 'محو منافذ' معرفی می‌شوند، تنها سطح پوست را به‌طور موقت صاف‌تر نشان می‌دهند.

در مراقبت روزانه چه چیزهایی ممکن است کمک کند؟

• صورت خود را روزی دو بار با آب ولرم و یک پاک‌کنندهٔ ملایم بشویید؛ آن را نسایید.
• فراورده‌هایی را ترجیح دهید که برچسب 'منافذ را نمی‌بندد' (غیرکومدوژنیک) دارند یا فاقد روغن‌اند.
• هر روز ضدآفتاب با طیف گسترده و SPF دست‌کم 30 بزنید؛ آسیب آفتاب پشتیبانی پیرامون منافذ را کم می‌کند.
• منافذ را فشار ندهید و با ناخن یا ابزار دستکاری نکنید؛ این کار ممکن است به تحریک و اسکار بینجامد.
• از فراورده‌های لایه‌بردار با دانه‌های زبر و فراورده‌هایی که پوستتان را می‌سوزانند یا گزگز می‌اندازند پرهیز کنید.
• پیش از خواب آرایش را پاک کنید.

نقطه‌های کوچک خاکستری یا زردرنگ و با فاصلهٔ منظم روی بینی، اغلب جوش سرسیاه نیستند، بلکه نمای مجرای چربی طبیعی درون منفذ هستند. اگر فشار داده شوند، به‌زودی دوباره پر می‌شوند؛ این وضعیتی قابل انتظار است و فشار دادن مکرر بیش از سود، زیان دارد.

روش‌های دارای شواهد و سطح شواهد آن‌ها

بیشتر پژوهش‌ها دربارهٔ منافذ باز کوچک و کوتاه‌مدت‌اند و روش‌های اندازه‌گیری متفاوتی به کار برده‌اند. بنابراین شواهد برای هیچ‌یک از روش‌های زیر قوی به شمار نمی‌رود؛ این جدول برای مقایسهٔ نسبی روش‌ها با یکدیگر است.

رتینوئیدها و فراورده‌های حاوی اسید ممکن است پوست را به آفتاب حساس‌تر کنند؛ در زمان استفاده از این فراورده‌ها نباید محافظت در برابر آفتاب را فراموش کرد. اینکه کدام فراوردهٔ نسخه‌ای و با چه دفعاتی به کار رود، پس از معاینه توسط پزشک تعیین می‌شود. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ اقدامات، می‌توانید مقاله‌های «لایه‌برداری شیمیایی»، «لیزر فرکشنال» و «سفت کردن پوست با رادیوفرکانسی و میکرونیدلینگ رادیوفرکانسی» را ببینید.

چسب‌های منافذ، ماسک‌های رسی و دستگاه‌های پاک‌کنندهٔ مکشی ممکن است مواد انباشته در منافذ را به‌طور موقت کم کنند؛ اما قطر منافذ را تغییر نمی‌دهند و اگر زیاد یا با شدت به کار روند، ممکن است به تحریک و نمایان شدن مویرگ‌ها بینجامند. استفاده از رولر سوزنی خانگی به دلیل خطر عفونت و اسکار توصیه نمی‌شود.

منافذ باز است یا وضعیتی دیگر؟

گاهی پشت ظاهری که منافذ باز پنداشته می‌شود، وضعیت پوستی دیگری قرار دارد که درمان‌پذیر است. تشخیص با معاینه انجام می‌شود.

در این زمینه مقاله‌های «جای جوش (اسکار آکنه)» و «روزاسه (رزاسه)» ممکن است به شما کمک کنند.

انتظار واقع‌بینانه

• منافذ را نمی‌توان از بین برد؛ هدف این است که کمتر نمایان باشند.
• بهبود معمولاً متوسط است و طی هفته‌ها تا ماه‌ها پدیدار می‌شود؛ با کنار گذاشتن مراقبت، ظاهر پیشین تا حد زیادی بازمی‌گردد.
• اثر اقدامات هم به‌مرور کم می‌شود؛ چون تولید چربی و پیری ادامه دارد، ممکن است تکرار لازم باشد.
• مقایسه از نزدیک، در آینهٔ ذره‌بینی یا با عکس‌های فیلتردار، ظاهر واقعی را نشان نمی‌دهد؛ پوست کاملاً صاف و بدون منفذ هدفی واقع‌بینانه نیست.
• با فراورده‌ها و اقداماتی که ادعا می‌کنند منافذ را در مدت کوتاه می‌بندند با احتیاط برخورد کنید.