پاسخ کوتاه: نه. در تزریق‌هایی مانند فیلر، توکسین بوتولینوم (در زبان عامه 'بوتاکس') یا مزوتراپی ممکن است سوزن یا کانولا به یکی از رگ‌های خونی کوچک پوست برخورد کند. این اتفاق حتی در دقیق‌ترین کار هم ممکن است رخ دهد و به همین دلیل کبودی از شایع‌ترین عوارض جانبی است. اما هر رنگ بنفشی کبودی نیست: رنگ بنفش‌مانندی که مانند تور پخش می‌شود، سفید شدن پوست یا درد شدید به ارزیابی اورژانسی نیاز دارد.
کبودی چرا ایجاد می‌شود؟
کبودی یعنی خونی که از رگ‌های بسیار کوچک زیر پوست نشت کرده، در بافت جمع شود. صورت از نظر رگ‌های خونی ناحیهٔ پرعروقی است و همهٔ این رگ‌ها از بیرون دیده نمی‌شوند. وقتی سوزن یا کانولا هنگام تزریق به یکی از آن‌ها برخورد کند، مقداری خون به بافت نشت می‌کند و ممکن است ظرف چند ساعت کبودی ظاهر شود.
به همین دلیل بسیاری از منابع، از جمله FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا)، کبودی را جزو خطرات شایع تزریق فیلر می‌شمارند. متن‌های اجماع متخصصان نیز تأکید می‌کنند که بیشتر عوارض جانبی پس از تزریق‌ها، از جمله کبودی، خفیف و گذرا هستند.
بخش درست این شایعه
روش انجام کار می‌تواند بر خطر کبودی اثر بگذارد. عواملی مانند عمق تزریق، سوزن یا کانولای مورد استفاده، تعداد نقاط ورود و سرعت تزریق می‌توانند احتمال کبودی را بیشتر یا کمتر کنند. یعنی روش کار اهمیت دارد؛ اما حتی با دقیق‌ترین روش هم خطر کبودی به صفر نمی‌رسد.
بنابراین یک کبودی به‌تنهایی دلیل کار بد به شمار نمی‌آید. اگر در هر جلسه کبودی بسیار گسترده‌ای ایجاد می‌شود یا کبودی بسیار بیشتر از حد انتظار طول می‌کشد، می‌توان علت آن را با پزشک خود در میان گذاشت؛ گاهی یک تمایل زمینه‌ای به خونریزی یا دارویی که مصرف می‌کنید در این وضعیت نقش دارد.
چه عواملی خطر کبودی را بیشتر می‌کنند؟
- ناحیه: در نواحی‌ای که پوست نازک و پرعروق دارند، مانند لب‌ها و زیر چشم، کبودی شایع‌تر است.
- ویژگی‌های فردی: پوست نازک، سن بالا و تمایل به کبود شدن آسان می‌توانند خطر را بیشتر کنند.
- داروها: داروهای رقیق‌کنندهٔ خون و داروهایی که بر خونریزی اثر دارند، مانند استیل‌سالیسیلیک اسید، می‌توانند کبودی را بیشتر کنند. این داروهای تجویزی را خودسرانه قطع نکنید؛ با پزشکی که آن‌ها را تجویز کرده است صحبت کنید.
- مکمل‌ها: گمان می‌رود برخی مکمل‌ها مانند ویتامین E با دوز بالا، جینکو و سیر خونریزی را افزایش دهند. پیش از درمان، همهٔ مکمل‌هایی را که مصرف می‌کنید به پزشک خود بگویید.
- الکل و ورزش سنگین: الکل و فعالیت بدنی شدید درست پیش یا پس از درمان می‌توانند کبودی و تورم را بیشتر کنند.
کبودی چقدر طول می‌کشد و رنگ آن چگونه تغییر می‌کند؟
کبودی در ابتدا رنگی قرمز یا بنفش دارد، سپس آبی‌رنگ و بعد سبز و زردرنگ می‌شود و کم‌کم کم‌رنگ می‌شود. این تغییر رنگ بخشی طبیعی از پاک‌سازی خون جمع‌شده توسط بدن است. بیشتر کبودی‌ها ظرف چند روز تا دو هفته خودبه‌خود از بین می‌روند. مرز آن‌ها مشخص است، با گذشت زمان کوچک‌تر می‌شوند و رنگشان روشن‌تر می‌شود.
برای توصیه‌های مراقبتی دقیق‌تر مقالهٔ «مراقبت پس از اقدامات پزشکی زیبایی» و برای روند کبودی و تورم مقالهٔ «کبودی و تورم» را ببینید. اگر پزشک شما توصیه کند، استفادهٔ کوتاه‌مدت از سرما بدون تماس مستقیم با پوست ممکن است مفید باشد. ناحیه را ماساژ ندهید و بدون پرسیدن از پزشک خود از گرما استفاده نکنید.
کبودی حتی پس از درمانی که به‌خوبی انجام شده هم ممکن است دیده شود. آنچه اهمیت دارد این است که بتوانید کبودی را از علائم بسته شدن رگ تشخیص دهید؛ وقتی تردید دارید، با پزشک خود تماس بگیرید.
Dr. Hamza Gemiciمدیر پزشکی Doktorclub · پزشک زیبایی
چه زمانی کبودی نیست؟
خطرناک‌ترین بخش این شایعه آن است که هر رنگ بنفشی را پس از درمان یک کبودی معمولی بپندارید. به‌ویژه پس از فیلر، بسته شدن یک رگ توسط ماده، عارضه‌ای نادر اما جدی است و در نگاه اول ممکن است شبیه کبودی باشد. دانستن تفاوت اهمیت دارد:
| کبودی معمولی | ممکن است نشانهٔ انسداد عروقی باشد |
|---|---|
| لکه‌ای گرد یا بیضی با مرز مشخص | رنگ ابلق بنفش تا آبی که مانند تور یا نقش توری پخش می‌شود |
| حساسیت خفیف | درد شدید، رو به افزایش یا غیرمنتظره |
| ناحیه دمای طبیعی دارد | سفید شدن، رنگ‌پریدگی یا سردی ناحیه |
| رنگ ظرف چند روز زرد و سبز می‌شود و کوچک‌تر می‌شود | رنگ ظرف چند ساعت تیره‌تر می‌شود؛ ممکن است تاول یا دلمه دیده شود |
| بینایی طبیعی است | تاری دید، سیاهی رفتن چشم یا دوبینی |
آن را کبودی نپندارید: در صورت بروز این علائم بدون معطلی فوراً با 112 (یا شمارهٔ اورژانس محل زندگی خود) تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بروید
- رنگ بنفش‌مانندی که مانند تور پخش می‌شود، سفید شدن یا سردی پوست همراه با درد شدید
- تاری دید، از دست رفتن بینایی یا دوبینی
- اختلال در گفتار، کج شدن صورت، ضعف در دست یا پا
- تورمی که به‌سرعت بزرگ می‌شود، کشیده و دردناک است
برای جزئیات این علائم و نخستین کارهایی که باید انجام داد، حتماً مقالهٔ «پس از فیلر چه زمانی اورژانسی است» را بخوانید. برای سایر مشکلات مرتبط با فیلر، مقالهٔ «عوارض فیلرها» می‌تواند راهنما باشد.
در چه نوع کبودی‌ای باید با پزشک تماس بگیرم؟
- اگر کبودی ظرف چند روز کوچک‌تر نمی‌شود و بزرگ‌تر می‌شود
- اگر زیر کبودی تورمی ایجاد می‌شود که به‌تدریج سفت‌تر یا دردناک می‌شود
- اگر با گذشت بیش از دو هفته رنگ آن روشن نمی‌شود یا لکه‌ای قهوه‌ای باقی می‌ماند
- اگر در ناحیه گرما، ترشح یا تب وجود دارد
- اگر در جاهای دیگر بدن خود هم کبودی‌های بی‌دلیل می‌بینید
برای کاهش خطر کبودی چه می‌توان کرد؟
پیش از درمان همهٔ داروها و مکمل‌هایی را که مصرف می‌کنید به پزشک خود بگویید، درمان را درست پیش از یک رویداد مهم برنامه‌ریزی نکنید و از دستورهای مراقبتی پیروی کنید. برای تدابیر کلی، مقالهٔ «کاهش خطر عوارض» را ببینید. هیچ روشی وجود ندارد که به‌طور کامل از کبودی پیشگیری کند؛ شواهد دربارهٔ اثر برخی روش‌ها نیز محدود است.
نتیجه‌گیری
کبودی پس از تزریق، عارضهٔ جانبی‌ای است که در درمانی که به‌خوبی انجام شده هم شایع است و معمولاً خودبه‌خود از بین می‌رود. روش کار می‌تواند بر خطر اثر بگذارد، اما یک کبودی به‌تنهایی دلیل کار بد نیست. آنچه واقعاً اهمیت دارد این است که بتوانید کبودی معمولی را از وضعیت‌های اورژانسی مانند انسداد عروقی تشخیص دهید و در صورت تردید با پزشک تماس بگیرید.
پرسش‌هایی که بهتر است از پزشک بپرسید
- در این درمان کبودی چقدر شایع است و چه مدت طول می‌کشد؟
- آیا داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنم خطر کبودی را در من بیشتر می‌کنند؟
- آیا دربارهٔ داروهای تجویزی‌ام باید با پزشکی که آن‌ها را تجویز کرده صحبت کنم؟
- اگر کبودی ایجاد شد، آیا می‌توانم از سرما استفاده کنم و چگونه؟
- در صورت چه تغییر رنگی باید فوراً با شما تماس بگیرم؟
- بهتر است چه مدت پیش از یک رویداد مهم درمان را انجام دهم؟
- اگر در هر جلسه کبودی ایجاد می‌شود، آیا باید علت آن بررسی شود؟
پرسش‌های متداول
آیا کبودی پس از فیلر طبیعی است؟
بله، کبودی از شایع‌ترین عوارض جانبی تزریق فیلر است و در کار پزشکان باتجربه هم ممکن است دیده شود. معمولاً ظرف چند روز تا دو هفته خودبه‌خود از بین می‌رود. اگر رنگی که مانند تور پخش می‌شود، سفید شدن پوست یا درد شدید وجود دارد، این کبودی معمولی نیست؛ ارزیابی فوری لازم است.
آیا پس از تزریق توکسین بوتولینوم کبودی ایجاد می‌شود؟
پس از تزریق توکسین بوتولینوم هم ممکن است در محل سوزن کبودی‌های کوچکی دیده شود. این کبودی‌ها معمولاً کوچک‌اند و خودبه‌خود از بین می‌روند. اما علائمی جز کبودی، مانند افتادن پلک یا دشواری در بلع، باید جداگانه ارزیابی شوند.
اگر کبودی ایجاد شد، آیا پزشک اشتباه کرده است؟
به‌تنهایی نه. سوزن ممکن است به رگ‌های کوچکی برخورد کند که از بیرون دیده نمی‌شوند و این اتفاق حتی در دقیق‌ترین کار هم ممکن است رخ دهد. اگر در هر جلسه کبودی بسیار گسترده‌ای ایجاد می‌شود، بهتر است این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
برای اینکه کبودی زودتر برطرف شود چه کنم؟
اگر پزشک شما توصیه کند، می‌توانید به‌صورت کوتاه‌مدت و بدون تماس مستقیم با پوست از سرما استفاده کنید. ناحیه را ماساژ ندهید، بدون پرسیدن از پزشک خود از گرما استفاده نکنید و پیش از مصرف هر دارو یا کرم بدون نسخه مشورت کنید. هیچ روشی وجود ندارد که به‌طور کامل از کبودی پیشگیری کند یا آن را یک‌باره از بین ببرد.
آیا می‌توانم کبودی را با آرایش بپوشانم؟
پس از بسته شدن نقاط تزریق معمولاً می‌توان آرایش کرد، اما زمان شروع آن را از پزشک خود بپرسید. استفاده از محصول و برس تمیز به کاهش خطر عفونت کمک می‌کند.
آیا پیش از درمان نباید مسکن مصرف کنم؟
برخی مسکن‌ها با اثر بر خونریزی می‌توانند خطر کبودی را بیشتر کنند. پیش از درمان از پزشک خود بپرسید از کدام مسکن می‌توانید استفاده کنید. اما دارویی را که به دلیل بیماری قلبی یا عروقی به‌طور منظم مصرف می‌کنید خودسرانه قطع نکنید.
منابع
- Minimizing bruising following fillers and other cosmetic injectables (Hamman MS, Goldman MP). J Clin Aesthet Dermatol 2013;6(8):16–18 — Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, 2013
- Facial aesthetic injections in clinical practice: Pretreatment and posttreatment consensus recommendations to minimise adverse outcomes (Goodman GJ و همکاران). Australas J Dermatol 2020;61(3):217–225 — Australasian Journal of Dermatology, 2020
- Dermal Fillers (Soft Tissue Fillers) — U.S. Food and Drug Administration (FDA)
- Guideline for the Management of Hyaluronic Acid Filler-induced Vascular Occlusion (Murray G, Convery C, Walker L, Davies E). J Clin Aesthet Dermatol 2021;14(5):E61–E69 — Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, 2021
هیئت متخصصان پزشکی زیبایی
متن اصلی ترکی این مقاله توسط هیئت متخصصان پزشکی زیبایی Doktorclub بررسی شده است. این صفحه ترجمه‌ای است که با متن اصلی مقایسه شده و هنوز توسط پزشکی فارسی‌زبان بررسی نشده است.
