Ertesi gün hapı kaç saat içinde etkili? Acil kontrasepsiyon rehberi

Dünya Sağlık Örgütü'nün açıklaması net. Acil kontrasepsiyon (gebelikten acil korunma) yumurtlamayı geciktirir ya da engeller. Sperm ile yumurta buluşamaz.

Döllenme gerçekleşmiş ve gebelik başlamışsa bu ilaçlar onu etkilemez. Yani ertesi gün hapı bir düşük ilacı değildir. Bilinen gebelikte alınırsa bebeğe zarar verdiğine dair kanıt da yoktur.

Bu yüzden zamanlama her şeydir. Yumurtlama zaten olmuşsa hapın yapacağı fazla bir şey kalmaz.

Şu anda kullanılan üç yöntem şöyle karşılaştırılıyor:

• Levonorgestrel 1,5 mg: Tek doz. İlk 72 saatte en etkili, 120 saate kadar azalan etkisi var.
• Ulipristal asetat 30 mg: Tek doz. 120 saate kadar etkili; özellikle 3-5. günlerde levonorgestrelden üstün.
• Bakır spiral: İlişkiden sonra 5 gün içinde takılır. Başarısızlık oranı yüzde 1'in altında.

Bakır spiralin ek avantajı var. Takıldıktan sonra yıllarca düzenli korunma sağlar. Ancak bir hekim tarafından takılması gerekir.

Levonorgestrel ne kadar erken alınırsa o kadar iyi. FSRH kılavuzu, 72 saat sonrasında etkinliğin belirgin düştüğünü belirtir. Ulipristal ise beş gün boyunca daha kararlı bir koruma sunar.

Bu konuda kanıt karışık. Bazı çalışmalar 70 kg üzerinde ya da vücut kitle indeksi 30'un üstünde levonorgestrelin daha az etkili olduğunu gösterdi. Başka analizler bu farkı doğrulamadı.

FSRH kılavuzu temkinli bir yol öneriyor. Kilosu yüksek kişilerde ulipristal ya da bakır spiral öncelikli düşünülebilir. Bazı uzmanlar çift doz levonorgestreli tartışıyor; ancak bu yaklaşım standart öneri değil.

Kesin olan şu: Kilonuz ne olursa olsun, hiçbir şey almamaktansa levonorgestrel almak daha iyidir.

Yan etkiler genellikle hafif ve kısa sürelidir:

• Bulantı, baş ağrısı, göğüs hassasiyeti.
• Bir sonraki adetin birkaç gün erken ya da geç gelmesi.
• Ara kanama ya da lekelenme.

Haptan sonraki 3 saat içinde kusarsanız dozu tekrarlamanız gerekebilir. Bunu eczacınıza ya da hekiminize sorun.

Adetiniz beklenenden 7 günden fazla gecikirse gebelik testi yapın. Genel kural: ilişkiden 3 hafta sonra test güvenilir sonuç verir. Ulipristal aldıysanız hormonal doğum kontrolüne 5 gün bekleyip başlayın. Bu sürede kondom kullanın.

Emzirirken alınabilir mi? Levonorgestrel emzirmeyle uyumludur; Dünya Sağlık Örgütü bu konuda kısıtlama koymaz. Ulipristal sonrası bir hafta sütü sağıp dökmeniz önerilir.

Zaten doğum kontrol hapı kullanıyorsam? Hapı iki gün üst üste unuttuysanız ve ilişki olduysa acil yönteme ihtiyaç doğabilir. Kutunuzun prospektüsündeki "unutulan hap" bölümüne bakın ya da eczacınıza sorun.

Aynı döngüde ikinci kez alınabilir mi? Evet, gerekiyorsa alınabilir. Ancak bu, düzenli bir yönteme geçme zamanının geldiğini gösterir.

Hayır. Acil yöntemler düzenli doğum kontrolünden daha az etkilidir. Her ay tekrar tekrar kullanmak hem korumayı zayıflatır hem adet düzenini bozar.

Sık başvuruyorsanız bunu bir sinyal olarak görün. Hap, spiral, implant ya da enjeksiyon gibi kalıcı seçenekleri hekiminizle konuşun.

Doğurganlık konusunda endişeye gerek yok. Ertesi gün hapı gelecekteki gebelik şansınızı azaltmaz. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı ise hiçbir koruma sağlamaz.

26 Eylül her yıl Dünya Kontrasepsiyon Günü olarak işaretlenir. Amaç, her gebeliğin istenen ve planlanan bir gebelik olmasıdır. Acil kontrasepsiyon bu tablonun yalnızca bir parçası. Asıl kazanım, ihtiyaç ortaya çıkmadan önce size uygun yöntemi seçmekten geçer.

Levonorgestrel içeren ürünler Türkiye'de eczanelerde bulunur. Güncel erişim koşullarını ve fiyatı eczanenize sorun. Eczacınız doğru zamanlama ve yan etkiler konusunda da bilgi verir.

Ulipristal ve bakır spiral için bir kadın hastalıkları uzmanına başvurun. Beş günlük pencere geçmeden randevu almaya çalışın. Aile sağlığı merkezleri de danışmanlık için ilk adres olabilir.

Cinsel saldırı sonrasında acil kontrasepsiyon önemli bir haktır. Bu durumda en yakın acil servise başvurun; orada tıbbi destek ve yasal süreç birlikte yürütülür.