Trikomonas tedavisi: test, 7 günlük ilaç ve partner

Trikomoniyaz, Trichomonas vaginalis adlı tek hücreli bir parazitin yaptığı, dünyada en sık görülen tedavi edilebilir viral olmayan cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. Tanıda en güvenilir test NAAT'tır (PCR). Tedavi nitroimidazol grubu ilaçlarla yapılır: kadınlarda 7 günlük metronidazol, erkeklerde tek doz metronidazol önerilir (CDC 2021). Partner aynı anda tedavi edilmeli, kadınlar yaklaşık 3 ay sonra tekrar test olmalıdır.

• WHO'ya göre 2020'de 15–49 yaşta yaklaşık 156 milyon yeni trikomonas enfeksiyonu oldu (73,7 milyon kadın, 82,6 milyon erkek).
• Kadınların yarıdan fazlasında, erkeklerin çoğunda belirti yoktur (WHO, Kasım 2025).
• 623 kadınlık randomize çalışmada 7 günlük metronidazolden sonra enfeksiyonun sürme oranı %11, tek dozdan sonra %19'du (Lancet Infect Dis, 2018); CDC 2021 bu nedenle kadınlarda 7 günlük rejimi önerir.
• Mikroskopiyle (ıslak preparat) tanının duyarlılığı yalnız %44–68'dir; NAAT'ta %95–100'dür (CDC 2021).
• Kadınlar, partner tedavi olsa bile yaklaşık 3 ay sonra yeniden test edilmelidir; NAAT tedaviden sonraki ilk 3 haftada yapılmamalıdır (CDC 2021).
• Trikomoniyaz HIV alma olasılığını yaklaşık 1,5 kat artırır ve gebelikte erken doğum ve düşük doğum ağırlığıyla ilişkilidir (WHO).

Belirti olduğunda kadınlarda en tipik bulgu sarı-yeşil, köpüklü, kötü kokulu akıntıdır; buna vulvada kaşıntı, kızarıklık, idrarda yanma ve ilişkide ağrı eşlik edebilir. Erkeklerde idrarda yanma, penisten akıntı veya boşalma sonrası yanma olabilir. Ancak çoğu enfeksiyon belirtisizdir ve aylarca, hatta yıllarca sürebilir. Bu yüzden pozitif sonuç, enfeksiyonun ne zaman ve kimden alındığını göstermez; ilişkide sadakat tartışmasına dayanak yapılmamalıdır.

Akıntı ve koku bakteriyel vajinozis ve mantarla karışabilir; ayrım için muayene ve test gerekir (bkz. vajinal akıntı, bakteriyel vajinozis).

Trikomonas cinsel ilişki sırasında çoğunlukla penisten vajinaya veya vajinadan penise, ayrıca vajinadan vajinaya geçer; ağız, makat gibi diğer bölgelerde enfeksiyon seyrektir (CDC, Ocak 2025). Enfekte kişilerin yaklaşık %70'inde belirti olmaz. Belirti çıkanlarda bu genellikle temastan 5–28 gün sonra başlar, bazı kişilerde çok daha geç ortaya çıkar.

Tedavi olanların yaklaşık beşte biri 3 ay içinde yeniden enfekte olur; bunun en sık nedeni tedavi edilmemiş partnerle korunmasız ilişkidir (CDC). Her ilişkide doğru prezervatif kullanımı riski belirgin azaltır. Testi yapılmış tek partnerli ilişki de riski düşürür. Tuvalet oturağı, havuz veya havlu gibi yollarla bulaşma, CDC'nin tarif ettiği bulaş yolları arasında yer almaz.

Trikomonası saptamak için en iyi test NAAT'tır. Kadınlarda vajinal sürüntü, erkeklerde idrar veya üretra sürüntüsü kullanılır.

Trikomonas tanısı alan herkese klamidya, gonore, sifiliz ve HIV testi de önerilir, çünkü bu enfeksiyonlar sıklıkla birlikte bulunur (bkz. CYBE testleri ve klamidya ve gonore).

Trikomoniyaz nitroimidazol grubu antibiyotiklerle tedavi edilir: metronidazol, tinidazol ve seknidazol. CDC 2021 kılavuzunun önerileri:

• Kadınlar: Ağızdan metronidazol, günde iki kez, 7 gün.
• Erkekler: Ağızdan tek doz metronidazol.
• Alternatif (her iki cinsiyet): Tek doz tinidazol.
• HIV ile yaşayan kadınlar: Tek doz daha az etkili olduğu için 7 günlük metronidazol.

Kadınlarda 7 günlük rejime geçişin temeli, 2014–2017'de ABD'de yürütülen randomize çalışmadır: tedaviden 4 hafta sonra tek doz alanların %19'u, 7 gün alanların %11'i hâlâ pozitifti (göreceli risk 0,55). En sık yan etki bulantıydı (%23). Seknidazol, ABD'de Temmuz 2021'de trikomoniyaz için de onay aldı; CDC 2021 kılavuzunda bu endikasyon için yer almaz.

Vajinal metronidazol jel trikomoniyaz için yeterli değildir, çünkü parazit üretra ve bezlerde de bulunur; tedavi ağızdan yapılır. Metronidazol ve alkol konusunda CDC ile NHS'in önerileri farklıdır; ürün prospektüsüne ve hekimin talimatına uyulmalıdır. Gebelikte metronidazolün fetüs için riski düşüktür ve belirtili gebeler gebeliğin her döneminde test edilip tedavi edilir (CDC 2021).

Tüm cinsel partnerler aynı anda tedavi edilmelidir; partnerin testi negatif olsa ya da belirtisi olmasa bile. Erkeklerde enfeksiyon çoğunlukla belirtisizdir; tedavi edilmeyen partner, tedavi olan kişiye enfeksiyonu yeniden bulaştırabilir. Her iki taraf da tedavisini tamamlayana ve belirtiler geçene kadar cinsel ilişkiye ara verilmesi önerilir (CDC 2021). Partnerle nasıl konuşulacağı partner bilgilendirme yazısında anlatılır.

İki farklı test zamanı vardır ve karıştırılmamalıdır:

• Yeniden enfeksiyon taraması: Cinsel olarak aktif kadınlar, partnerinin tedavi olduğunu düşünse bile tedaviden yaklaşık 3 ay sonra yeniden test edilir. Erkeklerde rutin tekrar test için yeterli veri yoktur (CDC 2021).
• Belirti sürüyorsa: NAAT, ölü parazitin genetik materyalini de yakalayabildiği için tedaviden sonraki ilk 3 haftada yapılmamalıdır.

Tedaviden sonra pozitif sonuç en sık tedavi edilmemiş partnerden yeniden enfeksiyon veya ilacın tamamlanmamasıyla açıklanır. Metronidazole direnç seyrektir; ama tekrarlayan başarısızlıkta hekim daha uzun veya farklı bir nitroimidazol rejimi ve direnç testi düşünebilir.

Tedavi edilmeyen trikomoniyaz aylarca sürebilir ve partnerlere bulaşmaya devam eder. HIV alma ve bulaştırma riskini artırır. Gebelikte erken membran yırtılması, erken doğum ve düşük doğum ağırlığıyla ilişkilidir; bebeğe geçiş seyrektir (WHO). Kadınlarda pelvik inflamatuvar hastalıkla ilişkisi de tartışılmaktadır.

• İlaçlar (TİTCK Ruhsatlı Ürünler Listesi, 25 Eylül 2026): Ağızdan metronidazol (ör. Flagyl, Nidazol, Metrolynx), tinidazol (Monidazol) ve seknidazol (Flagentyl, Secnidox, Tusek) ruhsatlıdır. Türkiye'de ayrıca yaygın olarak ornidazol ve metronidazol/tinidazol içeren kombine vajinal ovüller bulunur; bunlar CDC 2021'in trikomoniyaz rejimleri arasında yer almaz ve vajinal ürünler tek başına yeterli değildir.
• Test: Türkiye'de trikomonas NAAT'ının kamu hastanelerinde ne kadar yaygın yapıldığı ve SGK kapsamı doğrulanamadı. Tanı hâlâ yalnız mikroskopiyle konuyorsa, negatif sonucun enfeksiyonu dışlamadığı (duyarlılık %44–68) akılda tutulmalıdır; belirti sürüyorsa NAAT istenebilir.
• Anonim test: Gönüllü Danışmanlık ve Test Merkezleri (GDTM) kimlik istemeden HIV testi yapar; trikomonas testi yaptıklarına dair güncel bilgi bulunamadı.
• Nereye başvurulur? Kadınlar için Kadın Hastalıkları ve Doğum, erkekler için Üroloji; her ikisi için Enfeksiyon Hastalıkları ve Deri ve Zührevi Hastalıklar poliklinikleri. Aile hekimi ilk basamaktır.
• Yerel veri ve bildirim: Türkiye'de trikomoniyaz sıklığına dair ulusal güncel veri ve bildirim zorunluluğu doğrulanamadı.

• Ateş, alt karın veya kasık ağrısı, ilişkide derin ağrı: pelvik enfeksiyon olasılığı, aynı gün değerlendirme.
• Erkekte ani ve şiddetli testis ağrısı veya şişliği: beklemeden acil servis.
• Gebelikte su gelmesi, düzenli kasılma veya kanama: doğumhane ya da acil servis.
• Metronidazol sonrası yüzde-dudakta şişlik, nefes darlığı veya yaygın döküntü: 112.

• Temmuz 2021: FDA, tek doz seknidazolü trikomoniyaz için de onayladı (Şubat 2022'de ergenlere genişletildi).
• 2021: CDC kılavuzu kadınlarda tek doz yerine 7 günlük metronidazolü önerilen rejim yaptı (2018 randomize çalışmasına dayanarak); sayfa Eylül 2022'de gözden geçirildi.
• 2024: WHO, trikomoniyaz dahil CYBE tedavi önerilerini güncelledi.
• 21 Kasım 2025: WHO trikomoniyaz bilgi notunu güncelledi (2020'de 156 milyon yeni vaka).