Mezoterapi Sonrası Sorunlar: Enfeksiyon, Nodül ve Granülom, Alerji, Pannikülit ve Leke — Ne Yapılır?

Mezoterapi sonrası hangi sorunlar olabilir?

Mezoterapi, çeşitli maddelerin çok sayıda küçük enjeksiyonla deriye veya deri altına verilmesidir. Tek bir işlem değil, içeriği ve tekniği büyük farklılık gösteren bir uygulama grubudur; ayrıntılar ve kanıt durumu için “Mezoterapi” yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı, işlemden sonra ortaya çıkabilecek sorunlara odaklanır.

Mezoterapi konusundaki uluslararası bir uzlaşı raporu, istenmeyen etkileri üç grupta toplar: iğnenin oluşturduğu küçük travmaya bağlı olanlar (ağrı, morluk), enjekte edilen ürüne bağlı yerel veya genel tepkiler ve hijyen kurallarına uyulmamasından ya da hatalı uygulamadan kaynaklananlar. Bu ayrım yararlıdır, çünkü ikinci ve üçüncü gruptaki sorunların çoğu doğru ürün ve doğru koşullarla önlenebilir.

Yağ dokusunu hedefleyen 'yağ eritici' enjeksiyonların kendine özgü sorunlarını (belirgin şişlik, deride yara, sinir etkilenmesi, yüzeyde çukurlaşma) “Yağ Eritme İğnesi ve Mezoterapi Sonrası Sorunlar” yazımızda ayrıca ele aldık; burada tekrar etmiyoruz.

Kızarıklık, şişlik ve morluk ne kadar sürer?

Enjeksiyon noktalarında küçük kabarcıklar, kızarıklık, yanma veya batma hissi ve hafif kaşıntı ilk saatlerde olağandır. Küçük morluklar ve özellikle göz çevresinde hafif şişlik birkaç gün sürebilir. Bu belirtiler her gün biraz daha azalmalıdır; seyri için “Morarma ve Şişlik” yazımıza göz atabilirsiniz.

Azalmak yerine artan kızarıklık, ısı, ağrı veya akıntı; günler sonra yeni çıkan kabarıklıklar ve haftalar geçmesine rağmen kaybolmayan sertlikler beklenen seyrin dışındadır.

Mezoterapi sonrası enfeksiyon nasıl anlaşılır?

Her enjeksiyon deride mikropların girebileceği küçük bir yol açar; mezoterapide bu noktaların sayısı çok fazladır. Erken dönemdeki bakteriyel enfeksiyonlar genellikle ilk günlerde artan kızarıklık, sıcaklık, ağrı, iltihaplı akıntı ve bazen ateşle kendini gösterir. Bu belirtilerin ayrıntısını “Estetik İşlem Sonrası Enfeksiyon” yazımızda bulabilirsiniz.

Mezoterapiye özgü asıl sorun ise geç ortaya çıkan enfeksiyonlardır. İşlemden haftalar sonra, enjeksiyon noktalarında kırmızı-mor, ağrılı, sert ve bazen akıntı yapan çok sayıda şişlik belirir. Çoğu zaman ateş veya genel halsizlik yoktur; bu nedenle sivilce, böcek ısırığı veya alerji sanılıp gecikilebilir.

Atipik mikobakteri salgınları neyi gösteriyor?

Bu geç enfeksiyonların önemli bir bölümüne atipik mikobakteriler denen, suda ve çevrede bulunan, sıradan antibiyotiklere çoğu zaman yanıt vermeyen mikroplar neden olur. Mezoterapiyle ilişkili bu enfeksiyonları inceleyen bir sistematik derlemede 30 yayında toplam 423 hasta saptanmıştır. Hastaların çoğu kadındır; lezyonlar en çok karın, kalça ve uylukta görülmüştür. Enfeksiyonların çoğu ilaç tedavisiyle düzelmiş, ancak birçok hastada birden fazla ilaç veya tedavi kürü gerekmiş, iyileşme haftalar almış ve sıklıkla iz kalmıştır.

Salgın bildirimleri kaynağın çoğu zaman önlenebilir olduğunu gösterir. Fransa'daki bir salgında mikrop hem hastalardan hem de ortamdan elde edilmiş; olası kaynak olarak çoklu enjeksiyon cihazının musluk suyuyla temizlenmesi gösterilmiştir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) bildirdiği bir başka kümede ise enjeksiyonlar bir evde, hekimlik ruhsatı olmayan bir kişi tarafından yapılmıştır. Hastalar el temizliği, deri antiseptiği ve eldiven kullanılmadığını, çok dozluk şişelerden ilaç çekildiğini bildirmiş; görüşme yapıldığında, işlemden 10 ile 16 hafta sonra, 14 hastanın 11'inde lezyonlar hâlâ sürmekteydi.

Bu tabloda doğru tanı için hekimin özel kültür testleri istemesi gerekir. Bu nedenle haftalar sonra çıkan şişlikler için başvurduğunuz hekime mezoterapi yaptırdığınızı, yerini ve tarihini mutlaka söyleyin.

Nodül ve granülom nedir, enfeksiyondan farkı ne?

Nodül, deride veya deri altında ele gelen sertliktir. Granülom ise bağışıklık sisteminin dokuya giren ve uzaklaştıramadığı bir maddenin çevresini sararak oluşturduğu iltihabi dokudur. Mezoterapi sonrasında, enjekte edilen maddeye karşı gelişen yabancı cisim tipi granülomlar bildirilmiştir. Bunlar genellikle haftalar veya aylar sonra, enjeksiyon noktalarına denk gelen sert, kırmızı veya ten rengi kabarıklıklar şeklinde ortaya çıkar.

Yayımlanmış bir olguda, enjeksiyon için üretilmemiş ve bu amaçla onaylanmamış bir ürünün yüze mezoterapi yoluyla verilmesinden sonra yüzde çok sayıda granülom gelişmiştir. Sürülmek üzere üretilmiş kozmetik ürünlerin deriye enjekte edilmesi bu açıdan özellikle risklidir.

Granülom ile atipik mikobakteri enfeksiyonu dışarıdan birbirine çok benzeyebilir, ancak tedavileri tamamen farklıdır. Ayrımı muayene, gerekirse görüntüleme, doku örneği (biyopsi) ve kültür yapar. Bu yüzden nodülleri kendi başınıza kortizonlu veya antibiyotikli ilaçlarla tedavi etmeye çalışmak hem tanıyı geciktirir hem de tabloyu kötüleştirebilir.

Yağ dokusu iltihabı (pannikülit) nasıl bir tablodur?

Pannikülit, deri altındaki yağ dokusunun iltihaplanmasıdır. Mezoterapi sonrasında, özellikle vücuda yapılan uygulamalarda, enjeksiyon bölgelerinde derin, ağrılı, kırmızı-mor sertlikler şeklinde bildirilmiştir. Bu tablonun enjeksiyonun basıncına, yerel travmaya veya enjekte edilen maddelerin kendisine bağlı olabileceği düşünülmektedir; mikobakteri enfeksiyonu da pannikülit görünümüyle ortaya çıkabilir.

CDC'nin incelediği kümede alınan doku örneklerinde yağ dokusunda hasar ve iltihap saptanmış; bulgular enfeksiyonla uyumlu olsa da enjekte edilen maddeler ele geçirilemediği için kimyasal veya alerjik bir tepki olasılığı dışlanamamıştır. Pannikülit iyileşirken deride çöküntü, iz ve koyulaşma bırakabilir; bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.

Mezoterapi alerji yapar mı?

Yapabilir. Mezoterapi karışımlarında çoğu zaman birden fazla madde bulunur: vitaminler, bitki özleri, yerel uyuşturucular ve koruyucu maddeler gibi. Madde sayısı arttıkça birine karşı alerji olasılığı da artar ve reaksiyon geliştiğinde sorumlu maddeyi bulmak zorlaşır. 'Doğal' veya 'bitkisel' içerik alerji yapmayacağı anlamına gelmez.

Alerji, enjeksiyon noktalarında beklenenden uzun süren kaşıntılı kabarıklıklar ve kurdeşen şeklinde yerel kalabilir; çok seyrek olarak tüm vücudu etkileyen ağır bir tabloya (anafilaksi) dönüşebilir. Belirtilerin ayrıntısı ve yapılacaklar için “Estetik İşlemlerde Alerjik Reaksiyon” yazımıza bakabilirsiniz. Bilinen alerjilerinizi ve daha önce bir enjeksiyona verdiğiniz tepkileri işlemden önce mutlaka söyleyin.

Mezoterapi sonrası leke kalır mı?

Enjeksiyon noktalarında küçük, kahverengi lekeler kalabilir. Bunun en sık nedeni, derideki iltihabın veya morluğun iyileşirken iz olarak koyuluk bırakmasıdır (iltihap sonrası hiperpigmentasyon). Koyu tenlerde ve iyileşme döneminde güneş gören deride daha sık görülür. Enfeksiyon, granülom ve pannikülit sonrası kalan koyulaşma ise daha belirgin ve uzun süreli olabilir.

Bu tür lekelerin çoğu aylar içinde açılır; süreci güneşten korunma belirgin biçimde etkiler. Leke açıcı ürünleri kendi başınıza kullanmayın; lekelerin genel nedenleri ve seçenekler için “Ciltte Leke ve Melazma” yazımıza bakabilirsiniz.

İçeriği belli olmayan karışımlar neden asıl sorun?

Mezoterapide kullanılan karışımlar için ortak, standart bir formül yoktur. Uluslararası uzlaşı raporu, karışımların tek tek maddelerden daha etkili olduğunun söylenemeyeceğini, çünkü karışımların çok farklı olduğunu ve bileşenlerin tek tek karşılaştırılmadığını belirtir. Rapor, karışımların yalnızca birlikte kullanım için izin almış ürünlerle yapılmasını, farklı maddelerin ayrı enjektörlerle ve ayrı noktalara verilmesini önerir.

İçeriği bilinmeyen bir karışım üç ayrı sorun yaratır: Sterilliği ve saflığı belli değildir; bileşenlerden birine alerjiniz olup olmadığı önceden değerlendirilemez; bir sorun çıktığında hekim neyle karşı karşıya olduğunu bilemez. CDC'nin incelediği kümede hastalara bitki özleri enjekte edildiği söylenmiş, ancak şişeler bulunamadığı için gerçek içerik hiç öğrenilememiştir. Ayrıntılar için “Sahte Ürün ve Merdiven Altı Uygulamalar” yazımıza bakabilirsiniz.

Normal mi, hekime mi danışmalı, acil mi?

Hekiminiz neler yapabilir?

Hekim önce sizi muayene eder; işlemin ne zaman, nerede, kim tarafından ve hangi ürünle yapıldığını sorar. Duruma göre şu yaklaşımları düşünebilir:

• Beklenen yan etkilerde izlem ve bakım önerileri.
• Alerjik reaksiyonda hekimin uygun gördüğü tedavi; ağır reaksiyonda acil müdahale ve sonrasında sorumlu maddenin araştırılması için ilgili uzmanlığa yönlendirme.
• Enfeksiyon şüphesinde akıntıdan veya dokudan örnek alınması; geç başlayan şişliklerde mikobakteriler için özel kültür istenmesi.
• Atipik mikobakteri enfeksiyonunda, çoğu zaman birden fazla ilacın uzun süre birlikte kullanıldığı, enfeksiyon hastalıkları uzmanıyla birlikte yürütülen bir tedavi ve gerekirse cerrahi boşaltma.
• Nodül, granülom veya pannikülit düşünüldüğünde ultrason gibi görüntüleme, gerekirse biyopsi ve sonuca göre hekimin seçeceği tedavi.
• Kalan leke ve izler için, iltihap tamamen yatıştıktan sonra uygun seçeneklerin konuşulması.

Bir sorun yaşadığınızda izleyebileceğiniz genel adımlar için “Estetik İşlem Sonrası Komplikasyon Olursa Ne Yapmalı” yazımız yol gösterici olabilir.

Evde neler yapabilirsiniz, neleri yapmamalısınız?

• Hekiminizin verdiği bakım talimatlarına uyun; bölgeyi temiz tutun ve dokunmadan önce ellerinizi yıkayın.
• Uygulanan ürünün adını, içeriğini ve uygulama tarihini öğrenin; elinizde ambalaj, fotoğraf veya kayıt varsa saklayın.
• Değişiklikleri aynı ışıkta, tarihli fotoğraflarla kaydedin; ateşiniz varsa ölçüp not edin.
• İyileşme süresince bölgeyi güneşten koruyun.

Şunları yapmayın:

• Şişlikleri ve nodülleri sıkmayın, iğneyle delmeyin, kabukları koparmayın.
• Kendi başınıza antibiyotik, kortizonlu krem veya alerji ilacı başlamayın; yanlış tedavi tanıyı geciktirebilir.
• Hekiminiz önermedikçe bölgeye masaj, sıcak veya buz uygulamayın.
• Sorun çözülmeden aynı bölgeye yeni bir enjeksiyon veya başka bir işlem yaptırmayın.
• Haftalar sonra çıkan şişlikleri 'kendiliğinden geçer' diye bekletmeyin.

Riski azaltmak için

• Uygulamayı hekim muayenesinden sonra, hekime ve ruhsatlı bir sağlık kuruluşunda yaptırın; ev, otel veya güzellik salonu gibi ortamlarda enjeksiyon kabul etmeyin.
• Uygulanacak ürünün adını, içeriğini ve enjeksiyon için üretilip üretilmediğini sorun; bilgisini yazılı isteyin.
• Ürünün önünüzde, kapalı ve etiketli orijinal ambalajından açılmasını isteyin; içeriği açıklanmayan veya önceden hazırlanmış etiketsiz karışımları kabul etmeyin.
• Derinin antiseptik bir solüsyonla temizlendiğini, eldiven ve tek kullanımlık steril iğne kullanıldığını görün; cihazla uygulama yapılıyorsa deriye değen parçaların tek kullanımlık olup olmadığını sorun.
• Alerjilerinizi, kullandığınız ilaçları, bağışıklık sisteminizi etkileyen hastalıklarınızı ve uçuk öykünüzü söyleyin.
• Bölgede aktif enfeksiyon, sivilce alevlenmesi, uçuk veya açık yara varsa işlemi erteleyin.

Uygulama yerini seçerken “Medikal Estetik İçin Klinik ve Hekim Seçerken 10 Maddelik Güvenlik Kontrol Listesi” yazımız işinize yarayabilir.

Bilimsel bilgi nerede sınırlı?

Mezoterapinin istenmeyen etkileri büyük ölçüde olgu bildirimleri, olgu serileri ve salgın raporlarından bilinmektedir; kaç uygulamada bir sorun çıktığını gösteren güvenilir bir oran yoktur. Kullanılan karışımlar ve teknikler çok farklı olduğu için bir yayındaki sonuçlar başka bir ürüne veya uygulamaya genellenemez. Nodül, granülom ve pannikülitin hangi maddelerle daha sık görüldüğü ve en uygun tedavinin ne olduğu konusunda da karşılaştırmalı çalışma yoktur. Bu nedenle size kişisel bir risk oranı söylenemez; bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.