Şeker hastası bakla yer mi?
Kuru bakla lifli bir baklagildir ve diyabette porsiyonla yenebilir; G6PD eksikliği olanlar baklayı hiç yememelidir.
Kısa cevap
Evet, G6PD eksikliğiniz yoksa. Bakla, lif, protein, vitamin ve mineral bakımından zengin bir baklagildir. Diabetes UK baklayı glisemik indeksi orta olan besinler arasında sayar.
Bu sayfadaki değerler haşlanmış kuru (iç) baklaya aittir. Yaz aylarında kabuğuyla pişirilen taze baklanın değerleri farklıdır.
G6PD eksikliği olan kişilerde bakla, kırmızı kan hücrelerinin yıkımını tetikleyebilir; bu kişiler baklayı kesinlikle yememelidir.
Bakla: besin değeri
| 100 g | 1 porsiyon (¾ kupa ya da 2 küçük kepçe haşlanmış iç bakla, 130 g) | |
|---|---|---|
| Enerji | 110 kcal | 143 kcal |
| Karbonhidrat | 19,6 g | 25,5 g |
| Şeker (doğal dahil) | 1,8 g | 2,4 g |
| Lif | 5,4 g | 7,0 g |
| Protein | 7,6 g | 9,9 g |
| Yağ | 0,4 g | 0,5 g |
| Doymuş yağ | 0,1 g | 0,1 g |
| Sodyum | 5 mg | 7 mg |
| Potasyum | 268 mg | 348 mg |
| Fosfor | 125 mg | 163 mg |
| Kalsiyum | 36 mg | 47 mg |
| Demir | 1,5 mg | 2,0 mg |
| K vitamini | 3 µg | 4 µg |
| Karbonhidrat değişimi | 1,3 | 1,7 |
USDA kaydı: Broadbeans (fava beans), mature seeds, cooked, boiled, without salt (#173753). “—”: kayıtta değer yok. 1 karbonhidrat değişimi ≈ 15 g.
Diyabette
TÜBER’e göre bir standart porsiyon haşlanmış iç bakla dörtte üç kupa, yani iki küçük kepçedir.
- Bakla hem protein hem karbonhidrat içerir. CDC, kuru baklagilleri hem protein bölümünde hem karbonhidrat besinleri arasında sayar.
- Fava (bakla ezmesi) meze olarak ekmekle yenir; ekmeği sınırlamak toplam karbonhidratı azaltır.
- Glisemik indeks porsiyonu hesaba katmaz. Diabetes UK, yenilen karbonhidrat miktarının glisemik indeksten daha büyük etkisi olduğunu vurgular.
- Bakla yediğiniz öğünde pilav ya da ekmeği azaltın.
Böbrek hastalığında
Ulusal Böbrek Vakfı, kuru fasulye, mercimek ve diğer kuru baklagilleri potasyumu yüksek besinler arasında sayar. Tablodaki potasyum ve fosfor değerleri de bakla için bunu gösterir. Öte yandan aynı kaynak, kuru baklagillerin böbrek hastalığında mutlaka kesilmesi gerekmediğini ve bitkisel besinlerdeki fosforun et ve süt ürünlerindekinden daha az emildiğini belirtir.
- Potasyum kısıtlamanız varsa bakla porsiyonunu ve sıklığını böbrek hekiminiz ve diyetisyeninizle belirleyin.
- Konserve baklagil kullanıyorsanız konserve sıvısını kullanmayın.
- Bazı sebzelerde potasyumu azaltmak için ıslatma ve haşlama suyunu dökme önerilir; bunu yalnız diyetisyeninizin önerisiyle uygulayın.
Sofrada nasıl tüketilir?
Kuru bakla Türk mutfağında en çok fava olarak, zeytinyağı, dereotu ve soğanla ezilerek yapılır. Ege’de ve İstanbul’da meze sofrasının parçasıdır.
- Favayı küçük bir kaseye ayırın; yanına ekmek yerine roka, marul ya da salatalık koyun.
- Zeytinyağını ölçülü kullanın.
- Kuru baklayı ıslatıp kabuğunu ayıklayarak pişirin.
- Bakla ya da fava sofrada olacaksa, misafirler arasında G6PD eksikliği olan biri olup olmadığını sormak iyi bir önlemdir.
Sık sorulan sorular
G6PD eksikliğim var; bakla yiyebilir miyim?
Hayır. G6PD eksikliğinde bakla, kırmızı kan hücrelerinin yıkımını tetikleyebilen besinlerdendir ve bu kişilerin baklayı kesinlikle yememesi gerekir. Bazı ilaçlar da aynı tepkiyi tetikleyebilir; hangilerinden kaçınmanız gerektiğini hekiminizle konuşun.
MedlinePlus Genetics (NLM, NIH) ↗Sheffield Children’s NHS Foundation Trust ↗Bakla yedikten sonra hangi belirtilerde acile gitmeliyim?
G6PD eksikliğinde görülebilen belirtiler arasında koyu renkli idrar, ciltte ve gözlerde sararma, solukluk, ani yorgunluk, hızlı kalp atışı, nefes darlığı ve sırt ağrısı vardır. Bakla yedikten sonra bunlar olursa hemen hekime başvurun; durum ağırsa 112’yi arayın.
MedlinePlus Genetics (NLM, NIH) ↗Sheffield Children’s NHS Foundation Trust ↗Bakla et yerine geçer mi?
TÜBER’e göre bir porsiyon pişmiş kuru baklagilin proteini, bir porsiyon et ya da tavuktakinin yaklaşık yarısıdır. Bakla iyi bir bitkisel protein kaynağıdır ama tek kaynak olmamalıdır.
T.C. Sağlık Bakanlığı ↗Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.
Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin.
Kaynaklar ve dayanaklar
- NHS · Eating a balanced diet ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-06-30
- Diabetes UK · Glycaemic index and diabetes ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-09-22
- MedlinePlus Genetics (NLM, NIH) · Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-12
- Sheffield Children’s NHS Foundation Trust · G6PD deficiency ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:
- T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ↗
Ülke bağlamı: Türkiye · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2022
- CDC · Diabetes Meal Planning ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-05-15
- National Kidney Foundation · Potassium in Your CKD Diet ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-05
- National Kidney Foundation · 6 Kidney Disease Diet Myths ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-18
- USDA · FoodData Central (SR Legacy) ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2019-04
Bağlantılı sayfalar
Beslenme rehberleri
İlaç–besin etkileşimleri
Sürüm ve değişiklik kaydı
- — İlk taslak hazırlandı. Diyetisyen ve dil incelemesi bekleniyor.
Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri