Gebelikte kansızlık: demirden zengin besinler, çay ve kahvenin zamanı, demir ilacı ve kabızlık

Temel ilkeler

• Demir iki biçimde bulunur. Kırmızı et, tavuk ve balıktaki demir daha kolay emilir. Bakliyat, yumurta, kuru meyve, pekmez ve yeşil yapraklı sebzelerdeki demirin emilimi daha düşüktür.
• Bitkisel demir kaynaklarını C vitamini içeren taze sebze ve meyvelerle birlikte yiyin; bu, emilimi artırır.
• Çay ve kahveyi yemekle birlikte içmeyin. Yemekten en az yarım saat sonra içmeniz önerilir.
• Süt ve süt ürünleri de demir emilimini azaltabilir. Gebelikte kalsiyum için gereklidirler; demirden zengin öğünden ayrı bir saatte tüketmeyi düşünebilirsiniz.
• Ciğer demirden zengindir ama gebelikte önerilmez; çok yüksek miktarda A vitamini içerir.
• Demirden zengin besinlere örnekler: kırmızı et ve kıyma, tavuk, hamsi ve uskumru gibi balıklar, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek, kuru kayısı, kuru incir, kuru üzüm, pekmez, kuruyemiş ve ıspanak gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler.
• Kansızlığınız varsa ya da bitkisel ağırlıklı besleniyorsanız bir diyetisyenle görüşmek planı kolaylaştırır.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında demirden zengin öğün örnekleri:

• Kahvaltı: iyi pişmiş yumurta, domates, biber ve maydanoz; yanında kuru kayısı ya da bir kaşık pekmez. Çayı kahvaltıyla birlikte değil, kahvaltıdan yarım saat kadar sonra için.
• Ev yemeği: etli kuru fasulye, etli nohut ya da kıymalı ıspanak; yanında bulgur pilavı ve limonlu çoban salata.
• Bakliyat günü: yeşil mercimek yemeği ya da mercimek çorbası; üzerine limon sıkın, yanında domates, biber ve maydanozlu salata.
• Balık günü: fırında hamsi ya da uskumru, roka ve limon.
• Ara öğün: kuru kayısı, kuru incir, kuru üzüm, bir avuç tuzsuz kuruyemiş ya da portakal.

Planlarken:

• Etin, tavuğun ve yumurtanın iyice pişmiş olmasına dikkat edin.
• Çay ve kahveyi öğünler arasına kaydırın; gebelikte kafein sınırını da aşmayın.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Yemekle birlikte demlenmiş çay yerine: yemekte su ya da ayran, çay yarım saat sonra.
• Ciğer yerine: kırmızı et, kıyma ya da tavuk but.
• Sade makarna yerine: mercimekli bulgur pilavı ya da nohutlu pilav.
• Bisküvi ve cips yerine: kuru kayısı, kuru incir ya da kuruyemiş.
• Salatasız bakliyat yerine: limonlu, domatesli ve biberli salatayla bakliyat.
• Şekerli meyve suyu yerine: taze meyve; örneğin portakal ya da mandalina.

Özel durumlar

Demir takviyesi ve kan testleri:

• Gebelikte kansızlık için kan sayımı ilk kontrolde ve gebeliğin ilerleyen haftalarında tekrarlanır. Sonuca göre hekiminiz ya da ebeniz takviye önerir.
• Türkiye’de Sağlık Bakanlığı tüm gebelere gebeliğin 16. haftasından itibaren gebelik boyunca ve doğumdan sonra bir süre demir desteği uygular.
• Takviyeyi kendiniz başlatmayın, bırakmayın ya da miktarını değiştirmeyin. Yakınmanız varsa hekiminize söyleyin.
• Demir tabletleri dışkının koyulaşmasına yol açabilir; bu beklenen bir etkidir.
• Mide ilaçları (antasitler) demir emilimini azaltabilir. Demir ile antasiti en az 2 saat arayla alın.
• Tiroid ilacı (levotiroksin) kullanıyorsanız demir ve kalsiyum takviyeleri ilacınızla iyi karışmayabilir. Ne kadar ara bırakacağınızı hekiminize ya da eczacınıza sorun.
• Demir ilacını çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın. Küçük çocuklarda demir zehirlenmesi ölümcül olabilir.

Kabızlık:

• Hem gebelik hormonları hem demir takviyesi kabızlık yapabilir.
• Kepekli ekmek, tam tahıllar, sebze, meyve ve bakliyat yiyin; bakliyatı haftada en az iki kez sofraya koyun.
• Bol su için ve düzenli yürüyüş yapın.
• Kabızlık sürerse hekiminize başka bir demir türüne geçip geçemeyeceğinizi sorun.

Şu durumlarda takip daha yakın olmalıdır: ikiz ya da çoğul gebelik, ağır bulantı ve kusma (hiperemezis), daha önce kansızlık, kronik bir hastalık ya da et yememek.

Bağlantılı sayfalar