Kanser tedavisi bittikten sonra nasıl beslenmeli? Kilo, hareket, alkol ve kemik sağlığı

Temel ilkeler

• Çeşitlilik: Tek bir besin ihtiyacınız olan her şeyi içermez; farklı besinlerden yiyin.
• Bitkisel ağırlık: Sebze, meyve, tam tahıl ve bakliyatı her öğünde öne alın.
• Eti ölçülü yiyin: Kırmızı eti haftada yaklaşık üç porsiyonla sınırlayın; işlenmiş et, tütsülenmiş ve turşulanmış besinleri, yağ, tuz ve şekeri azaltın.
• Alkol: Kanser riskini en aza indirmek için en iyisi hiç içmemektir.
• Kilo: Tedavi sırasında kilo verdiyseniz önce kilonuzu ve gücünüzü geri kazanmanız gerekebilir. Kilo aldıysanız, kemoterapi ve hormon tedavisinin buna yol açabildiğini bilin; zayıflama diyetine başlamadan önce doktorunuz ya da diyetisyeninizle konuşun ve yavaş, kalıcı değişiklikler seçin.
• Hareket: Oturarak geçen süreyi azaltın, gücünüze göre hareketi artırın. Kas güçlendiren hareketler tedavide kaybedilen kası geri kazanmaya, dengeye ve yorgunluğa yardım eder.
• Küçük adımlar: Her şeyi birden değiştirmek yerine küçük ve sürdürülebilir değişikliklerle başlayın.
• Takip: Ekibinizden yazılı bir takip planı ve tedavi özeti isteyin. Sigarayı bırakın, tarama ve aşılarınızı güncel tutun.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Tedavi sonrası tabak, Türk mutfağının sağlıklı yüzüne çok benzer:

• Kahvaltı: Haşlanmış yumurta ya da menemen, beyaz peynir, bol domates, salatalık, yeşillik, birkaç zeytin; tam buğday ya da çavdar ekmeği. Sucuk, salam ve pastırmayı ara sıraya bırakın.
• Öğle ve akşam: Tabağın yarısı sebze ya da salata (zeytinyağlı taze fasulye, pırasa, ıspanak, kabak), bir bölümü bakliyat ya da et-tavuk-balık (mercimek, nohut, kuru fasulye, fırında tavuk, ızgara balık), bir bölümü tam tahıl (bulgur pilavı, tam buğday makarna).
• Çorba: Mercimek, tarhana, yayla ya da sebze çorbası.
• Süt ürünleri: Yoğurt, ayran, cacık; az yağlı ve şekersiz seçenekler.
• Tatlı: Meyve ya da ara sıra küçük bir porsiyon sütlaç; şerbetli tatlıları özel günlere bırakın.
• Kolay hazırlık: Yorgunluk sürüyorsa iki-üç öğünlük yemek pişirip dondurun, doğranmış sebze kullanın.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Kızartma yerine: Fırın, haşlama ya da tencere yemeği.
• Kuzu kavurma yerine (haftanın bazı günleri): Fırında balık ya da etli yerine zeytinyağlı nohut.
• Kola ve hazır meyve suyu yerine: Su, maden suyu, ayran; meyveyi bütün olarak yemek.
• Beyaz pirinç pilavı yerine: Bulgur pilavı ya da mercimekli bulgur.
• Tuzlu cips ve kraker yerine: Leblebi, bir avuç çiğ kuruyemiş, meyve.
• Rakı, şarap, bira yerine: Alkolsüz içecek; sofrada limonlu soda ya da şalgam.
• Kahvaltıda sucuklu yumurta yerine: Sebzeli omlet.

Özel durumlar

• Takviyeler: Kanserin geri gelmesini önlemek için takviye kullanılması önerilmez; yüksek doz takviyeler zarar verebilir. Bazı kanserlerden ya da ameliyatlardan sonra besinleri yeterince ememeyen kişilerin belirli takviyelere ihtiyacı olabilir. Bu kararı ve miktarı doktorunuz ya da diyetisyeniniz verir.
• Kemik sağlığı: Bazı tedaviler kemik kaybını hızlandırır. Örneğin meme kanserinde kullanılan aromataz inhibitörleriyle kemik kaybı, menopozdaki olağan kayıptan iki-dört kat hızlı olabilir. Steroid tabletleri ve menopoz da kemik erimesi için risk etkenidir. Bu ilaçları kullanıyorsanız kemik yoğunluğu ölçümü, kalsiyum ve D vitamini konusunu doktorunuzla konuşun. Ağırlık taşıyan ve direnç egzersizleri kemiğe yararlıdır.
• Kemik tutulumu ya da zayıf kemik: Kemiği zorlayan ve omurgayı burkan hareketlerden kaçının; egzersiz planını ekibinizle yapın.
• Kalıcı yeme sorunları: Ağız kuruluğu, yutma güçlüğü ya da ameliyat sonrası sindirim sorunları sürüyorsa diyetisyen desteği tedavi bittikten sonra da sürebilir.

Bağlantılı sayfalar