Mit: „Depilacja laserowa powoduje raka” – co mówi nauka?

Krótka odpowiedź: nie ma dowodów naukowych na to, że depilacja laserowa powoduje raka. W przeciwieństwie do promieni rentgenowskich lasery stosowane do depilacji wykorzystują światło niejonizujące, które nie ma energii wystarczającej do bezpośredniego uszkodzenia DNA. Rzeczywistym ryzykiem depilacji laserowej są oparzenia, zmiany zabarwienia skóry i uszkodzenie niechronionych oczu. Ryzyko to można zmniejszyć dzięki odpowiedniemu urządzeniu, właściwym ustawieniom i doświadczonej osobie wykonującej zabieg; nie da się go jednak całkowicie wyeliminować.

Skąd się wziął ten mit?

W języku potocznym słowem „promieniowanie” określa się jednocześnie bardzo różne rodzaje energii. Gdy wysokoenergetyczne promieniowanie z aparatów rentgenowskich i niektórych źródeł jądrowych oraz światło dzienne, fale radiowe i światło lasera nazywa się tym samym słowem, łatwo uznać, że wszystkie niosą to samo ryzyko. Tymczasem ich wpływ na organizm jest bardzo różny.

Różnica między promieniowaniem jonizującym a niejonizującym

W nauce promieniowanie dzieli się na dwie grupy w zależności od jego energii. Promieniowanie jonizujące (np. promienie rentgenowskie i promieniowanie gamma) ma energię wystarczającą do wybijania elektronów z atomów i może bezpośrednio uszkadzać DNA. To właśnie ten rodzaj promieniowania wiąże się z ryzykiem nowotworów.

Lasery i urządzenia emitujące intensywne światło pulsacyjne (IPL) stosowane do depilacji działają natomiast w zakresie światła widzialnego i bliskiej podczerwieni. Światło to nie jest jonizujące. Działa poprzez ciepło: jest pochłaniane przez melaninę, czyli ciemny barwnik w cebulce włosa, zamienia się w ciepło i uszkadza cebulkę włosa.

Światło ultrafioletowe zajmuje szczególne miejsce między tymi dwiema grupami, a jego związek z nowotworami skóry jest dobrze znany. Lasery do depilacji nie wykorzystują światła ultrafioletowego.

Co mówią badania?

Depilacja laserowa jest powszechnie stosowana od wielu lat. W przeglądach analizujących działania niepożądane tej metody nie odnotowano danych wskazujących na rozwój raka skóry w następstwie depilacji laserowej. Głębokość, na jaką działa światło, jest ponadto ograniczona do kilku milimetrów skóry; nie dociera ono do narządów wewnętrznych.

W nauce trudno jest udowodnić, że coś nigdy się nie zdarza, a dane z bardzo długiej obserwacji są ograniczone. Jednak obecna wiedza i fizyczne właściwości światła nie potwierdzają obaw, że depilacja laserowa powoduje raka.

Ryzyko, na które naprawdę należy zwrócić uwagę

Choć obawy przed rakiem są nieuzasadnione, depilacja laserowa jest zabiegiem medycznym, z którym wiąże się ryzyko. Najczęstsze i najważniejsze zagrożenia to:

• Oparzenia i pęcherze: mogą wystąpić, jeśli ustawienia urządzenia nie są dopasowane do rodzaju skóry lub jeśli skóra była niedawno opalana.
• Zmiany zabarwienia: może dojść do ściemnienia lub rozjaśnienia skóry; ryzyko jest większe przy ciemnej karnacji i skórze wystawionej na słońce. Zmiany te są zwykle przejściowe, ale mogą utrzymywać się długo.
• Blizny: rzadko, zwłaszcza po poważnych oparzeniach.
• Uszkodzenie oczu: światło lasera może poważnie uszkodzić niechronione oko. Podczas zabiegu zarówno osoba poddawana zabiegowi, jak i osoba go wykonująca muszą nosić odpowiednie okulary ochronne; zabieg w okolicy oczu wymaga szczególnej ostrożności.
• Nasilenie owłosienia: u niektórych osób w pobliżu obszaru zabiegowego owłosienie może nieoczekiwanie się nasilić.

Większość tych zagrożeń można zmniejszyć dzięki badaniu, prawidłowemu określeniu rodzaju skóry oraz doborowi odpowiedniego urządzenia i ustawień. Ważna jest również ochrona przed słońcem przed zabiegiem i po nim. Szczegółowe informacje zawiera nasz artykuł „Depilacja laserowa”.

Dlaczego znamiona i przebarwienia wymagają szczególnej uwagi?

Ponieważ znamiona również zawierają melaninę, pochłaniają światło lasera. Zastosowanie lasera na znamię może zmienić jego wygląd. Może to w przyszłości utrudnić lekarzowi ocenę tego znamienia i sprawić, że ewentualny objaw raka skóry zostanie przeoczony.

Dlatego nie należy stosować lasera na znamiona bez wcześniejszej oceny. Podczas zabiegu znamiona są zwykle zabezpieczane i omijane. Jeśli znamię zmieniło kształt, kolor lub wielkość, krwawi albo jest nowe, przed depilacją zaleca się wizytę u dermatologa. Więcej informacji o przebarwieniach skóry zawiera artykuł „Przebarwienia skóry i melasma”.

Podsumowanie

Mit, że depilacja laserowa powoduje raka, wynika z nazywania różnych rodzajów promieniowania tym samym słowem. Lasery do depilacji wykorzystują światło niejonizujące i brak dowodów na to, że powodują raka. Istnieje jednak rzeczywiste ryzyko, takie jak oparzenia, zmiany zabarwienia skóry i uszkodzenie oczu. Informacje o typowym przebiegu po zabiegu zawiera nasz artykuł „Pielęgnacja po zabiegach medycyny estetycznej”. Decyzję należy podjąć wspólnie z lekarzem po badaniu.