Kriolipoliza (redukcja tkanki tłuszczowej zimnem): dla kogo, jak skuteczna i jakie niesie ryzyko?

Czym jest kriolipoliza i jak działa?

Nazwa „kriolipoliza” powstała ze słów „krio” (zimno) i „lipoliza” (rozpad tłuszczu). Metoda opiera się na obserwacji, że komórki tłuszczowe są bardziej wrażliwe na zimno niż otaczająca je skóra, nerwy i naczynia krwionośne. Głowicę urządzenia umieszcza się na okolicy poddawanej zabiegowi, a tkankę tłuszczową schładza się w kontrolowany sposób przez określony czas.

Komórki tłuszczowe uszkodzone przez zimno są w kolejnych tygodniach stopniowo usuwane przez organizm. Dlatego efekt nie pojawia się w dniu zabiegu, lecz w ciągu tygodni i miesięcy. Choć w miejsce usuniętych komórek tłuszczowych nowe nie powstają łatwo, pozostałe komórki tłuszczowe mogą się ponownie powiększyć w razie przybrania na wadze.

W większości urządzeń tkanka jest zasysana podciśnieniem do wnętrza głowicy; niektóre głowice przykłada się natomiast płasko do skóry. Rodzaj głowicy dobiera się do kształtu okolicy i ilości tłuszczu, którą można uchwycić palcami.

Kriolipolizę wykonuje się urządzeniami o różnych parametrach technicznych. Większość badań przeprowadzono z użyciem określonych urządzeń; wyniki uzyskane jednym urządzeniem mogą nie dotyczyć każdego urządzenia.

W jakich celach się ją stosuje?

• Ograniczone złogi tłuszczu w okolicy brzucha
• Boki talii (okolica potocznie nazywana „boczkami”)
• Złogi tłuszczu pod podbródkiem
• Okolice takie jak wewnętrzna i zewnętrzna powierzchnia ud, tylna powierzchnia ramion, plecy i linia biustonosza

Celem nie jest zmniejszenie masy ciała, lecz poprawa sylwetki przez pewne zmniejszenie grubości tkanki tłuszczowej w określonej okolicy. Nie należy oczekiwać wyraźnej zmiany na wadze.

Dla kogo jest odpowiednia?

Do kriolipolizy najlepiej nadają się zwykle osoby o masie ciała zbliżonej do prawidłowej, której waga od pewnego czasu jest stabilna i które mają ograniczone, dające się uchwycić palcami złogi tłuszczu niezmniejszające się mimo diety i ćwiczeń. Dobra elastyczność skóry sprzyja temu, by efekt wyglądał bardziej równomiernie.

Dla kogo nie jest odpowiednia i na co należy zwrócić uwagę?

Niektóre choroby powodują nieprawidłową reakcję na zimno. W takich sytuacjach nie należy wykonywać kriolipolizy:

• Krioglobulinemia: stan, w którym we krwi znajdują się białka wytrącające się w niskiej temperaturze
• Pokrzywka z zimna: pojawienie się na skórze bąbli pokrzywkowych (swędzących wykwitów) po kontakcie z zimnem
• Napadowa hemoglobinuria z zimna: rzadka choroba krwi, w której pod wpływem zimna dochodzi do rozpadu czerwonych krwinek

W następujących sytuacjach zabiegu również się nie wykonuje albo decyzję podejmuje się dopiero po szczegółowej ocenie lekarskiej:

• Przepuklina (np. przepuklina pępkowa lub przepuklina w bliźnie pooperacyjnej) albo podejrzenie przepukliny w okolicy zabiegowej
• Niedawna operacja, otwarta rana, czynna choroba skóry lub zakażenie w tej okolicy
• Utrata czucia, zaburzenia krążenia lub objaw Raynauda (blednięcie palców na zimnie) w tej okolicy
• Ciąża i karmienie piersią: ponieważ brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, zwykle zaleca się odłożenie zabiegu.
• Przyjmowanie leków rozrzedzających krew może zwiększać ryzyko siniaków; proszę nie odstawiać leku na własną rękę, lecz skonsultować się z lekarzem.
• Wcześniejsze zabiegi w tej samej okolicy lub implant w tej okolicy

Jeśli nie ma Pan/Pani pewności, czy występuje u Pana/Pani problem zdrowotny związany z zimnem, albo jeśli na zimnie pojawiały się wykwity na skórze, ciemnienie moczu lub zmiana koloru palców, należy koniecznie poinformować o tym podczas konsultacji. O tym, czy zabieg jest odpowiedni, można zdecydować wyłącznie po ocenie lekarskiej.

Kto powinien wykonywać zabieg i gdzie?

Kriolipoliza jest zabiegiem medycznym obarczonym ryzykiem m.in. uszkodzenia zimnem i paradoksalnego przyrostu tkanki tłuszczowej. Zaleca się, aby ocenę kwalifikacji, a zwłaszcza wywiad dotyczący przepukliny i chorób związanych z zimnem, przeprowadzał lekarz, a zabieg odbywał się na odpowiedzialność lekarza. Należy upewnić się, że w razie problemu będzie możliwy kontakt z lekarzem.

Próby „samodzielnego zamrażania tłuszczu” urządzeniami nieznanego pochodzenia i o niejasnych parametrach technicznych albo w domu za pomocą lodu czy zimnych okładów mogą prowadzić do poważnych odmrożeń; należy unikać takich praktyk. Przy wyborze placówki pomocny może być artykuł „Wybór kliniki i lekarza medycyny estetycznej: 10-punktowa lista kontrolna bezpieczeństwa”.

Przygotowanie do zabiegu

• Proszę otwarcie omówić swoje oczekiwania i pokazać lekarzowi, w której okolicy i jakiej zmiany Pan/Pani oczekuje.
• Lekarz ocenia okolicę palpacyjnie: sprawdza, czy tłuszcz daje się uchwycić i czy nie ma objawów przepukliny.
• Jeśli lekarz uzna to za wskazane, przed zabiegiem wykonuje się zdjęcia i pomiary; ponieważ efekt pojawia się po miesiącach, są one przydatne do porównania.
• Proszę poinformować o przyjmowanych lekach, przebytych operacjach i dolegliwościach związanych z zimnem.
• Ponieważ zabieg może trwać długo, warto założyć wygodne ubranie; można zabrać ze sobą coś do czytania.

Dzień zabiegu krok po kroku

1. Omawia się historię zdrowia i oczekiwania; ocenia się okolicę zabiegową i dobiera odpowiednią głowicę.
2. Odczytuje się formularz świadomej zgody; omawia się ryzyka, w tym rzadki paradoksalny przyrost tkanki tłuszczowej, oraz realistyczne efekty, udziela się odpowiedzi na pytania, a formularz zostaje podpisany.
3. Okolicę się zaznacza i umieszcza ochronny wkład żelowy, który chroni skórę przed zimnem.
4. Głowicę przykłada się do okolicy zabiegowej; w głowicach z podciśnieniem tkanka jest zasysana do ich wnętrza. W pierwszych minutach można odczuwać ciągnięcie, ucisk, silne zimno i ćmiący ból.
5. W ciągu kilku minut okolica zwykle drętwieje, a dyskomfort się zmniejsza. W trakcie schładzania można siedzieć lub leżeć.
6. Jeśli dyskomfort się nasila lub uczucie pieczenia nie ustępuje, należy natychmiast powiedzieć o tym osobie wykonującej zabieg.
7. Po zdjęciu głowicy okolica może przez pewien czas być twarda i zimna. W niektórych placówkach wykonuje się krótki masaż tej okolicy.
8. Skóra zostaje skontrolowana i przekazuje się zalecenia pielęgnacyjne; można wrócić do domu tego samego dnia.

Po zabiegu: pierwsze 24 godziny i pierwszy tydzień

Bezpośrednio po zabiegu w okolicy zabiegowej często występują zaczerwienienie, obrzęk, siniaki i tkliwość przy dotyku. Po masażu może wystąpić krótkotrwałe kłucie lub ćmiący ból. Objawy te zwykle zmniejszają się w ciągu kilku dni.

• Większość osób wraca do pracy i codziennych zajęć tego samego dnia.
• Drętwienie i mrowienie są częste i mogą utrzymywać się kilka tygodni.
• U niektórych osób, zwłaszcza w okolicy brzucha, może wystąpić ból, który zaczyna się kilka dni po zabiegu i może nasilać się w nocy. Ból ten zwykle ustępuje w ciągu od kilku dni do kilku tygodni.
• Nie należy przyjmować leków przeciwbólowych ani innych leków, których nie zalecił lekarz.
• Przed przyłożeniem do tej okolicy grzejnika, termoforu lub lodu należy skonsultować się z lekarzem; na zdrętwiałej skórze ryzyko oparzenia jest większe.
• Zaleca się luźne, wygodne ubranie.

Spodziewane skutki uboczne

• Zaczerwienienie, obrzęk i siniaki: zwykle zmniejszają się w ciągu kilku dni.
• Drętwienie i osłabienie czucia: częste; najczęściej ustępują w ciągu kilku tygodni, u niektórych osób mogą utrzymywać się dłużej.
• Tkliwość, swędzenie, mrowienie: mogą występować przejściowo.
• Opóźniony ból: może pojawić się kilka dni po zabiegu, zwłaszcza w okolicy brzucha.
• Po zabiegu w okolicy podbródka może wystąpić przejściowe uczucie pełności lub tkliwość.

Rzadkie, ale ważne ryzyko: paradoksalny przyrost tkanki tłuszczowej

Paradoksalna hiperplazja tkanki tłuszczowej polega na tym, że tkanka tłuszczowa w okolicy poddanej zabiegowi zamiast się zmniejszać, w ciągu miesięcy przyrasta, tworząc twarde, wyraźne zgrubienie, często przypominające kształtem głowicę. Występuje rzadko; jednak podawana częstość różni się w zależności od badania i dyskutuje się, czy może być częstsza, niż wcześniej sądzono. Istnieją publikacje wskazujące, że częściej zgłaszano ją u mężczyzn.

Ten stan może nie ustąpić samoistnie i nie poprawia się po powtórzeniu kriolipolizy; często wymaga korekty zabiegiem chirurgicznym, takim jak liposukcja. Dlatego ważne jest, aby przed zabiegiem to ryzyko zostało Panu/Pani jasno wyjaśnione, a po zabiegu zapewniono obserwację.

Poza tym rzadko zgłaszano odmrożenia i powstawanie pęcherzy, nierówności konturu lub zagłębienia w okolicy zabiegowej, zmiany zabarwienia skóry oraz problemy w miejscu przepukliny.

Kiedy widać efekt i jak długo się utrzymuje?

Zmiana zwykle zaczyna się kilka tygodni po zabiegu, a u większości osób można ją wyraźniej ocenić po dwóch–trzech miesiącach. W tym czasie organizm stopniowo usuwa uszkodzone komórki tłuszczowe.

W badaniach opisywano mierzalne zmniejszenie grubości tkanki tłuszczowej w okolicy poddanej jednemu zabiegowi; jednak stopień zmniejszenia różni się w zależności od osoby i jest zwykle umiarkowany. U niektórych osób może zostać zalecony drugi zabieg w tej samej okolicy.

Utrzymanie efektu w dużej mierze zależy od stabilnej masy ciała. Po przybraniu na wadze pozostałe komórki tłuszczowe mogą się powiększyć, a ilość tkanki tłuszczowej może wzrosnąć zarówno w okolicy poddanej zabiegowi, jak i w innych okolicach.

Realistyczne oczekiwania: czego kriolipoliza nie może zrobić?

• Nie powoduje utraty masy ciała; nie jest metodą leczenia otyłości ani nadwagi.
• Nie działa na tłuszcz wokół narządów wewnętrznych; zagrożenia zdrowotne związane z tym tłuszczem wymagają odrębnej oceny.
• Nie poprawia wyglądu cellulitu.
• Nie usuwa wiotkości skóry; u niektórych osób po zmniejszeniu tłuszczu luźna skóra może być bardziej widoczna.
• Efekt nie pojawia się od razu, lecz w ciągu tygodni i miesięcy.
• Nie należy oczekiwać takiego samego stopnia redukcji tłuszczu jak po liposukcji.
• Nie zastępuje zdrowego odżywiania i regularnej aktywności fizycznej.

Alternatywy

Jeśli na pierwszy plan wysuwa się wiotkość skóry, warto zapoznać się z artykułami „Ujędrnianie skóry radiofrekwencją i radiofrekwencja mikroigłowa” lub – w przypadku twarzy i szyi – „HIFU (skupiona wiązka ultradźwięków o wysokiej intensywności)”. W kwestii ogólnych zasad pielęgnacji po każdym zabiegu pomocny może być także artykuł „Pielęgnacja po zabiegach medycyny estetycznej”.