Günün TUS Sorusu — 18 Ekim 2026 Pazar
36 yaşında erkek hasta, 1 haftadır baş ağrısı, sağ kolda güçsüzlük ve konfüzyon nedeniyle getiriliyor. Yeni tanı HIV enfeksiyonu var; CD4 sayısı 42/µL, henüz antiretroviral tedavi (ART) ve profilaksi almıyor. Ateş 37,9 °C. Kontrastlı kranial MR'de bazal ganglionlar ve kortikomedüller bileşkede, çevresinde ödem bulunan, halkasal kontrast tutan çok sayıda lezyon saptanıyor; belirgin kitle etkisi ve herniasyon bulgusu yok. Serum Toxoplasma gondii IgG pozitif. Bu hastada en uygun ilk yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Stereotaktik beyin biyopsisi ile doku tanısı
- B)Tüm beyin radyoterapisi ve deksametazon
- C)Pirimetamin, sülfadiazin ve folinik asit
- D)Lipozomal amfoterisin B ve flusitozin
- E)ART başlanıp 2 hafta klinik izlem
Cevabı ve Hoca Notu'nu göster
Doğru cevap: C) Pirimetamin, sülfadiazin ve folinik asit
CD4 <100/µL olan, Toxoplasma IgG pozitif ve profilaksi almayan HIV'li hastada bazal ganglion ve kortikomedüller bileşkede halkasal kontrast tutan çok sayıda lezyon serebral toksoplazmozu düşündürür. HIV fırsatçı enfeksiyon kılavuzlarına göre ampirik pirimetamin + sülfadiazin + folinik asit (lökovorin) başlanır; 10–14 günde klinik, 2–3 haftada radyolojik yanıt beklenir ve yanıt tanıyı destekler. Yanıt yoksa biyopsi yapılır. ART, anti-toksoplazma tedavisi başladıktan sonraki 2–3 hafta içinde başlanır. A: Tipik çoklu lezyon ve pozitif serolojide ilk basamak biyopsi değil ampirik tedavidir; biyopsi yanıtsızlıkta yapılır. B: Tüm beyin radyoterapisi primer SSS lenfomasında düşünülür; tanı kanıtlanmadan uygun değildir. D: Amfoterisin B ve flusitozin kriptokokal menenjit tedavisidir; halkasal kontrast tutan çoklu lezyon beklenmez. E: Fırsatçı enfeksiyon tedavi edilmeden ART başlanması hastalığın ilerlemesine ve IRIS'e yol açar. TUS incisi: Tek lezyon, periventriküler yerleşim, BOS'ta EBV DNA pozitifliği ve Toxoplasma IgG negatifliği primer SSS lenfomasını düşündürür. Toxoplasma IgG pozitif ve CD4 <100/µL olan hastaya TMP-SMX profilaksisi verilir.
Doktorclub Editör Ekibi onaylı; hekim onayı bekleniyor. Kaynak: NIH/CDC/HIVMA-IDSA Erişkin ve Adölesan HIV Fırsatçı Enfeksiyon Kılavuzu, 2024. Yazımda yapay zekâ desteği alındı.