Günün TUS Sorusu — 24 Ekim 2026 Cumartesi
45 yaşında kadın hasta, yaklaşık 6 saat önce evde bulunan ilaçlardan çok sayıda tablet içtikten sonra gelişen bulantı, kusma ve hızlı soluk alıp verme nedeniyle acil servise getiriliyor; içtiği ilacın adı öğrenilemiyor. Bilinci açık, huzursuzdur; ateş 37,9 °C, solunum sayısı 30/dk, kan basıncı 128/78 mmHg'dir. Arter kan gazında pH 7,46, PaCO₂ 22 mmHg, HCO₃⁻ 15 mEq/L; serumda Na 140 mEq/L, K 3,6 mEq/L, Cl 103 mEq/L, glukoz 98 mg/dL, kreatinin 0,8 mg/dL, albümin 4,1 g/dL'dir. Bu hastadaki asit-baz bozukluğu aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Anyon açığı artmış metabolik asidoz ve metabolik alkaloz
- B)Anyon açığı artmış ve anyon açığı normal metabolik asidoz
- C)Kompanse (kronik) solunumsal alkaloz
- D)Anyon açığı artmış metabolik asidoz ve solunumsal alkaloz
- E)Solunumsal kompanzasyonu uygun, anyon açığı artmış metabolik asidoz
Cevabı ve Hoca Notu'nu göster
Doğru cevap: D) Anyon açığı artmış metabolik asidoz ve solunumsal alkaloz
pH alkalemik olmasına karşın HCO₃⁻ düşüktür; bu tablo tek bir bozuklukla açıklanamaz. Anyon açığı 140 − (103 + 15) = 22 mEq/L'dir (albümin normal); alkalemi varken anyon açığının yükselmesi ayrı bir metabolik asidozun kanıtıdır. Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ = 1,5 × 15 + 8 ± 2 = 28,5–32,5 mmHg'dir; ölçülen 22 mmHg bunun altında kaldığından primer solunumsal alkaloz eşlik etmektedir. Δanyon açığı/ΔHCO₃⁻ = 10/9 ≈ 1,1 olduğundan ek metabolik alkaloz veya anyon açığı normal asidoz yoktur. Aşırı doz sonrası ateş, kusma ve takipneyle giden bu karma tablo en tipik olarak salisilat zehirlenmesinde görülür: salisilat solunum merkezini doğrudan uyarır ve organik asit birikimine yol açar. A) Kusmaya bağlı ek metabolik alkaloz olsaydı delta oranı >2 olurdu; burada 1,1'dir. B) Anyon açığı normal asidoz eklenseydi delta oranı <1 olurdu. C) Tablo 6 saatliktir; böbrek kompanzasyonu 2–3 günde gelişir ve anyon açığını artırmaz. E) Uygun kompanzasyonda pH asidemik kalır ve PaCO₂ 28,5–32,5 mmHg aralığında olurdu. TUS incisi: Alkalemi varken anyon açığı yüksekse karma bozukluk ara; aşırı dozda bu tablo salisilat zehirlenmesini düşündürür.
Doktorclub Editör Ekibi onaylı; hekim onayı bekleniyor. Kaynak: Harrison İç Hastalıkları 21. baskı. Yazımda yapay zekâ desteği alındı.