Günün TUS Sorusu — 26 Ekim 2026 Pazartesi
63 yaşında kadın hasta, 9 yıldır hipertansiyon nedeniyle izleniyor; diyabet öyküsü bulunmuyor, HbA1c %5,5 ölçülmüş. Üç yıldır kreatinini 1,8-1,9 mg/dL arasında seyretmekte, son ölçümü 1,85 mg/dL; tahmini glomerüler filtrasyon hızı 30 mL/dk/1,73 m², idrar protein/kreatinin oranı 1.150 mg/g. Böbrek boyutları ve parankim kalınlığı ultrasonografide simetrik bulunmuş. Günde 10 mg amlodipin kullanırken kan basıncı 154/94 mmHg ölçüldüğü için tedavisine bir anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü eklenmiş. Nonsteroid antiinflamatuvar ilaç ya da diüretik kullanmıyor. İlaç eklendikten 12 gün sonra kan basıncı 126/76 mmHg, kreatinin 2,32 mg/dL, potasyum 4,6 mEq/L bulunuyor. Hasta kusma, ishal ya da ayağa kalkarken baş dönmesi tanımlamıyor; muayenede volüm açığını gösteren bulgu yok. Bu aşamada en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İlacın dozunu yarıya indirip tedaviyi bu dozda sürdürmek
- B)Tedaviyi aynı dozda sürdürüp 2-4 hafta içinde kontrolü yinelemek
- C)İlacı kesip eşdeğer dozda anjiyotensin reseptör blokerine geçmek
- D)İlacı kesip yerine tiyazid benzeri bir diüretik başlamak
- E)Renal arter darlığı için renal arter Doppler ultrasonografisi istemek
Cevabı ve Hoca Notu'nu göster
Doğru cevap: B) Tedaviyi aynı dozda sürdürüp 2-4 hafta içinde kontrolü yinelemek
Anjiyotensin II efferent arteriyolü daraltarak glomerül içi basıncı ayakta tutar. Bu yol kapatılınca filtrasyon bir miktar düşer ve kreatinin yükselir; artış hemodinamiktir, proteinüriyi azaltıp uzun dönemde böbreği koruyan etkinin göstergesidir. Burada değer 1,85'ten 2,32 mg/dL'ye çıkmıştır; artış yaklaşık %25, yani ilacın sürdürülmesi için kabul edilen %30 sınırının altındadır. Potasyum normal, kan basıncı belirgin düzelmiş, böbrekler simetrik, volüm açığı ya da katkı veren ilaç yok. Bu nedenle ilaç kesilmez; aynı dozda sürdürülüp kısa aralıkla yeniden değerlendirilir. A) Doz azaltma, artış %30'u aştığında ya da semptomatik hipotansiyon ve denetlenemeyen hiperkalemi olduğunda düşünülür. C) Reseptör blokerleri de aynı yolu kapattığı için hemodinamik yükselme yinelenir; bu değişiklik ancak öksürük gibi ilaca özgü yan etkilerde anlamlıdır. D) Diüretiğe geçmek proteinürik böbrek hastalığında renin-anjiyotensin blokajının koruyucu etkisinden vazgeçmektir; volüm azalması değeri daha da yükseltir. E) Görüntüleme, yükselme %30'u aşmışsa ya da sürüyorsa, dirençli hipertansiyon ve yineleyen akciğer ödemi gibi ipuçları varsa gerekir. TUS incisi: Renin-anjiyotensin blokajından sonra kreatininde %30'a kadar artış beklenen bedeldir; potasyum normalse ilaç kesilmez, kısa aralıkla izlenir.
Doktorclub Editör Ekibi onaylı; hekim onayı bekleniyor. Kaynak: KDIGO 2024 Kronik Böbrek Hastalığı Kılavuzu (renin-anjiyotensin sistemi blokajı: izlem ve sürdürme ölçütleri); Harrison İç Hastalıkları 21. baskı (Kronik böbrek hastalığında hipertansiyon tedavisi). Yazımda yapay zekâ desteği alındı.