Genişlənmiş məsamələr: niyə yaranır, məsamələr bağlanırmı, hansı üsulun sübutu var?

Məsamə nədir?

Dəri səthində gözlə görünən məsamələrin çoxu tük kökü ilə ona bağlı piy vəzisinin ortaq dəliyidir. Piy vəzilərinin hasil etdiyi sebum bu dəlikdən səthə çıxır və dərini qoruyur. Piy vəzilərinin sıx və böyük olduğu burun, alın və yanaqların daxili hissəsində məsamələr təbii olaraq daha çox nəzərə çarpır.

Genişlənmiş məsamə tibbi problem deyil. Tibbi ədəbiyyatda 'geniş məsamə' üçün razılaşdırılmış dəqiq meyar da yoxdur; qiymətləndirmə böyük ölçüdə görünüşə əsaslanır. Məsamələrin ölçüsü və sıxlığı insandan insana, həmçinin müxtəlif etnik mənşəli insanlar arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişir.

Məsamələr niyə geniş görünür?

Mövzunu araşdıran bir icmal geniş məsamə görünüşünün üç əsas səbəbini belə sıralayır: yüksək sebum ifrazı, məsamə ətrafındakı dərinin elastikliyinin azalması və tük kökünün həcminin artması. Bunlardan əlavə başqa amillər də rol oynayır:

• Yağlı dəri: sebum ifrazı artdıqca məsamənin ağzı daha çox nəzərə çarpır. Bu, böyük ölçüdə genetik quruluş və hormonlarla bağlıdır.
• Tıxanma: sebum, ölü dəri hüceyrələri və kosmetika qalıqları ilə dolan məsamə genişlənir və tünd görünür.
• Günəş zədəsi və yaş: məsaməni əhatə edən kollagen və elastin dəstəyi azaldıqca məsamənin ağzı boşalır və uzanmış, daha geniş görünür.
• Akne: təkrarlanan sızanaqlar məsamələri tıxayır və zamanla ətraf toxumaya təsir edə bilər.
• Hormonlar: yetkinlik dövrü, menstrual tsikl və kişi hormonlarının təsiri piy ifrazını dəyişə bilər.
• Dəriyə qulluq vərdişləri: məsamələri tıxayan vasitələr, sərt ovuşdurma və tez-tez sıxma qıcıqlanmaya səbəb olaraq məsamələri daha qabarıq göstərə bilər.

İnsanda hansı səbəbin ön planda olması vacibdir. Yağlanmanın nəzərəçarpan olduğu gənc dəri ilə günəş zədəsi səbəbindən elastikliyini itirmiş dəridə məsamələr eyni görünsə də, yanaşma fərqlidir.

'Məsamə bağlanır' gözləntisi nə dərəcədə realdır?

Məsamələrin ətrafında onları açıb-bağlayacaq əzələ yoxdur. Buna görə isti buxarın məsamələri 'açması', soyuq suyun və ya buzun isə 'bağlaması' fikri doğru deyil. Soyuq tətbiq dərini qısa müddətə gərgin göstərə bilər; isti su isə dərini qıcıqlandıraraq məsamələri daha qabarıq edə bilər.

Məsamələrin sayını dəyişmək və məsamələri aradan qaldırmaq mümkün deyil. Real məqsəd tıxanmanı azaltmaq, yağlanmanı tarazlaşdırmaq və məsamə ətrafındakı dərinin dəstəyini qorumaqla məsamələrin daha az diqqət çəkməsinə nail olmaqdır. Əldə olunan yaxşılaşma adətən mülayim olur və qulluq davam etdikcə qorunur. 'Məsamə bağlayan' və ya 'məsamə silən' kimi təqdim olunan vasitələrin bir qismi yalnız səthi müvəqqəti hamar göstərir.

Gündəlik qulluqda nə kömək edə bilər?

• Üzünüzü gündə iki dəfə ilıq su və yumşaq təmizləyici ilə yuyun; ovuşdurmayın.
• Məsamələri tıxamadığı göstərilən (qeyri-komedogen) və ya yağsız vasitələrə üstünlük verin.
• Hər gün geniş spektrli, qoruma faktoru ən azı 30 olan günəşdən qoruyucu krem istifadə edin; günəş zədəsi məsamə ətrafındakı dəstəyi azaldır.
• Məsamələri sıxmayın, dırnaqla və ya alətlə qurcalamayın; bu, qıcıqlanmaya və iz qalmasına səbəb ola bilər.
• Sərt dənəli pilinq vasitələrindən və dərinizi yandıran, göynədən məhsullardan çəkinin.
• Makiyajı yatmazdan əvvəl təmizləyin.

Burun üzərində görünən, müntəzəm aralıqlı, boz və ya sarımtıl kiçik nöqtələr çox vaxt qara nöqtə deyil, məsamənin içindəki normal piy kanalının görünüşüdür. Sıxıldıqda qısa müddətdə yenidən dolurlar; bu, gözlənilən haldır və təkrar-təkrar sıxmaq xeyirdən çox zərər gətirir.

Sübutu olan üsullar və sübut səviyyələri

Genişlənmiş məsamələrlə bağlı tədqiqatların çoxu kiçik, qısamüddətli və müxtəlif ölçmə üsullarından istifadə edən tədqiqatlardır. Buna görə aşağıdakı üsulların heç biri üçün sübut güclü sayılmır; cədvəl üsulları bir-birinə nisbətən yerləşdirmək üçündür.

Retinoidlər və turşu tərkibli vasitələr dərini günəşə daha həssas edə bilər; bu vasitələrdən istifadə edərkən günəşdən qorunmanı laqeyd etmək olmaz. Reseptlə buraxılan vasitələrdən hansının, hansı tezliklə istifadə olunacağına müayinədən sonra həkim qərar verir. Prosedurlar barədə əlavə məlumat üçün “Kimyəvi pilinq: nədir, kimə uyğundur, sağalma prosesi necə keçir?”, “Fraksion lazer: sızanaq izləri, qırışlar və dəri toxuması üçün nə dərəcədə uyğundur?” və “Radiotezliklə dərinin sıxlaşdırılması və iynəli radiotezlik: nə gözləyə bilərsiniz?” məqalələrinə baxa bilərsiniz.

Məsamə zolaqları, gil maskaları və vakuumlu təmizləmə alətləri məsamə içindəki yığıntını müvəqqəti azalda bilər; lakin məsamənin diametrini dəyişmir və tez-tez və ya sərt istifadə olunduqda qıcıqlanmaya, kapilyar damarların qabarıqlaşmasına səbəb ola bilər. Evdə iynəli diyircək istifadəsi infeksiya və çapıq riskinə görə tövsiyə olunmur.

Genişlənmiş məsamə, yoxsa başqa vəziyyət?

Genişlənmiş məsamə sanılan görünüşün arxasında bəzən müalicə oluna bilən başqa dəri vəziyyəti dayanır. Fərqləndirmə müayinə ilə aparılır.

Bu mövzularda “Sızanaq (akne) izləri: növləri, müalicə variantları və real gözləntilər” və “Rozasea (çəhrayı sızanaq): əlamətləri, təhrikedici amilləri və müalicə variantları” məqalələri kömək edə bilər.

Real gözlənti

• Məsamələri yox etmək mümkün deyil; məqsəd onların daha az nəzərəçarpan görünməsidir.
• Yaxşılaşma adətən mülayim olur və həftələr, aylar ərzində üzə çıxır; qulluq dayandırıldıqda əvvəlki görünüş böyük ölçüdə geri qayıdır.
• Prosedurların təsiri də zamanla azalır; piy ifrazı və qocalma davam etdiyi üçün təkrar lazım ola bilər.
• Yaxından, böyüdücü güzgüdə və ya filtrli fotolarla aparılan müqayisələr real görünüşü əks etdirmir; hamar, məsaməsiz dəri real məqsəd deyil.
• Qısa müddətdə məsamələri bağladığını iddia edən vasitələrə və prosedurlara ehtiyatla yanaşın.