“Filler üzdə yerini dəyişir, başqa yerə sürüşür” mifi: elm nə deyir?

Qısa cavab: qismən doğrudur. Fillerin vurulduğu nöqtədən yaxın nahiyəyə sürüşməsi real vəziyyətdir və ən çox dodaq və göz ətrafında hiss olunur. Nə qədər tez-tez baş verdiyi məlum deyil. Digər tərəfdən, sürüşmə sanılan görünüşlərin bir hissəsi həddindən artıq miqdarda məhsul, səthi və ya uyğun olmayan yerləşmə, şişkinlik və ya əvvəlki filler tam parçalanmadan edilən yeni prosedurlarla bağlıdır. Hialuron turşusu fillerlərində həkim yerində olmayan məhsulu fermentlə əridə bilər.

Mif haradan yaranır?

Sosial mediada üst dodağın üzərində görünən qabarıqlıq, göz altında torbalanma və ya almacıq sümüyünün altına enmiş kimi görünən dolğunluq görüntüləri tez-tez 'filler sürüşüb' başlığı ilə paylaşılır. Bu görüntülər realdır və mifin tamamilə uydurma olmadığını göstərir. Şişirdilmiş olan isə fillerin üzdə sərbəst gəzdiyi və hər kəsdə gec-tez sürüşəcəyi fikridir.

Fillerin miqrasiyası həqiqətdirmi?

Bəli. Filler maddəsinin vurulduğu yerdən başqa yerə keçməsi səhiyyə orqanlarının filler riskləri arasında saydığı və tibbi nəşrlərdə klinik hallarla sənədləşdirilmiş vəziyyətdir. Fillerin vurulduğu nahiyədən kənarda aşkar edildiyi halları araşdıran bir icmal sürüşmənin tək bir səbəbi olmadığını, bir neçə mexanizmin rol oynaya biləcəyini və məhsulun toxumada hətta illər sonra da qala biləcəyini vurğulayır.

Burada iki vəziyyəti ayırmaq faydalıdır. Əksər hallarda söhbət məhsulun qonşu sahəyə yayılmasından gedir: dodaqdakı fillerin dodaq sərhədinin bir az yuxarısına, göz altındakı fillerin yanağın yuxarı hissəsinə doğru yerini dəyişməsi kimi. Fillerin vurulduğu yerdən uzaq nahiyədə ortaya çıxması isə qat-qat nadir bildirilib və daha çox əriməyən fillerlərlə əlaqələndirilir. Bu fillerlərin problemləri “Daimi və yarımdaimi fillerlərin ağırlaşmaları: silikon, qranulyoma, gec reaksiya və müalicə” məqaləmizdə ayrıca izah olunur.

Nə qədər tez-tez olur?

Bu sualın etibarlı cavabı yoxdur. Mövcud məlumatlar əsasən ayrı-ayrı klinik hal bildirişlərinə və kiçik hal seriyalarına əsaslanır; filler etdirən insanları uzun müddət izləyib sürüşmənin tezliyini ölçən geniş tədqiqatlar yoxdur. Yüngül sürüşmələr çox vaxt fərq edilmir və ya bildirilmir; sosial mediada isə diqqətçəkən nümunələr önə çıxdığı üçün vəziyyət olduğundan daha tez-tez görünə bilər.

Nahiyəyə görə də fərq var. Dodaq filleri ilə bağlı dərc olunmuş problemləri toplayan bir tədqiqatda ən çox bildirilən problem düyünlənmə olub, sürüşmə də dodaqla əlaqələndirilən problemlər arasında sayılıb. Ümumiyyətlə filler üçün nadir bildirilən problem olan sürüşmə dodaqda daha tez-tez hiss olunur. Saytımızdakı “Filler ağırlaşmaları: şişkinlik, düyünlər, Tyndall effekti, gec reaksiyalar və fillerin əridilməsi” və “Dodaq fillerinin ağırlaşmaları: şişkinlik, düyünlənmə, uçuq, fillerin sürüşməsi və təcili əlamətlər” məqalələri də bu çərçivəyə uyğundur: rəqəm vermək mümkün deyil.

Dodaq üstündəki dolğunluq həmişə sürüşmədirmi?

Xeyr. Üst dodağın üzərində, xüsusilə gülümsəyərkən qabarıqlaşan dolğunluğun bir neçə mümkün izahı var və onları bir-birindən ayırmaq müayinə tələb edir.

Dodaqda fillerin harada yerləşdiyini ultrasəslə araşdıran son tədqiqatlardan biri bu mənzərəni təsdiqləyir. Dodaqda dərialtı qatın çox nazik olduğu, buna görə fillerin əksər insanlarda nəzərdə tutulandan fərqli olaraq əzələ qatının içinə yerləşdiyi müşahidə edilib; bəzi inyeksiya texnikalarının sürüşmə əlamətləri ilə əlaqəli olduğu bildirilib. Yəni dodaqda məhsulun dəqiq istənilən qatda qalması düşünüldüyündən daha çətindir.

Göz altında isə oxşar qarışıqlıq şişkinliklə bağlı olur: uzun sürən və ya səhərlər qabarıqlaşan torbalanma sürüşmədən çox məhsulun su saxlaması ilə əlaqəli ola bilər. Bu mövzu “Göz altı fillerinin ağırlaşmaları: Tyndall effekti, uzun sürən şişkinlik, fillerin görünməsi, görmə riski” məqaləmizdə izah olunub.

Görüntüləmə tədqiqatları nə göstərdi?

Hialuron turşusu fillerlərinin təsirinin aylar ərzində azaldığı məlumdur. Lakin təsirin azalması ilə məhsulun toxumadan tamamilə yox olması eyni şey olmaya bilər. Üzün orta hissəsinə hialuron turşusu filleri etdirmiş 33 nəfərin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) ilə müayinə edildiyi tədqiqatda son prosedurdan ən azı iki il keçməsinə baxmayaraq bütün iştirakçılarda toxumada filler aşkar edilib; bəzi insanlarda bu müddət qat-qat uzun olub.

Bu nəticəni ölçülü şərh etmək lazımdır. Tədqiqat kiçikdir, tək bir nahiyəni əhatə edir və iştirakçıların bir hissəsi şişkinlik şikayəti ilə görüntülənib; yəni filler etdirən hər kəsi təmsil etməyə bilər. Görüntüləmədə məhsulun aşkar edilməsi üzdə gözlə görünən dolğunluğun davam etdiyi demək də deyil. Yenə də bu məlumatlar mühüm ehtimala işarə edir: 'fillerim əriyib' sanılan nahiyədə hələ də məhsul ola bilər və onun üzərinə edilən yeni prosedurlar zamanla toplanmaya, toplanma isə daşma və ya sürüşmə görünüşünə səbəb ola bilər.

Buna görə təkrar prosedurların tezliyi və miqdarı təqvimə görə deyil, müayinənin nəticələrinə görə planlaşdırılmalıdır. Hialuron turşusu fillerinin təsir müddəti məhsuldan, nahiyədən və insandan asılı olaraq dəyişir; ətraflı məlumat üçün “Hialuron turşusu filleri: nədir, necə vurulur, riskləri nələrdir?” məqaləmizə baxa bilərsiniz.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Sürüşmə şübhəsi çox vaxt təcili vəziyyət deyil; lakin həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Çünki oxşar görünən şişkinlik, düyünlənmə, iltihabi düyün və ya infeksiya kimi vəziyyətlərə yanaşma fərqlidir.

• Filler vurulan nahiyədən kənarda yeni görünən dolğunluq, qabarıqlıq və ya əllə hiss olunan yumşaq kütlə
• İlk həftələrdən sonra da davam edən və ya sonradan ortaya çıxan şişkinlik
• Dodaq sərhədinin bulanıqlaşması və ya üst dodağın üzərində zolaq şəklində qabarıqlıq
• Nahiyədə bərkimə, qızartı, həssaslıq və ya istiliyin artması (iltihab və ya infeksiya ola bilər)
• Aylar və ya illər əvvəl filler vurulmuş nahiyədə izahı olmayan şişkinlik; bu halda filler tarixçənizi mütləq deyin

Bu əlamətlər damar tıxanmasının və ya ağır allergiyanın əlaməti ola bilər. Ətraflı məlumat “Fillerdən sonra nə vaxt təcilidir? Damar tıxanması və digər xəbərdarlıq əlamətləri” məqaləmizdədir.

Yerini dəyişən filler üçün nə etmək olar?

Həkim əvvəlcə müayinə ilə problemin həqiqətən məhsulla bağlı olub-olmadığını və əvvəllər hansı fillerin vurulduğunu qiymətləndirir; lazım olarsa, ultrasəs kimi görüntüləmə üsulundan istifadə edə bilər. Yüngül və narahatlıq yaratmayan hallarda yalnız müşahidə də seçimdir.

Hialuron turşusu fillerlərində həkim yerində olmayan və ya artıq olan məhsulu hialuronidaza adlı fermentlə əritməyi təklif edə bilər. Bu ferment yalnız hialuron turşusunu əridir; əriməyən fillerlərdə işə yaramır. Fermentin də şişkinlik, qızartı və nadir hallarda allergiya kimi yan təsirləri var; buna görə prosedur müayinədən sonra, həkim tərəfindən və tibb müəssisəsində aparılmalıdır. Əritmə prosedurundan sonra yenidən filler düşünülürsə, vaxtına həkiminiz qərar verir.

• Nahiyəyə öz başınıza sərt masaj etməyin; məhsulu 'yerinə itələməyə' çalışmayın.
• İnternetdə satılan əritmə məhsullarından istifadə etməyin.
• Görünüşü düzəltmək üçün üzərinə yenidən filler vurdurmayın; əvvəlcə səbəb aydınlaşdırılmalıdır.
• Hansı məhsulun, nə vaxt və nə qədər vurulduğunu göstərən qeydlərinizi saxlayın və həkiminizə aparın.

Riski azaltmaq üçün nə etmək olar?

• Bir seansda böyük miqdar əvəzinə ölçülü və mərhələli plan istəyin.
• Əvvəlki fillerinizin üzərinə yeni prosedur edilməzdən əvvəl nahiyənin müayinə ilə qiymətləndirilməsini istəyin.
• Əvvəllər etdirdiyiniz bütün fillerləri, onların növünü və tarixini həkiminizə deyin.
• Prosedurdan sonrakı ilk günlərdə nahiyəni sıxmamaq və masaj etməmək barədə həkiminizin tövsiyələrinə əməl edin.
• Proseduru yalnız həkimə, tibb müəssisəsində və mənbəyi bəlli olan məhsulla etdirin.

Bu tədbirlər riski azaltmağa kömək edə bilər, lakin aradan qaldırmır; sürüşmə diqqətli aparılmış prosedurdan sonra da baş verə bilər.

Nəticə

Fillerin yerini dəyişməsi real, lakin tezliyi məlum olmayan vəziyyətdir və əsasən qonşu nahiyəyə yayılma şəklində olur. Sürüşmə sanılan görünüşlərin bir hissəsi isə həddindən artıq miqdar, uyğun olmayan yerləşmə, şişkinlik və ya üst-üstə prosedurlarla bağlıdır. Görüntüləmə tədqiqatları hialuron turşusu fillerinin bəzi insanlarda gözləniləndən uzun müddət toxumada qala biləcəyini düşündürür; bu da təkrar prosedurların ölçülü planlaşdırılmasının vacibliyini göstərir. Şübhəniz olduqda öz başınıza nəsə etmədən həkiminizə müraciət edin.