Ev tipli lazer epilyasiyası zərərlidirmi? IPL təhlükəsizliyi

Ev tipli lazer və IPL epilyasiya cihazı nədir, klinika cihazından fərqi nədir?

Ev tipli epilyasiya cihazları klinikadakı lazer və IPL (intensiv impulslu işıq; tək dalğa uzunluğu əvəzinə geniş işıq diapazonu yayan texnologiya) cihazlarının kiçildilmiş və daha aşağı enerjili formalarıdır. İş prinsipi eynidir: işıq tükdəki rəng maddəsi (melanin) tərəfindən udulur, istiliyə çevrilir və tük kökünə (follikul) təsir edir. Klinikada edilən prosedurun necə işlədiyini “Lazer epilyasiyası” yazımızda izah etmişik; burada təkrarlamırıq.

Əsas fərq enerji səviyyəsidir. Ev cihazları insanın özü istifadə edə bilməsi və ciddi zədə ehtimalının aşağı saxlanılması üçün klinika cihazlarına nisbətən xeyli aşağı enerji ilə işləyəcək şəkildə hazırlanır. Bunun bir bədəli var: təsir daha yavaş gəlir, daha məhdud qalır və müntəzəm istifadə tələb edir. Bundan əlavə, evdə tətbiqi izləyən, dərinizi qiymətləndirən və lazım olduqda parametrləri dəyişən tibb işçisi yoxdur. Buna görə cihazın öz təhlükəsizlik sistemləri və istifadə təlimatı qorunmanın vacib hissəsidir.

Ev tipli epilyasiya cihazından nə gözləmək olar?

Ev cihazları ilə bağlı sübutlar məhduddur. Bu cihazları araşdıran icmal tədqiqatların çoxunun kiçik, qısamüddətli, nəzarət qrupu olmayan və istehsalçı tərəfindən dəstəklənən tədqiqatlar olduğunu və nəticələrin yalnız 'mülayim' sayıla biləcəyini bildirib. Yenə də bir neçə nəzarətli tədqiqat gözləntinizi real saxlamağa kömək edəcək məlumatlar verir:

• Təsir daha yavaşdır: qoltuqaltında ev tipli cihazı klinika diod lazeri ilə müqayisə edən 15 nəfərlik kiçik tədqiqatda altı tətbiqdən sonra tüklər ev cihazı ilə təxminən yarıbayarı azalıb, klinika cihazı ilə isə nəzərəçarpacaq dərəcədə daha çox azalıb.
• İstifadə davam etdikcə təsir davam edir: aşağı enerjili ev tipli lazerlə aparılan nəzarətli tədqiqatda həftəlik tətbiq davam etdiyi müddətdə böyüyən tüklərin sayı azalıb, qalan tüklər nazikləşib və açılıb.
• Dayandırdıqda tüklər geri qayıdır: həmin tədqiqatda tətbiq dayandırıldıqdan sonra tüklər tədricən əvvəlki səviyyəsinə qayıdıb; üç ay sonra böyüyən tüklərin sayı hətta başlanğıcdakını keçib. Bu tədqiqat kiçikdir və yalnız bir cihaz növü ilə aparılıb, lakin ev cihazlarının 'bir dəfə et, qurtul' tipli üsul olmadığını göstərir.
• Açıq rəngli tüklərdə təsir gözlənilmir: işığı udacaq rəng maddəsi az olduğu üçün sarı, kürən, çal və ağ tüklərdə nəticə alınmaya bilər.

Yəni ev cihazı klinikanı əvəz edən ekvivalent deyil, daha yavaş və daha məhdud təsirli, müntəzəm təkrar tələb edən seçimdir. 'Həmişəlik', 'ilk seansda nəticə' kimi vədləri bu məlumatlarla birlikdə qiymətləndirin.

Ev tipli lazer epilyasiyası zərərlidirmi? Hansı yan təsirlər ola bilər?

Təlimata uyğun istifadə edildikdə ən çox rast gəlinən yan təsirlər yüngül və müvəqqətidir: qızartı, istilik və sancma hissi. Daha nadir hallarda su toplama, qartmaq bağlama və rəng dəyişikliyi (ləkə və ya açılma) bildirilib. İstehsalçılardan birinin cihaz bazara çıxdıqdan sonra topladığı altı illik könüllü şikayət qeydlərinin təhlilində ən çox bildirilən problemlər dəridə ağrı, yanıq və qızartı olub. Bu təhlil istehsalçı tərəfindən aparılıb və könüllü bildirişlərə əsaslandığı üçün həqiqi tezliyi göstərmir; lakin yanığın ev cihazlarında da real problem olduğunu göstərir.

Riskin böyüklüyünü müəyyən edən ən vacib amil dərinin rəngidir. Nəzarətli tədqiqatda aşağı enerjili IPL tətbiqində qızartı və ağrı həm enerji artdıqca, həm də dəri tündləşdikcə artıb. Həmin tədqiqatda günəşdən qazanılan qaralmanın təbii tünd dəri ilə oxşar dərəcədə risk daşıdığı görülüb. Yəni qaralmış dəri cihaz baxımından 'tünd dəri' kimi davranır.

Ev cihazından sonra tüklərin artdığı (paradoksal tüklənmə) düşünülürsə, “Lazer epilyasiyasından sonra problemlər” yazımız, yanığın və ləkənin təfərrüatları üçün isə “Lazer və IPL-dən sonra yanıq və ləkə” yazımız yol göstərir.

Bu normaldırmı? Əlamətə görə nə etməli

Bu cədvəldəki təcili əlamətlərdən biri varsa, dərhal 112-yə (və ya yerli təcili yardım nömrəsinə) zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.

Kimlər ev tipli epilyasiya cihazından istifadə etməməlidir?

İstifadə edib-edə bilməyəcəyinizi müəyyən edən ilk sənəd cihazın öz istifadə təlimatıdır. Avropa İttifaqının qaydaları istehsalçının risk qiymətləndirməsində müxtəlif dəri tiplərini, qaralma dərəcəsini, dəri xəstəliklərini və işığa həssaslıq yaradan dərmanları və ya kosmetikanı ayrıca nəzərə almasını tələb edir. Təlimatlardakı 'istifadə etməyin' siyahıları buna görə var. Aşağıdakı hallarda cihazdan istifadə etməyin və ya əvvəlcə həkiminizlə məsləhətləşin:

• Təlimatın istisna etdiyi dəri rəngi: təlimatdakı dəri rəngi cədvəli sizin dərinizi 'uyğun deyil' kimi göstərirsə, cihazdan istifadə etməyin. Tünd dəridə işığın bir hissəsi dəridəki rəng maddəsi tərəfindən udulur; yanıq və ləkə riski artır. Tünd dəridə klinikada uyğun cihaz seçimi üçün “Tünd və qarabuğdayı dəridə lazer, IPL və kimyəvi pilinq” yazımıza baxa bilərsiniz.
• Qaralmış və ya yaxın vaxtda günəş görmüş dəri: solyari və avtobronzant məhsullar da buna daxildir. Nə qədər gözləməli olduğunuz təlimatda yazılır; yoxdursa, həkiminizdən soruşun.
• Tatuaj, permanent makiyaj (qaş, dodaq, göz xətti piqmentasiyası): mürəkkəb işığı güclü şəkildə udur; yanıq və tatuajda rəngin pozulması ola bilər.
• Xal, tünd ləkə, ziyil və ya diaqnozu qoyulmamış hər hansı törəmə: təfərrüatı aşağıda.
• Göz ətrafı: qaşın aşağı hissəsi və göz qapaqları daxil olmaqla gözə yaxın sahələr.
• Yara, aktiv uçuq, ekzema, psoriaz və ya sızanaq iltihabı kimi səpgili dəri.
• İşığa həssaslıq yaradan dərmanlar və ya bitki mənşəli məhsullar: bəzi antibiotiklər, sidikqovucu dərmanlar, akne dərmanları və dazıotu buna nümunədir. Bu dərmanları özbaşına dayandırmayın; həkiminizlə məsləhətləşin. Təfərrüatlar “İşığa həssaslıq yaradan dərmanlar” yazımızdadır.
• Qadınlarda üzdə, çənədə, sinədə və ya qarında yeni başlayan və ya sürətlə artan tüklənmə: hormonal səbəbdən ola bilər; əvvəlcə müayinə lazımdır.

Cihazın dəri rəngi sensoru 'uyğun deyil' xəbərdarlığı verib işıq yaymırsa, bunu nasazlıq kimi qəbul etməyin; sensoru aldatmağa, başqa nahiyədə ölçdürməyə və ya təlimatın istisna etdiyi dəridə cihazı məcbur etməyə çalışmayın.

Niyə xal və ya ləkə üzərində heç vaxt istifadə edilmir?

Xallar çoxlu rəng maddəsi saxladığı üçün işığı güclü şəkildə udur; həmin nöqtədə yanıq yarana və xalın rəngi, sərhədi və ya ölçüsü dəyişə bilər. Əsl təhlükə görünüşü dəyişmiş xalın gələcəkdə qiymətləndirilməsinin çətinləşməsidir: dəri xərçənginin erkən xəbərdarlıq əlamətləri gözdən qaça bilər. Avropa İttifaqının qaydaları da istehsalçının istifadəçiyə tətbiq zamanı xalları və törəmələri qorumağı deməsini məcburi edir.

Həmin qaydalara görə ev istifadəsi üçün istehsal edilən bu cihazlar yalnız tük təmizləmək məqsədilə istifadə oluna bilər. Buna görə ev tipli işıq cihazını 'ləkə açmaq', 'xal silmək' və ya qabarıqlığı yox etmək üçün istifadə etməyin. Hansı xalın və ləkənin nə vaxt həkimə göstərilməli olduğu “Xallar, ətli xallar və ləkələr” yazımızda izah edilir.

IPL cihazı gözə zərər verirmi?

Verə bilər. Gözün rəngli hissəsi (qüzehli qişa) və tor qişa da rəng maddəsi saxladığı üçün işığı udur. Ev cihazlarında gözü qorumağın əsas yolu cihazın dəriyə tam təmas etmədən işıq yaymamasıdır. Avropa İttifaqının qaydaları ev cihazlarının yalnız dəriyə tam təmas olduqda işləməsini təmin edən kilid sistemi, həddindən artıq məruz qalmanın qarşısını alan müddət həddi və avtomatik söndürmə ilə təchiz olunmasını, istehsalçının da istifadəçi və ətrafdakı insanlar üçün uyğun göz qoruyucusu təmin etməsini tələb edir.

Bu sistemlər vacib olsa da qüsursuz deyil. Üç ev tipli IPL cihazının işıq çıxışını ölçən texniki tədqiqatda cihazlardan biri ən yüksək iki parametrində çılpaq gözlə baxıldıqda təhlükəli sayılıb; əsas təhlükəsizlik mexanizmi xarab olarsa, gözün təhlükəsizliyinin kifayət etməyə biləcəyi qeyd edilib. Bu tədqiqat köhnədir və müasir cihazların hamısını təmsil etmir; lakin qaydanın səbəbini izah edir:

• İşıq yayan pəncərəyə heç vaxt baxmayın; cihazı dəriyə tam yerləşdirmədən işə salmayın.
• Təlimat göz qoruyucusu tövsiyə edirsə və ya o, cihazla birlikdə verilibsə, mütləq istifadə edin.
• Göz ətrafında, qaşın altında və göz qapaqlarında istifadə etməyin.
• Tətbiq zamanı uşaqları və ev heyvanlarını uzaq saxlayın; cihazı uşaqların əli çatmayan yerdə saxlayın.
• Güzgülər və parlaq səthlər işığı əks etdirə bilər; tətbiqi onlara tərəf edərək etməyin.

Klinika tətbiqlərində bildirilən göz zədələri və onların əlamətləri “Lazer epilyasiyasından sonra problemlər” yazımızda ətraflı nəzərdən keçirilir.

Ev cihazı ilə yanıq olarsa, nə etməli?

1. Cihazdan istifadəni dərhal dayandırın; həmin nahiyəyə və başqa nahiyələrə tətbiqi davam etdirməyin.
2. Gözdə əlamət varsa, gözləmədən təcili yardım alın. Dəridə yanıq üçün ilk yardım addımlarını (sərin su, buz qoymamaq, ovuşdurmamaq) “Lazer və IPL-dən sonra yanıq və ləkə” yazımızda tapa bilərsiniz.
3. Nahiyənin fotosunu çəkin. Cihazın növünü (IPL, yoxsa lazer), istifadə etdiyiniz enerji parametrini, tətbiq tarixini, eyni nöqtəyə neçə dəfə tətbiq etdiyinizi və qəbul etdiyiniz dərmanları qeyd edin.
4. Su toplama, qartmaq, boz-ağ dəri və ya cihaz başlığı formasında iz varsa, həmin gün həkimə göstərin. Su qabarcıqlarını partlatmayın.
5. Cihazı və qutusunu saxlayın. Problemi satıcıya və ya istehsalçıya bildirin; istehsalçıların bildirilməli olan hadisələrə baxmağa borclu olduğunu unutmayın.
6. Sağalma müddətində nahiyəni günəşdən qoruyun və dəri tam sağalmadan cihazdan yenidən istifadə etməyin; yenidən istifadə edib-edə bilməyəcəyinizi həkiminizdən soruşun.

İstifadə təlimatını və cihaz xəbərdarlıqlarını necə oxumalı?

Marka və ya modeldən asılı olmayaraq, cihazdan istifadə etməzdən əvvəl təlimatda bu məlumatları axtarın. Avropa İttifaqının qaydaları bu məlumatların xeyli hissəsinin istifadə təlimatında olmasını məcburi edir; tapa bilmirsinizsə, bu, xəbərdarlıq əlamətidir.

• Dəri rəngi və tük rəngi cədvəli: hansı dəri rənglərində və tük rənglərində istifadə edilə bilməyəcəyi açıq yazılmalıdır.
• Parametrlər və tezlik: tövsiyə olunan ən yüksək parametr, iki tətbiq arasındakı ən qısa müddət və eyni nöqtənin ardıcıl neçə dəfə işlənə biləcəyi. Eyni nöqtəyə təkrar-təkrar tətbiq yanıq riskini artırır; nəticəni 'sürətləndirmir'.
• Təhlükəsizlik xüsusiyyətləri: dəriyə tam təmas kilidi, dəri rəngi sensoru, avtomatik söndürmə və göz qoruyucusu.
• Qarşılıqlı təsirə girən dərmanlar və kosmetika: işığa həssaslıq yaradan dərmanlar və məhsullar sadalanmalıdır.
• Günəş və solyari xəbərdarlığı: tətbiqdən əvvəl və sonra nə qədər müddət günəşdən çəkinmək lazım olduğu.
• Qadağan nahiyələr: göz ətrafı, tatuaj, xal, selikli qişa (ağız, burun daxili kimi nəm səthlər) və cinsiyyət nahiyəsi kimi sahələr üçün açıq xəbərdarlıqlar.
• İstifadə videosu və əlaqə məlumatı: Avropa İttifaqında istehsalçıdan internetdə təhlükəsiz istifadəni göstərən videolar tələb olunur. İstehsalçı və ya idxalçı məlumatı olmayan, satıldığı ölkənin dilində (Türkiyədə türkcə) təlimatı olmayan cihazlar üçün “Saxta məhsullar və qeyri-qanuni prosedurlar” yazımız fikir verə bilər.

Qutudakı 'FDA registered' (FDA-da qeydiyyatdadır) kimi ifadələr tək başına təminat deyil. ABŞ-ın Qida və Dərman İdarəsi (FDA) qeydiyyat ifadəsinin cihazın təsdiqləndiyi, icazə aldığı və ya səlahiyyətləndirildiyi demək olmadığını və bu cür ifadələrin yanıldıcı şəkildə istifadə oluna biləcəyini açıq bildirir.

Ev tipli epilyasiya cihazları hansı qaydalara tabedir?

Ev tipli lazer və IPL cihazları tibbi məqsəd daşımasa da, bir çox ölkədə tibbi cihazlara bənzər qaydalarla tənzimlənir. Aşağıdakı cədvəl yalnız rəsmi mətnlərdə təsdiqlənə bilən məlumatları ümumiləşdirir; cihazın bu qaydalara uyğun olub-olmadığını qutusundan anlamaq həmişə mümkün deyil.

Hansı halda əvvəlcə həkimə getmək lazımdır?

• Dərinizin cihaz üçün uyğun olub-olmadığından əmin deyilsinizsə və ya əvvəllər lazer və ya IPL-dən sonra ləkə yaranıbsa.
• Tətbiq etmək istədiyiniz nahiyədə xal, tünd ləkə və ya yeni yaranmış, dəyişən törəmə varsa.
• Qadınlarda üzdə, çənədə və ya gövdədə yeni başlayan və ya sürətlə artan tüklənmə varsa; aybaşı pozğunluğu və ya sızanaqların artması müşayiət edirsə.
• Müntəzəm dərman qəbul edirsinizsə, hamiləsinizsə və ya xroniki dəri xəstəliyiniz varsa.
• Əvvəllər ev cihazından sonra yanıq, su toplama və ya ləkə olubsa.
• Açıq rəngli tüklərdə və ya tünd dəridə nəticə ala bilmirsinizsə: klinikada fərqli seçimləri müzakirə etmək cihazı məcbur etməkdən daha təhlükəsizdir.

Nələri etməməlisiniz?

• Dəri rəngi sensorunu, təmas kilidini və ya göz qoruma xüsusiyyətini aldatmağa çalışmayın.
• Daha tez nəticə üçün ən yüksək parametri təlimatın tövsiyə etmədiyi nahiyələrdə istifadə etməyin; eyni nöqtəyə ardıcıl tətbiq etməyin.
• Tətbiqdən əvvəl nahiyədəki tükləri mumla və ya maqqaşla çıxarmayın; təlimat adətən qırxılmış dəri tələb edir.
• Cihazı başqaları ilə, xüsusən təlimata görə uyğun olmayan dəri rənginə malik insanlarla bölüşməyin.
• Xal, ləkə, tatuaj, yara və səpgi üzərində istifadə etməyin; ev cihazını tük təmizləməkdən başqa məqsədlə istifadə etməyin.
• Yanıq və ya ləkə yarandıqdan sonra 'keçər' deyərək istifadəni davam etdirməyin.

Sübutların məhdudluğu: ev tipli lazer və IPL cihazları ilə bağlı tədqiqatların çoxu kiçik, qısamüddətli və istehsalçı tərəfindən dəstəklənən tədqiqatlardır; cihazların enerjisi və dalğa uzunluğu bir-birindən fərqli olduğu üçün bir cihazın nəticəsini başqa cihaza şamil etmək olmaz. Yan təsirlərin tezliyi böyük ölçüdə könüllü bildirişlərə əsaslanır və həqiqi tezliyi tam göstərmir. Tünd dəridə ev cihazlarının təhlükəsizliyinə dair məlumat xüsusilə məhduddur. Bu səhifə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və müayinəni əvəz etmir.