Mit-gerçek içerikleri "geleneksel inanış" ile "bilimsel kanıt" arasındaki farkı görünür kılar; her efsane ayrı ayrı kanıt seviyesine göre değerlendirilir.
24 güncel içerik gösteriliyor.
"Koltuk altına sürdüğünüz alüminyum memeye geçip kanser yapar" iddiası otuz yıldır dolaşıyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü ve Amerikan Kanser Derneği aynı sonuca varıyor: bu iddiayı destekleyen ikna edici kanıt…
"Şeker yedi, yerinde duramıyor" cümlesi neredeyse evrensel. Bilimsel tablo ise bunu desteklemiyor. Onlarca çift kör çalışmanın toplu değerlendirmesi, şekerin çocukların davranışını ya da dikkatini ölçülebilir…
Anneannenizin uyarısı yarı doğru. Islak saç ya da soğuk hava tek başına hasta etmez; soğuk algınlığı için bir virüsle karşılaşmak şart. Yüzlerce virüs tipi bunu yapar, en sık rinovirüs. Ama soğuk masum da değil. Yale…
Çoğu halk inanışı kanıt sınavını geçemez; bal bir istisna. Cochrane derlemesi, üst solunum yolu enfeksiyonu olan çocuklarda balın öksürük sıklığını ve şiddetini azalttığını gösterdi. Etkisi bazı reçetesiz şuruplarla…
"Yemekten sonra iki saat suya girme" kuralını destekleyen güvenlik kanıtı yoktur. Amerikan Kızılhaçı, yemekten sonraki bir saat içinde yüzmenin boğulma riskini artırdığının gösterilmediğini belirtiyor. Tok…
Klima bir virüs üretmez. Klimalı odada başlayan yanma, kuru hava veya doğrudan hava akımıyla ilişkili olabilir; boğaz ağrısının en sık nedenleri arasında ise virüsler vardır. Sabah belirgin olup ortamdan uzaklaşınca…
Miyaljik ensefalomiyelit / kronik yorgunluk sendromunda hiperbarik oksijen tedavisi son yıllarda çok konuşuluyor. 2026'da yayımlanan bir çalışma 30 hastada belirtilerde ve işlev düzeyinde düzelme bildirdi. Ancak bu…
"Bir kedi al, moralin düzelir" cümlesini çok duyarsınız. İsviçre'de 2.328 yetişkinle yapılan kesitsel araştırma, Temmuz 2026'da PLOS One'da yayımlandı. Araştırmacılar hayvan sahipliğinin tek başına…
"Çıtlatma, elin kireçlenir!" uyarısını duymayan yoktur. Bu cümle kuşaktan kuşağa aktarılır ama bilimsel dayanağı zayıftır. Alışkanlığı olanlarla olmayanları karşılaştıran çalışmalar, el eklemlerinde artroz…
Yaz akşamlarında sivrisinek ısırığı kaşınmaya başlayınca mutfak dolabı açılır. Sirke, karbonat ve limon en sık denenen üçlüdür. Bu yöntemlerin kanıt düzeyi zayıftır. Hissedilen rahatlama çoğunlukla serinlik ve…
Mutfakta elini yakan çoğu kişi buzdolabına yönelir. Buz mantıklı görünür; sıcağın karşıtı soğuktur. Ancak yanık üzerine buz koymak yararlı değildir ve hasarı büyütebilir. Doğru yöntem, ılık ve akan suyla soğutmaktır.…
Tuzlu su gargarası, evde en sık başvurulan yöntemlerden biridir. Kısmen haklı bir üne sahiptir. Boğazdaki şişliği ve rahatsızlık hissini bir miktar azaltabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi, ılık tuzlu su gargarasını…
"Şeker kanseri besler, kesersen tümör açlıktan ölür" iddiası çok yaygındır. Gerçek daha inceliklidir. Tüm hücreler, sağlıklı olanlar dahil, enerji için şekere ihtiyaç duyar. Şekeri tamamen kesmek tümörü seçici…
"Klima hasta eder" sözü yaygındır ama tam doğru değil. Soğuk algınlığını ve gribi virüsler yapar, klimanın kendisi değil. Yine de klima dolaylı yollarla şikayet yaratabilir. Kuru hava, ani sıcaklık farkı ve…
Yaygın inanışın aksine, antibiyotikler gribe ve soğuk algınlığına iyi gelmez. Bu hastalıklara virüsler yol açar. Antibiyotikler ise sadece bakterilere etki eder. Gereksiz antibiyotik hem işe yaramaz hem de zarar verir.…
"Çok tatlı yedin, şeker olacaksın" cümlesi eksik bir doğru. Tip 2 diyabet, tek bir gıdanın değil; genetik yatkınlık, kilo, hareketsizlik ve toplam beslenme düzeninin ortak ürünüdür. Tip 1 diyabetin ise şekerle…
Ekmeği kesen kişi genelde ilk günlerde 1-2 kilo verir ve heyecanlanır. Bu düşüşün büyük kısmı yağ değildir. Karbonhidrat deposu (glikojen) azalınca ona bağlı su da atılır. Kilo dengesini belirleyen şey tek bir besin…
"Yumurta kolesterolü fırlatır" cümlesi onlarca yıl tekrarlandı. Güncel bilgi daha ayrıntılı bir tablo çiziyor. Besinle alınan kolesterol, kandaki değeri çoğu kişide sanıldığı kadar etkilemez. Asıl belirleyici…
Çoğu ilacın prospektüsünde "25 derecenin altında saklayın" yazar. Park hâlindeki bir arabanın içi yaz öğleninde 60 dereceyi aşabilir. Bu koşulda insülin, bazı göz damlaları, inhaler ve süspansiyonlar etkisini…
Sauna sonrası hafiflemiş hissetmek gerçek. Ama bunun nedeni "toksin atmak" değil. Ter, ağırlıklı olarak su ve elektrolitten oluşur. Vücudu zararlı maddelerden arındıran asıl organlar karaciğer ve böbreklerdir.…
"Buzlu su içme, boğazın şişer." Bu cümleyi hepimiz duyduk. Gerçek şu: soğuk içecek tek başına enfeksiyon yaratmaz. Enfeksiyonun nedeni virüs veya bakteridir. Soğuk sıvı yalnızca hâlihazırda tahriş olmuş bir…
"Meyve şekerdir, kaçının" cümlesi yarım doğrudur. Bütün meyve, lif ve suyla birlikte gelir. Bu paket, şekerin kana geçişini yavaşlatır. Sağlıklı kişilerde meyveden kaçınmak için neden yok; tersine, meyve…
"Günde bir kadeh şarap kalbe iyi gelir" sözünü çok duyduk. Bu inanç uzun yıllar yaygındı. Ama yeni değerlendirmeler tabloyu değiştiriyor. Eski çalışmaların yöntemi sorunluydu. Alkol içmeyenlerin bir kısmı…
"Güneş kremi D vitaminini keser" sözü çok yaygındır. Bu yüzden birçok kişi kremden kaçınır. Oysa gerçek daha incelikli. Teoride krem üretimi azaltabilir. Ama gündelik hayatta bu etki çok küçük kalır. Çünkü…