Στυλό filler χωρίς βελόνα και θεραπείες στο σπίτι: τι δεν πρέπει να γίνεται, τι έχει σχετικά χαμηλό κίνδυνο;

Γιατί έχουν διαδοθεί τόσο οι θεραπείες στο σπίτι;

Τα σύντομα βίντεο χωρούν μια θεραπεία σε λίγα δευτερόλεπτα: το προϊόν ανοίγει, εφαρμόζεται και δείχνεται το αποτέλεσμα. Αυτό που δεν φαίνεται είναι το μετά. Δεν μπορείτε να ξέρετε αν όποιος γύρισε το βίντεο απευθύνθηκε μέρες αργότερα σε γιατρό λόγω λοίμωξης, εγκαύματος ή κηλίδας. Οι δερματολογικές εταιρείες κατατάσσουν τις ενέσεις filler στο σπίτι, τα ρολά με βελόνες και τις εφαρμογές laser στις ανησυχητικές τάσεις των τελευταίων ετών.

Σε αυτό το άρθρο δεν βάζουμε όλες τις θεραπείες στο σπίτι στο ίδιο καλούπι. Δεν είναι όλες εξίσου επικίνδυνες. Για τη διάκριση βοηθά το εξής ερώτημα: η εφαρμογή τρυπά το δέρμα, εισάγει κάποια ουσία κάτω από αυτό ή το καίει χημικά ή με θερμότητα; Αν η απάντηση είναι ναι, δεν πρόκειται για περιποίηση αλλά για ιατρική πράξη.

Τα προϊόντα αβέβαιης προέλευσης και οι ενέσεις που κάνουν άλλοι εκτός μονάδων υγείας είναι ξεχωριστό θέμα· τα εξετάσαμε στο άρθρο μας «Πλαστά προϊόντα και παράνομες θεραπείες». Εδώ εστιάζουμε κυρίως στις εφαρμογές που κάνει κανείς μόνος του στον εαυτό του.

Τι είναι το στυλό filler χωρίς βελόνα και γιατί δεν συνιστάται;

Το στυλό filler χωρίς βελόνα (αναφέρεται και ως 'στυλό υαλουρονικού') είναι μια φορητή συσκευή που ωθεί την ουσία που τοποθετείται μέσα της στο δέρμα με υψηλή πίεση, χωρίς χρήση βελόνας. Το υλικό πλήρωσης που μπαίνει μέσα συνήθως πωλείται χωριστά. Η φράση 'χωρίς βελόνα' μπορεί να ακούγεται καθησυχαστική, αλλά δεν αλλάζει το γεγονός ότι η ουσία εισέρχεται στον ιστό· αλλάζει μόνο ο τρόπος εισόδου.

Ο FDA (η αμερικανική αρχή τροφίμων και φαρμάκων), σε ανακοίνωση ασφάλειας της 8ης Οκτωβρίου 2021, προειδοποίησε το κοινό και τους επαγγελματίες υγείας να μην εφαρμόζουν υαλουρονικό οξύ ή άλλα fillers χειλιών και προσώπου με συσκευές χωρίς βελόνα. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η αρχή δεν έχει αξιολογήσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα αυτών των συσκευών για κανένα filler και δεν έχει εγκρίνει την κυκλοφορία τους για αυτόν τον σκοπό. Τα εγκεκριμένα fillers προορίζονται να εφαρμόζονται με συνταγή, με σύριγγα στην οποία έχει προσαρμοστεί βελόνα ή κάνουλα.

Στην ίδια ανακοίνωση ο FDA ανέφερε ότι γνωρίζει για σοβαρούς τραυματισμούς στο δέρμα, στα χείλη και στα μάτια μετά από filler χειλιών και προσώπου με συσκευές χωρίς βελόνα, σε ορισμένες περιπτώσεις με μη αναστρέψιμη βλάβη. Τα δύο βασικά προβλήματα που τόνισε η αρχή είναι τα εξής:

• Πρόβλημα ελέγχου: η συσκευή πίεσης δεν παρέχει επαρκή έλεγχο για το πού και σε ποιο βάθος θα πάει η ουσία στον ιστό.
• Πρόβλημα προϊόντος: τα fillers που πωλούνται απευθείας στους καταναλωτές στο διαδίκτυο μπορεί να είναι μολυσμένα με χημικές ουσίες ή μικρόβια.

Στους άλλους πιθανούς κινδύνους που αναφέρονται στην ανακοίνωση περιλαμβάνονται αιμορραγία και μελανιές, λοίμωξη από βακτήρια, μύκητες ή ιούς, μετάδοση νόσων μεταξύ ατόμων που χρησιμοποιούν την ίδια συσκευή, νέκρωση ιστού λόγω αγγειακής απόφραξης, απώλεια όρασης ή εγκεφαλικό επεισόδιο, ουλές, βλάβη στο μάτι λόγω πίεσης, σβόλοι στο δέρμα, αλλαγή χρώματος και αλλεργική αντίδραση. Αναφέρεται επίσης ότι ορισμένες επιπλοκές μπορεί να μη βελτιωθούν.

Η ανακοίνωση του FDA αφορά τις ΗΠΑ και δεν δίνει τον αριθμό των περιπτώσεων που αναφέρθηκαν· επομένως δεν είναι γνωστό πόσο συχνά εμφανίζονται τα προβλήματα. Σε άλλες χώρες το νομικό καθεστώς των προϊόντων μπορεί να διαφέρει. Ωστόσο οι λόγοι στους οποίους βασίζεται η ανακοίνωση, δηλαδή η έλλειψη ελέγχου και η ασφάλεια του προϊόντος, δεν εξαρτώνται από τη χώρα.

Μπορώ να αγοράσω filler ή αλλαντική τοξίνη από το διαδίκτυο και να τα εφαρμόσω μόνος/η μου;

Όχι· από τις θεραπείες στο σπίτι, αυτή είναι η πιο επικίνδυνη. Ο FDA συνιστά ρητά να μην αγοράζονται fillers από το διαδίκτυο και να μην ενίεται κανείς filler στον εαυτό του ή σε άλλον με οποιαδήποτε συσκευή. Στη σελίδα της αρχής για τα fillers αναφέρεται ότι δεν υπάρχει filler εγκεκριμένο για πώληση χωρίς συνταγή και ότι τα προϊόντα που αγοράζονται από το διαδίκτυο μπορεί να είναι πλαστά.

• Στα fillers ο σοβαρότερος κίνδυνος είναι να εισέλθει η ουσία μέσα σε αγγείο ή να το πιέσει. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ιστού και, πολύ σπάνια, σε απώλεια όρασης· πρέπει να αναγνωριστεί και να αντιμετωπιστεί μέσα σε λίγα λεπτά. Στο σπίτι δεν υπάρχει κανείς να το αναγνωρίσει και να το αντιμετωπίσει.
• Στην αλλαντική τοξίνη (στην καθομιλουμένη 'botox') το πρόβλημα είναι η δόση. Σε ένα προϊόν αβέβαιης προέλευσης δεν μπορεί να είναι γνωστό πόση δραστική ουσία περιέχει· η δράση μπορεί να εξαπλωθεί πέρα από την περιοχή της εφαρμογής.
• Μια τεχνική που μαθαίνεται από βίντεο δεν αντικαθιστά τη γνώση της ανατομίας του προσώπου. Η θέση των αγγείων και των νεύρων διαφέρει από άτομο σε άτομο.
• Μια ένεση σε μη στείρες συνθήκες προετοιμάζει το έδαφος για λοιμώξεις που μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και εβδομάδες αργότερα.

Και στις εφαρμογές από γιατρό αυτοί οι κίνδυνοι δεν είναι μηδενικοί· η διαφορά είναι ότι ο κίνδυνος μειώνεται και ότι, αν προκύψει πρόβλημα, μπορεί να αντιμετωπιστεί αμέσως. Τα προειδοποιητικά σημάδια θα τα βρείτε στο άρθρο μας «Πότε είναι επείγον μετά από filler» και τις λεπτομέρειες για την περιοχή των χειλιών στο άρθρο μας «Filler χειλιών».

Είναι ασφαλείς οι οικιακές συσκευές αποτρίχωσης με laser και IPL;

Οι οικιακές συσκευές αποτρίχωσης με φως είναι, από τις εφαρμογές αυτού του άρθρου, η ομάδα με σχετικά χαμηλό κίνδυνο. Ο λόγος είναι ότι οι συσκευές που πωλούνται στους καταναλωτές λειτουργούν με σαφώς χαμηλότερη ενέργεια από εκείνες που χρησιμοποιούνται στην κλινική και δεν τρυπούν το δέρμα. Οι περισσότερες συσκευές χρησιμοποιούν την τεχνολογία IPL (έντονο παλμικό φως).

Μια συστηματική ανασκόπηση αυτών των συσκευών ανέφερε ότι μετά από επαναλαμβανόμενες εφαρμογές επιτυγχάνεται βραχυπρόθεσμα μείωση των τριχών, αλλά ότι οι μελέτες ήταν μη ελεγχόμενες και μικρές και ότι τα αποτελέσματα διέφεραν πολύ ανάλογα με τη συσκευή και το άτομο. Η συχνότερη παρενέργεια είναι η ερυθρότητα· πιο σπάνια έχουν αναφερθεί επίσης πρήξιμο, φουσκάλες, κρούστες και αλλαγή χρώματος. Δηλαδή 'σχετικά χαμηλός κίνδυνος' δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν παρενέργειες.

• Ακολουθήστε τον πίνακα χρώματος δέρματος και τριχών στις οδηγίες χρήσης της συσκευής. Σε σκούρο δέρμα και σε μαυρισμένο δέρμα αυξάνεται ο κίνδυνος εγκαύματος και κηλίδων· σε ανοιχτόχρωμες, κόκκινες ή λευκές τρίχες, αντίθετα, δεν αναμένεται αποτέλεσμα.
• Μην τη χρησιμοποιείτε γύρω από τα μάτια και μην κοιτάτε απευθείας το φως.
• Μην περνάτε πάνω από ελιές, τατουάζ, πληγές και περιοχές με ενεργή δερματική νόσο.
• Μην την εφαρμόζετε σε δέρμα που πρόσφατα εκτέθηκε στον ήλιο ή ενώ παίρνετε φάρμακο που μπορεί να προκαλέσει φωτοευαισθησία, χωρίς να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
• Στις γυναίκες, η τριχοφυΐα που ξεκινά πρόσφατα στο πρόσωπο, στο πηγούνι ή στον κορμό και αυξάνεται γρήγορα μπορεί να οφείλεται σε ορμονική αιτία· χρειάζεται πρώτα εξέταση.

Πώς λειτουργεί η θεραπεία στην κλινική το εξηγούμε στο άρθρο μας «Αποτρίχωση με laser». Αν μετά την εφαρμογή εμφανιστούν φουσκάλες ή αλλαγή χρώματος, μπορεί να σας καθοδηγήσει το άρθρο μας «Εγκαύματα και κηλίδες μετά από laser και IPL».

Είναι βλαβερή η χρήση ρολού με βελόνες στο σπίτι;

Εδώ πρέπει να διακρίνουμε δύο διαφορετικές ομάδες προϊόντων. Η μία περιλαμβάνει προϊόντα που δεν τρυπούν το δέρμα και κάνουν μόνο έναν ήπιο ερεθισμό στην επιφάνεια. Η άλλη περιλαμβάνει ρολά και ηλεκτρικά στυλό των οποίων οι βελόνες πραγματικά τρυπούν το δέρμα. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας αναφέρει ότι τα προϊόντα που πωλούνται για οικιακή χρήση δεν έχουν σχεδιαστεί για να τρυπούν το δέρμα και γι' αυτό η δράση τους είναι λιγότερο εμφανής σε σύγκριση με την εφαρμογή από γιατρό.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν το προϊόν τρυπά το δέρμα ή πιέζεται υπερβολικά:

• Λοίμωξη: οι βελόνες δεν μπορούν να αποστειρωθούν αξιόπιστα στο σπίτι. Κάθε τρύπα είναι πύλη εισόδου για μικρόβια.
• Εξάπλωση: το ρολό μπορεί να μεταφέρει μια ιογενή λοίμωξη, όπως έρπητα ή μυρμηκιές, σε άλλες περιοχές του προσώπου.
• Ουλή και κηλίδα: η υπερβολική πίεση ή οι βελόνες που έχουν στομώσει ή στραβώσει μπορεί να αφήσουν στο δέρμα γρατζουνιές, ουλές και αλλαγή χρώματος.
• Ερεθισμός: η συχνή χρήση μπορεί να κάνει το πρόβλημα που θέλετε να διορθώσετε να φαίνεται χειρότερο.
• Κοινή χρήση: η χρήση του ίδιου προϊόντος με άλλο άτομο είναι επικίνδυνη για νόσους που μεταδίδονται με το αίμα. Ο FDA αναφέρει ότι η επαναχρησιμοποίηση των κεφαλών με βελόνες δεν είναι ασφαλής, ακόμη και αν έχουν καθαριστεί.

Αυτά τα προϊόντα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται πάνω σε ενεργή ακμή, επιχείλιο έρπητα, έκζεμα ή ανοιχτή πληγή. Τα καλλυντικά προϊόντα που απλώνονται αμέσως μετά από εφαρμογές που τρυπούν το δέρμα μπορεί να διεισδύουν περισσότερο σε αυτό· αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού και αλλεργίας. Αν το σκέφτεστε για ένα πρόβλημα όπως οι ουλές ακμής, θα βρείτε πώς εφαρμόζεται η μέθοδος από γιατρό στο άρθρο μας «Microneedling».

Γιατί είναι επικίνδυνη η χρήση οξέων peeling υψηλής συγκέντρωσης στο σπίτι;

Τα καλλυντικά προϊόντα που περιέχουν οξέα σε χαμηλή συγκέντρωση και το χημικό peeling που κάνει ο γιατρός δεν είναι το ίδιο πράγμα. Τα προϊόντα που παρασκευάζονται για την καθημερινή περιποίηση και χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας έχουν σχετικά χαμηλό κίνδυνο. Ο κίνδυνος αρχίζει όταν διαλύματα υψηλής συγκέντρωσης που προορίζονται για επαγγελματική χρήση αγοράζονται από το διαδίκτυο και απλώνονται στο σπίτι.

Ο FDA, σε προειδοποίηση που δημοσίευσε τον Ιούλιο του 2024, συνέστησε στους καταναλωτές να μην αγοράζουν και να μη χρησιμοποιούν προϊόντα peeling που περιέχουν σε υψηλή συγκέντρωση ουσίες όπως το τριχλωροξικό οξύ, το γλυκολικό οξύ, το σαλικυλικό οξύ και το γαλακτικό οξύ χωρίς κατάλληλη επαγγελματική επίβλεψη. Η αρχή ανέφερε ότι δεν υπάρχει προϊόν χημικού peeling εγκεκριμένο από αυτήν και ότι αυτά τα προϊόντα μπορούν να προκαλέσουν χημικό έγκαυμα, πόνο, πρήξιμο, λοίμωξη, αλλαγή του χρώματος του δέρματος και ουλές που παραμορφώνουν.

Το πόσο βαθιά θα φτάσει το οξύ στο δέρμα δεν εξαρτάται μόνο από τη συγκέντρωση, αλλά και από το πόσες στρώσεις απλώνονται και πόση ώρα μένει στο δέρμα. Ο γιατρός ρυθμίζει αυτές τις παραμέτρους ανάλογα με τον τύπο του δέρματος και, αν χρειαστεί, σταματά τη διαδικασία· στο σπίτι αυτός ο έλεγχος δεν υπάρχει. Σε σκούρο δέρμα ο κίνδυνος κηλίδων είναι επιπλέον αυξημένος. Για λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή από γιατρό δείτε το άρθρο μας «Χημικό peeling».

Τι έχει σχετικά χαμηλό κίνδυνο και τι δεν πρέπει να γίνεται;

Αυτός ο πίνακας είναι ένα γενικό πλαίσιο· δεν αποτελεί εξατομικευμένη σύσταση. Σε άτομα με δερματική νόσο, στην εγκυμοσύνη, σε όσους παίρνουν τακτικά φάρμακα και σε σκούρο δέρμα, ακόμη και οι εφαρμογές που θεωρούνται 'σχετικά χαμηλού κινδύνου' μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα. Αν δεν είστε σίγουροι, συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας.

Ποια συμπτώματα μετά από εφαρμογή στο σπίτι είναι επείγοντα;

1. Σταματήστε την εφαρμογή. Αν χρησιμοποιήσατε προϊόν με οξύ, ξεπλύνετε την περιοχή για πολλή ώρα με άφθονο χλιαρό νερό.
2. Μην πιέζετε, μην τρίβετε την περιοχή και μην προσπαθήσετε να την αδειάσετε με βελόνα ή να τη 'διορθώσετε' στο σπίτι.
3. Αν τα συμπτώματά σας περιλαμβάνονται στις παραπάνω λίστες, καλέστε το 112 ή απευθυνθείτε σε τμήμα επειγόντων.
4. Πάρτε μαζί σας τη συσκευασία του προϊόντος, την ετικέτα, το αποδεικτικό της παραγγελίας και τη συσκευή ή δείξτε φωτογραφίες τους.
5. Περιγράψτε με ειλικρίνεια τι κάνατε. Η ομάδα υγείας ρωτά όχι για να σας κρίνει, αλλά για να ξεκινήσει γρήγορα τη σωστή θεραπεία.

Για τα γενικά βήματα σε καταστάσεις που δεν είναι επείγουσες αλλά σας ανησυχούν, μπορείτε να δείτε το άρθρο μας «Τι κάνετε αν εμφανιστεί επιπλοκή μετά από αισθητική θεραπεία».

Τι μπορείτε να ρωτήσετε τον εαυτό σας πριν αποφασίσετε

• Αυτή η εφαρμογή τρυπά το δέρμα, εισάγει ουσία κάτω από αυτό ή το καίει;
• Ποιος έχει παρασκευάσει το προϊόν, τι περιέχει, υπάρχουν οδηγίες χρήσης σε γλώσσα που καταλαβαίνω και στοιχεία του παρασκευαστή;
• Αν προκύψει πρόβλημα, ποιος θα το αναγνωρίσει και θα το αντιμετωπίσει;
• Το βίντεο που είδα είναι διαφήμιση; Ξέρω τι συνέβη μετά στο άτομο του βίντεο;
• Μπορώ να πετύχω το ίδιο αποτέλεσμα με πιο ασφαλή τρόπο, με εξέταση από γιατρό;

Η έλξη μιας εφαρμογής στο σπίτι είναι συχνά η ευκολία. Όμως σε μια πράξη που τρυπά ή καίει το δέρμα, η ευκολία δεν αντικαθιστά την ασφάλεια.