عوارض فیلر لب: تورم، توده، تبخال، جابه‌جایی فیلر و علائم اورژانسی

چرا فیلر لب خطرات ویژهٔ خود را دارد؟

لب یکی از متحرک‌ترین و پرخون‌ترین نواحی صورت است. هنگام صحبت کردن، غذا خوردن و لبخند زدن پیوسته حرکت می‌کند و این می‌تواند شرایط مناسبی برای پخش شدن، توده شدن یا جابه‌جا شدن فیلر فراهم کند. از درون لب، در اطراف لایهٔ عضلانی، سرخرگ‌های لب بالا و پایین می‌گذرند. عمق و مسیر این رگ‌ها از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند.

لب یکی از نواحی‌ای است که بیش از همه فیلر در آن تزریق می‌شود و بخش مهمی از عوارض گزارش‌شده هم مربوط به همین ناحیه است. مرورهای نشریات علمی نشان می‌دهند که شایع‌ترین مشکل گزارش‌شده در فیلر لب ندول (توده شدن) است و جابه‌جایی فیلر، تغییر رنگ و عود تبخال هم از مشکلات مرتبط با لب هستند. چون مواردی هم هست که عوارض منتشر یا گزارش نمی‌شوند، فراوانی واقعی آن‌ها به‌طور کامل مشخص نیست.

برای اطلاعات پایهٔ این اقدام مقالهٔ «فیلر هیالورونیک اسید» و برای مشکلات کلی همهٔ انواع فیلر مقالهٔ «عوارض فیلرها» را ببینید.

تورم پس از فیلر لب تا چه حد عادی است؟

لب به دلیل بافت سست و شبکهٔ غنی رگ‌ها، بیش از نواحی دیگر صورت متورم می‌شود. در روزهای نخست ممکن است لب‌ها بسیار پرتر از انتظار شما، گاهی کمی نامتقارن و کشیده به نظر برسند. این تورم اغلب در روزهای نخست بیشترین شدت را دارد و سپس به‌تدریج کم می‌شود. برای ارزیابی نتیجهٔ نهایی معمولاً باید چند هفته صبر کرد.

کبودی‌های کوچک در محل‌های تزریق، حساسیت هنگام لمس و بی‌حسی خفیف در ساعت‌های نخست هم شایع‌اند. برای سیر این موارد و راه‌های کاهش آن‌ها، مقالهٔ «کبودی و تورم» را ببینید.

اما این موارد با تورم مورد انتظار فرق دارند و مشورت با پزشک را لازم می‌کنند: تورمی که با گذشت روزها بیشتر می‌شود، دردی که رفته‌رفته شدیدتر می‌شود، گرم شدن لب، ترشح یا تب. تورمی که طی چند دقیقه به‌سرعت در لب، زبان یا گلو بیشتر می‌شود و دشواری در نفس کشیدن، ممکن است یک وضعیت اورژانسی آلرژیک باشد.

چرا در لب توده و سفتی ایجاد می‌شود؟

سفتی‌های کوچک قابل لمس یا برآمدگی‌های مهره‌مانند در لب، از شایع‌ترین مشکلات پس از فیلرند. علت‌ها می‌توانند متفاوت باشند:

• تجمع محصول در یک نقطه: معمولاً در روزها یا هفته‌های نخست متوجه آن می‌شوید و اغلب درد ندارد. با فروکش تورم ممکن است بخشی از آن کمتر آشکار شود.
• تزریق بیش از حد سطحی: محصولی که درست زیر مخاط نازک لب قرار گیرد، هم قابل لمس است و هم گاهی به‌صورت برآمدگی ظریف یا سایه‌ای مایل به آبی دیده می‌شود.
• واکنش التهابی دیررس: تورم، قرمزی و حساسیتی که هفته‌ها یا ماه‌ها بعد، گاهی پس از یک عفونت، واکسن یا درمان دندان‌پزشکی پدیدار می‌شود.
• عفونت: تورمی دردناک، قرمز و گرم که رفته‌رفته بزرگ‌تر می‌شود؛ گاهی همراه با ترشح و تب.

علت توده را فقط پزشکی که معاینه می‌کند می‌تواند تشخیص دهد. سفتی‌ای که درد ندارد و با گذشت زمان کوچک می‌شود، اغلب قابل پیگیری است. اما تورمی که بزرگ می‌شود، دردناک یا قرمز است یا دیر پدیدار شده، باید ارزیابی شود. مگر اینکه پزشک به‌طور خاص توصیه کند، توده را ماساژ ندهید و فشار ندهید.

پری بیش از حد و عدم تقارن: چرا لب طبیعی به نظر نمی‌رسد؟

ظاهری که در آن لب‌ها به‌طور نامتناسب بزرگ، بیرون‌زده به جلو یا لب بالا بیش از حد برگشته به نظر می‌رسد و در زبان عامه 'لب اردکی' نامیده می‌شود، اغلب از تزریق مقدار زیاد محصول در یک جلسه یا از انباشت محصول با تزریق‌های پی‌درپی در طول زمان ناشی می‌شود. در برخی افراد، انجام تزریق تازه بدون توجه به اینکه فیلر قبلی کاملاً حل نشده، هم ممکن است به انباشت کمک کند.

عدم تقارن خفیف در روزهای نخست ممکن است ناشی از تورم باشد و خودبه‌خود برطرف شود. اگر پس از چند هفته هنوز عدم تقارن آشکار یا پری بیش از حد وجود دارد، پزشک گزینه‌ها را با شما بررسی می‌کند. در فیلرهای هیالورونیک اسید، بخشی از محصول اضافه یا همهٔ آن را می‌توان با آنزیم هیالورونیداز حل کرد.

آیا فیلر به بالای مرز لب جابه‌جا می‌شود؟

بله، نادر نیست. فیلر ممکن است از مرز بخش قرمز لب فراتر رود و به پوست لب بالا، یعنی ناحیهٔ سبیل، پخش شود. در این حالت بالای لب برآمدگی یا نوار خفیفی دیده می‌شود که به‌ویژه هنگام لبخند آشکارتر است؛ در منابع انگلیسی برای این ظاهر عبارتی به معنای 'سبیل فیلری' به کار می‌رود. جابه‌جایی فیلر به سمت داخل دهان یا گوشه‌های لب هم گزارش شده است.

اگرچه علت‌های جابه‌جایی به‌طور کامل شناخته نشده‌اند، مقدار زیاد محصول، تزریق سطحی، اقدامات مکرر و حرکت مداوم لب از عوامل مؤثر شمرده می‌شوند. جابه‌جایی گاهی طی ماه‌ها یا سال‌ها مشخص می‌شود. در فیلرهای هیالورونیک اسید، پزشک ممکن است حل کردن محصول جابه‌جاشده را با هیالورونیداز پیشنهاد کند. اگر پس از حل کردن، تزریق دوبارهٔ فیلر مدنظر باشد، زمان‌بندی را پزشک تعیین می‌کند.

آیا فیلر لب تبخال را تحریک می‌کند؟

تبخال با فعال شدن دوبارهٔ ویروسی ایجاد می‌شود که در پوست و سلول‌های عصبی خاموش مانده است. تزریق در لب و اطراف آن ممکن است در افرادی که پیش‌تر تبخال داشته‌اند این ویروس را فعال کند. علائم معمولاً در روزهای پس از اقدام به‌صورت گزگز و سوزش در لب و سپس تاول‌های کوچک آبدار ظاهر می‌شوند.

اگر سابقهٔ تبخال دارید، حتماً پیش از اقدام بگویید. پزشک ممکن است برای افرادی که به‌طور مکرر تبخال می‌زنند، پیش از اقدام درمان پیشگیرانه را در نظر بگیرد. اگر تبخال فعال روی لب باشد، اقدام معمولاً به تعویق می‌افتد. اگر فکر می‌کنید پس از اقدام تبخال زده‌اید، به پزشک خود مراجعه کنید؛ خودسرانه داروی نسخه‌ای مصرف نکنید و تاول‌ها را نترکانید. برای تفاوت تبخال و عفونت و درمان آن‌ها، مقالهٔ «عفونت پس از اقدامات زیبایی» را ببینید.

تاول و دلمه روی لب همیشه تبخال نیست. در ساعت‌های پس از انسداد عروقی هم ممکن است تاول‌های کوچک و رنگی که تیره‌تر می‌شود دیده شود. اگر همراه تاول‌ها سفید شدن، رنگ ارغوانی یا درد شدید وجود دارد، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.

اگر سرخرگ لب مسدود شود چه پیش می‌آید؟ چه زمانی اورژانسی است؟

وارد شدن فیلر به یکی از سرخرگ‌های لب یا فشار آوردن آن از بیرون بر رگ، عارضه‌ای نادر اما جدی است. بافتی از لب که رگ مسدودشده آن را تغذیه می‌کند، خون کافی دریافت نمی‌کند؛ اگر به‌موقع مداخله نشود، ممکن است در لب یا پوست اطراف از دست رفتن بافت و اسکار پیش بیاید. از دست رفتن بینایی در تزریق لب بسیار به‌ندرت گزارش شده است؛ خطر اصلی ویژهٔ لب، مختل شدن خون‌رسانی بافت است.

علائم اغلب در حین اقدام یا بلافاصله پس از آن شروع می‌شوند، اما گاهی ساعت‌ها بعد متوجه آن‌ها می‌شوید. چون داروی بی‌حسی موضعی ممکن است تا مدتی درد را پنهان کند، بررسی رنگ لب در آینه در ساعت‌های نخست اهمیت دارد. برای اطلاعات بیشتر و اینکه گام‌به‌گام چه باید بکنید، مقالهٔ «پس از فیلر چه زمانی اورژانسی است» را بخوانید.

آیا ممکن است به فیلر لب آلرژی پیدا کرد؟

واکنش آلرژیک جدی به فراورده‌های فیلر یا داروی بی‌حسی موضعی موجود در آن‌ها نادر است. ممکن است قرمزی و خارش خفیف پیش بیاید. اما تورمی که طی چند دقیقه به‌سرعت در لب، زبان یا صورت بیشتر می‌شود، تنگی نفس، کهیر گسترده یا احساس غش، وضعیت اورژانسی است. تشخیص تورم آلرژیک زودهنگام از تورم معمول اقدام همیشه آسان نیست؛ در تورمی که به‌سرعت بیشتر می‌شود، صبر نکنید. برای جزئیات، مقالهٔ «واکنش آلرژیک در اقدامات زیبایی» را ببینید.

عادی است، باید با پزشک مشورت کرد یا اورژانسی است؟

گزینه‌های درمان کدام‌اند؟ پزشک شما چه کارهایی می‌تواند بکند؟

درمان بر اساس نوع مشکل، هیالورونیک اسید بودن یا نبودن محصول و زمان شروع علائم تعیین می‌شود. پزشک ابتدا معاینه می‌کند و از شما می‌پرسد چه محصولی و چه زمانی تزریق شده است. سپس ممکن است یک یا چند مورد از این‌ها را پیشنهاد کند:

• صبر و پیگیری: بیشتر موارد تورم زودهنگام، ناهمواری کوچک و عدم تقارن خفیف خودبه‌خود برطرف می‌شوند.
• حل کردن فیلر: در فیلرهای هیالورونیک اسید، در صورت توده، پری بیش از حد، جابه‌جایی به بالای مرز لب یا انسداد عروقی، پزشک ممکن است آنزیم هیالورونیداز را تزریق کند. این آنزیم فقط هیالورونیک اسید را حل می‌کند.
• درمان دارویی: هنگامی که عفونت، تبخال یا واکنش التهابی مطرح باشد، درمان‌هایی که پزشک مناسب بداند. این درمان‌ها به نسخه و پیگیری نیاز دارند.
• اقدامات تهاجمی: تخلیهٔ آبسه در صورت تشکیل آن؛ در فیلرهای غیر از هیالورونیک اسید گاهی ارزیابی جراحی.
• ارجاع: در صورت نیاز به رشته‌های تخصصی مربوط مانند پوست، جراحی پلاستیک یا گوش و حلق و بینی.

هیالورونیداز هم یک دارو است و به‌ندرت ممکن است باعث آلرژی شود؛ اگر به نیش زنبور عسل یا زنبور معمولی آلرژی دارید، این را بگویید. پس از حل کردن ممکن است تورم موقت پیش بیاید و گاهی به بیش از یک بار تزریق نیاز است. درمان مشکلات لب ناشی از فیلرهایی که در بدن حل نمی‌شوند یا مدت بسیار طولانی باقی می‌مانند دشوارتر است.

در خانه چه کارهایی می‌توانید بکنید و چه کارهایی نباید بکنید؟

• از دستورهای مراقبتی پزشک پیروی کنید؛ در روزهای نخست از فشار آوردن به لب‌ها پرهیز کنید.
• در ساعت‌های نخست رنگ لب را در آینه بررسی کنید و تغییرات را با تاریخ و عکس ثبت کنید.
• نوع محصول و تاریخ اقدام را همراه داشته باشید؛ اگر به پزشک دیگری مراجعه کردید، نشان دهید.
• در هر وضعیتی که مطمئن نیستید، با پزشکی که تزریق را انجام داده تماس بگیرید.

این کارها را نکنید:

• مگر اینکه پزشک به‌طور خاص توصیه کند، توده یا تورم را ماساژ ندهید و فشار ندهید.
• بدون مشورت با پزشک کمپرس گرم نگذارید.
• تاول‌های تبخال را نترکانید؛ خودسرانه آنتی‌بیوتیک، کرم کورتون‌دار یا داروی نسخه‌ای دیگری مصرف نکنید.
• فراورده‌هایی مانند حل‌کنندهٔ فیلر یا قلم فیلر لب را از اینترنت نخرید و روی خودتان به کار نبرید.
• برای اصلاح مشکل، در جای دیگری فیلر تازه‌ای در همان ناحیه تزریق نکنید.

چگونه می‌توان از عوارض فیلر لب پیشگیری کرد؟

برای کاهش خطر:

• تزریق را به پزشکی بسپارید که آناتومی لب را به‌خوبی می‌شناسد و در مدیریت عوارض باتجربه است، و آن را در یک مرکز درمانی دارای مجوز انجام دهید.
• بپرسید محصولی که تزریق می‌شود هیالورونیک اسید است یا نه؛ اطلاعات محصول را کتبی درخواست کنید.
• بپرسید آیا آنزیم هیالورونیداز و امکان مداخلهٔ اورژانسی در محل اقدام وجود دارد.
• تبخال، آلرژی، بیماری خودایمنی، داروهایی که مصرف می‌کنید و فیلرهای قبلی لب خود را بگویید.
• در یک جلسه حجم بیش از حد درخواست نکنید؛ در صورت نیاز دربارهٔ تزریق مرحله‌ای صحبت کنید.
• پیش از آنکه اثر فیلر قبلی به‌طور کامل ارزیابی شود، تزریق پی‌درپی انجام ندهید.
• اگر در لب یا اطراف آن تبخال فعال، زخم یا عفونت وجود دارد، دربارهٔ به تعویق انداختن اقدام صحبت کنید.
• از محصولات با منشأ نامعلوم، تزریق با دستگاه‌های فشاری بدون سوزن و اقدامات خارج از مراکز درمانی دوری کنید.