Rehberler
K Vitamini ve Varfarin: Tutarlı Alım, K2 ve Kemik Sağlığı

Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Klinik sonuç
Varfarinde INR beklenmedik düştüyse son günlerdeki yeşil sebze artışı ya da yeni bir K2, multivitamin veya kemik destek ürünü akla gelir. Yükseldiyse yeşil sebzenin azalması, yeni antibiyotik ya da yüksek doz E vitamini düşünülür. Dozu kendiniz ayarlamayın; INR takibinizi yapan hekimi arayın. Kemik için K2'nin yararı kesin değildir; kanıtı güçlü adımlar kalsiyum, D vitamini, egzersiz ve düşme önlemidir.
Acil uyarı işaretleri
- Varfarin kullanırken siyah dışkı, kanlı kusma, idrarda kan ya da durmayan kanama varsa beklemeden acil servise gidin; bayılma ya da bol kanamada 112'yi arayın
- Ani şiddetli baş ağrısı, yüzde kayma, kolda güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu varsa 112'yi arayın
- Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da kan tükürme varsa akciğerde pıhtı olabilir; 112'yi arayın
- Bir bacakta yeni şişlik, ağrı ya da kızarıklık varsa toplardamarda pıhtı olabilir; aynı gün hekime başvurun
- İlk 3 ayındaki bebekte göbekten ya da burundan kanama, dışkıda kan ya da solukluk varsa hemen acile başvurun; nöbet varsa 112'yi arayın
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Varfarin kullanırken antibiyotik başlandıysa → INR takibinizi yapan birime haber verin
- Zayıflama diyeti, oruç ya da yeşil smoothie kürü planlıyorsanız → önceden INR'nizi izleyen hekime söyleyin
- Laboratuvar INR değerinizin çok yüksek olduğunu bildirdiyse → aynı gün hekiminize ulaşın
- Kolay morarma ya da açıklanamayan kanama → iç hastalıkları; gerekirse hematoloji
Kısa Cevap
Varfarin kullanıyorsanız yeşil sebzeden kaçınmayın; K vitaminini her gün benzer miktarda alın. Ani artış ya da azalma INR'yi oynatır.
NIH ODS'ye göre varfarin kullananlar besin ve takviyelerden gelen K vitaminini tutarlı tutmalıdır. Apiksaban, dabigatran, edoksaban ve rivaroksaban ise K vitamini yoluyla çalışmaz. K2 vitamininin kemiği güçlendirdiği kesin değildir: TEMD 2025 kılavuzu K vitaminini osteoporozda standart öneri olarak kabul etmez.
Vitamin ve Mineral Rehberi · Yağda çözünen vitaminler
Bu yazı Vitamin ve Mineral Rehberi'nin parçasıdır. İlacınızın ya da takviyenizin adını yazın; bilinen önemli etkileşimleri kaynağıyla görün.
İlaç–takviye etkileşimi →İlgili rehberler: D vitamini eksikliği · D vitamini takviyesi
Durumunuza göre: ne yapmalı?
| Durumunuz | Ne anlama gelir? | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Varfarin kullanıyorum, yeşil sebze seviyorum | Yasak yok; sorun ani değişimdir. | Her hafta benzer miktarda yiyin. |
| Varfarin kullanıyorum, D3+K2 ya da "kemik destek" ürünü almak istiyorum | K vitamini INR'yi düşürüp pıhtı riskini artırabilir. | Başlamadan önce INR'nizi izleyen hekime sorun. |
| Varfarin kullanıyorum, antibiyotik başladı | Antibiyotik K vitamini durumunu etkileyebilir (NIH ODS). | INR takibinizi yapan birime haber verin. |
| Varfarin kullanıyorum, diyet, oruç ya da hastane yatışı var | K vitamini alımı birden değişebilir. | Hekim INR takibini sıklaştırabilir; önceden söyleyin. |
| Apiksaban, dabigatran, edoksaban ya da rivaroksaban kullanıyorum | K vitamini yoluyla çalışmazlar. | Yeşil sebze ayarı gerekmez. Yeni takviyeyi yine de bildirin. |
| Kan sulandırıcı kullanmıyorum, kemik için K2 düşünüyorum | Yararı kesin değil; TEMD standart öneri saymaz. | Kalsiyum, D vitamini, egzersiz ve düşme önlemi önceliklidir. |
| Kolay morarıyorum, diş etim kanıyor | K eksikliği nadirdir; başka kanama nedenleri daha sıktır. | İç Hastalıkları; gerekirse Hematoloji. |
Varfarin kullanırken acil durumlar
- Siyah dışkı, kanlı kusma, idrarda kan ya da durmayan kanama: beklemeden acil servise gidin. Bayılma ya da bol kanama varsa 112.
- Ani şiddetli baş ağrısı, yüzde kayma, kolda güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu: 112.
- Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da kan tükürme: akciğerde pıhtı olabilir; 112.
- Bir bacakta yeni şişlik, ağrı ya da kızarıklık: toplardamarda pıhtı olabilir; aynı gün hekime başvurun.
- Laboratuvar INR değerinizin çok yüksek olduğunu bildirdiyse: aynı gün hekiminize ulaşın.
- Çocuk varfarin tableti yuttuysa: belirti beklemeden Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın. Kanama ya da bilinç değişikliği varsa 112.
Varfarin kullananlar için 6 kural
NIH ODS'ye göre varfarin K vitaminine karşı çalışır ve K vitaminine bağlı pıhtılaşma faktörlerini azaltır. Bu yüzden K vitamini alımındaki ani değişiklikler ilacın etkisini oynatır.
- Yasak değil, tutarlılık: Ispanak, pazı, semizotu, maydanoz, roka, lahana ve brokoli yenebilir. Sorun, bir hafta hiç yemeyip ertesi hafta çok yemektir.
- Büyük diyet değişikliğini önceden söyleyin: Zayıflama diyeti, oruç, "yeşil smoothie" kürü ya da hastanede yatışta INR takibi sıklaşabilir.
- Takviyeyi sormadan eklemeyin: K2 ya da D3+K2 ürünleri, "kemik destek" karışımları ve multivitaminler K vitamini içerebilir. Varfarinle aynı gruptan bir ilaç (asenokumarol) kullanan sağlıklı gönüllülerde günde yalnız 10 µg K2 (MK-7) bile bazı kişilerde INR'yi klinik olarak anlamlı düşürdü (Theuwissen 2013).
- Antibiyotikte dikkat: NIH ODS'ye göre antibiyotikler bağırsakta K vitamini üreten bakterileri azaltabilir. Sefalosporinlerde etki daha belirgin olabilir.
- Yüksek doz E vitamini de etkiler: NIH ODS'ye göre K vitaminine bağlı pıhtılaşma faktörlerine karşı koyabilir ve kanamayı artırabilir. Bkz. E vitamini takviyesi.
- İlacı kendiniz değiştirmeyin: INR'niz beklenmedik çıktıysa dozu kendiniz ayarlamayın; hekiminizi arayın.
INR beklenmedik çıktıysa ne akla gelir?
| INR | Son günlerde ne değişmiş olabilir? |
|---|---|
| Beklenmedik düştü | Yeşil sebze arttı; yeni bir K2, multivitamin ya da "kemik destek" ürünü başlandı. |
| Beklenmedik yükseldi | Yeşil sebze azaldı; yeni antibiyotik başlandı; yüksek doz E vitamini gibi yeni bir takviye eklendi. |
Tabloyu hekiminizle konuşmak için kullanın; dozu yalnız hekim değiştirir. INR'nin nasıl okunduğu INR ve PTZ rehberinde anlatılır.
Hangi besinde ne kadar var?
NIH ODS besin tablosundan örnekler (porsiyon başına):
| Besin | Porsiyon | K vitamini |
|---|---|---|
| Natto (Japon fermente soyası) | Yaklaşık 85 g | 850 µg (MK-7 biçiminde) |
| Collard (yaprak lahanası), dondurulmuş, haşlanmış | Yarım su bardağı | 530 µg |
| Şalgam yaprağı, dondurulmuş, haşlanmış | Yarım su bardağı | 426 µg |
| Ispanak, çiğ | 1 su bardağı | 145 µg |
| Kale (kıvırcık yaprak lahana), çiğ | 1 su bardağı | 113 µg |
| Brokoli, doğranmış, haşlanmış | Yarım su bardağı | 110 µg |
| Soya yağı | 1 yemek kaşığı | 25 µg |
Haşlanmış yarım su bardağı yaprak lahanası, çiğ bir su bardağı ıspanağın üç katından fazla K vitamini verir. Yani türü kadar pişirme şekli ve porsiyon da önemlidir. TÜBER 2022'ye göre karaciğer, yumurta ve peynir de K vitamini kaynaklarıdır.
Tutarlılık örneği: Bir hafta her gün bir su bardağı çiğ ıspanak yiyen kişi, tabloya göre haftada yaklaşık 1.000 µg K vitamini alır. Ertesi hafta hiç yemezse bu miktar birden kaybolur. INR'yi oynatan bu ani farktır, ıspanağın kendisi değil. Her gün az ya da her hafta benzer miktar yemek daha güvenlidir.
Yeni kuşak kan sulandırıcılar farklı mı?
Evet. Apiksaban, dabigatran, edoksaban ve rivaroksaban K vitamini antagonisti değildir. Varfarindeki gibi sabit K vitamini alımı gerekmez. Avrupa Kalp Ritmi Derneği'nin (EHRA) 2021 rehberine göre apiksaban, dabigatran ve edoksabanın önemli bir besin etkileşimi yoktur. Rivaroksabanın 15 ve 20 mg dozları ise yemekle alınmalıdır. İlacınızı nasıl alacağınızı prospektüs ve eczacınız söyler. Bu ilaçlarda da yeni takviyeyi bildirin. Balık yağı için omega-3 kan sulandırıcı ile kullanılır mı? yazısına bakın.
K2 kemiği güçlendirir mi, damarı korur mu?
Kısa cevap: kesin değil. TEMD 2025'e göre K vitamini kemikte osteokalsin adlı proteinin kalsiyum bağlamasında rol alır. Ama bu mekanizma, takviyenin kırığı önlediğini göstermez.
| İddia | En iyi kanıt | Sonuç |
|---|---|---|
| K2 kemik yoğunluğunu artırır | 2022 meta-analizi: menopoz sonrası 6.425 kadın, 16 randomize çalışma | Bel omurgasında artış, ama başka tedaviyle birlikte verildiğinde. Tek başına K2 alt grubunda fark anlamlı değil. Kalçada anlamlı fark yok. |
| K2 kırığı önler | Aynı meta-analiz | Genel hesapta kırık azalmadı. Bir çalışma çıkarılınca azalma görüldü; ama çıkarılan, 4.378 kadınla en büyük ve en uzun (48 ay) çalışmaydı. Yazarlar temkin önerir. |
| K vitamini kalsiyum ve D ile birlikte işe yarar | NIH ODS'nin aktardığı çalışma: 381 kadın, 12 ay, 1 mg K1 ya da 45 mg MK-4 ya da plasebo | Kan belirteci değişti, kemik yoğunluğu değişmedi. |
| K2 kalsiyumu damardan kemiğe taşır | NIH ODS: Hollanda'dan iki gözlemsel çalışma | Besinle alınan K2 daha az damar kireçlenmesiyle ilişkili. Neden-sonuç gösterilmedi; randomize kanıt yok. |
Doz farkına dikkat: Çalışmaların çoğu Japonya'dandır ve çoğunda günde 45 mg MK-4 kullanılmıştır. NIH ODS'ye göre Japonya'da bu doz osteoporozda ilaç olarak kullanılır. Miligram düzeyindeki bu ilaç dozu, piyasadaki mikrogram düzeyindeki takviyelerden kat kat yüksektir.
TEMD 2025'e göre bulgular başka toplumlarda doğrulanmadığı için K vitamini osteoporozun önlenmesi ve tedavisinde standart öneri değildir. TEMD ayrıca varfarinin kemiğe etkisinin klinik önemini belirsiz bulur; varfarin kullananlarda kemik için özel önlem gerekmez. Kemik için kanıtı güçlü adımlar osteoporoz rehberinde, kalsiyum ve damar sorusu kalsiyum takviyesi: kemik mi, damar mı? yazısında. Bu soru için Endokrinoloji ya da Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon uygun adrestir.
K vitamini nedir, kimde eksik olur?
K vitamini, karaciğerde bazı pıhtılaşma proteinlerinin çalışır hale gelmesini sağlar. İki ana biçimi vardır:
- K1 (fillokinon): Yeşil yapraklı sebzelerde ve bitkisel yağlarda bulunur. Beslenmedeki asıl K vitamini budur.
- K2 (menakinonlar): Fermente besinlerde ve bazı hayvansal ürünlerde bulunur; bağırsak bakterileri de üretir. Takviyelerde en sık MK-4 ve MK-7 kullanılır.
| Grup | EFSA 2017 (yeterli alım, yalnız K1) | NIH ODS / IOM (yeterli alım) |
|---|---|---|
| Erişkin erkek | 70 µg/gün | 120 µg/gün |
| Erişkin kadın | 70 µg/gün | 90 µg/gün |
| Gebelik ve emzirme | 70 µg/gün | 90 µg/gün |
| 1–3 yaş | 12 µg/gün | 30 µg/gün |
| 0–6 aylık bebek | — | 2,0 µg/gün |
EFSA yeterli alımı kilogram başına günde 1 µg K1 olarak belirler. EFSA 2017'ye göre K2 için ihtiyaç değeri belirlemeye yetecek veri yoktur. Bir porsiyon ıspanak ya da brokoli günlük ihtiyacı tek başına karşılayabilir.
Sağlıklı erişkinde eksiklik nadirdir. NIH ODS'ye göre risk grupları:
- Doğumda K vitamini yapılmamış yenidoğan: K vitamini plasentadan bebeğe az geçer ve anne sütünde azdır. Geç dönem kanama 2–12. haftalar arasında, özellikle yalnız anne sütü alan bebeklerde görülebilir; beyin içinde olabilir ve ölümcül seyredebilir. Türkiye'de Kasım 2021 Sağlık Bakanlığı genelgesine göre tüm yenidoğanlara doğumdan sonra tek doz K vitamini yapılır; 1.500 g altındaki bebeklerde doz 0,5 mg, kas içidir. NIH ODS'ye göre Amerikan Pediatri Akademisi de doğumda kas içine tek doz 0,5–1 mg K1 önerir.
- Emilim bozukluğu: Kistik fibrozis, çölyak, ülseratif kolit, kısa bağırsak sendromu. Bkz. obezite ameliyatı sonrası vitamin eksikliği.
- Uzun süre antibiyotik kullanan: Takviye genellikle gerekmez. Kullanım birkaç haftayı aşar ve K vitamini alımı da düşükse risk doğar.
Belirtiler: Kolay morarma, diş eti ya da burun kanaması, uzun süren kanama. Yenidoğanda göbekten, mide-bağırsak kanalından, ciltten ya da burundan kanama görülebilir. İlk 3 ayındaki bebekte bu bulgular, kusmukta ya da dışkıda kan, morarma ya da solukluk varsa hemen acile başvurun. K vitamini düzeyi rutin ölçülmez; eksiklikte PT/INR uzar.
İlaç etkileşimleri ve takviye çakışması
- Varfarin: K vitamini alımındaki ani değişiklikler ilacın etkisini artırabilir ya da azaltabilir (NIH ODS).
- Orlistat (kilo verme ilacı): NIH ODS'ye göre yağda çözünen vitaminlerin emilimini azaltabilir. Varfarinle birlikte protrombin zamanını belirgin uzatabilir.
- Antibiyotikler (özellikle sefalosporinler): K vitamini durumunu etkileyebilir (NIH ODS).
- Safra asidi bağlayıcılar (kolestiramin, kolestipol): K vitamini emilimini azaltabilir. NIH ODS'ye göre uzun yıllar kullananlarda K vitamini durumu izlenmelidir.
- Yüksek doz E vitamini: K vitaminine bağlı pıhtılaşma faktörlerine karşı koyabilir (NIH ODS).
Üst limit var mı? EFSA ve IOM, K vitamini için üst limit belirlemedi. IOM'a göre neden zehirlilik potansiyelinin düşük olmasıdır; EFSA ise yeterli veri olmadığını belirtir. Bu, varfarin kullanan biri için güvenli olduğu anlamına gelmez; onun için asıl risk ani yüksek alımdır.
Gizli çakışma: K vitamini multivitaminlerde, "kemik destek" ürünlerinde ve D3+K2 kombinasyonlarında bulunur. Etiketlerdeki K1 ve K2 miktarlarını kontrol edin. Takviye kontrol aracı, ilaç etkileşimi aracı ve takviye ve ilaç etkileşimleri yazısı yardımcı olur. Tarım ve Orman Bakanlığı'na göre takviye edici gıdalar ilaç değildir ve hastalık tedavisinde kullanılmaz. Kan sulandırıcı sorularınızı ilacı yazan Kardiyoloji ya da İç Hastalıkları hekimine sorun; yanınızda takviye kutularınızı ve son INR sonuçlarınızı götürün.
Neler değişti?
- 28 Ekim 2026: Sayfa duruma göre karar tablosuyla başlıyor; acil belirtiler üste alındı. INR karar tablosu, haftalık tutarlılık örneği ve K2 için iddia–kanıt tablosu eklendi.
- 24 Ekim 2026: Düşük doz K2'nin (günde 10 µg MK-7) INR'yi düşürebildiğini gösteren Theuwissen 2013 çalışması eklendi.
- Ekim 2026: K2–kemik bölümü TEMD 2025 ve 2022 meta-analizine göre yazıldı; Türkiye yenidoğan genelgesi ve EHRA 2021 bilgisi eklendi.
Ücretsiz araçlar ve ilgili rehberler
- İlaç–takviye etkileşimi — İlacınızın ya da takviyenizin adını yazın; bilinen önemli etkileşimleri kaynağıyla görün.
Yağda çözünen vitaminler: A, D, E, K
Tüm konular: Vitamin ve Mineral Rehberi →
Sık sorulan sorular
Varfarin kullananlar ıspanak ve brokoli yiyebilir mi?
Evet, yiyebilir. NIH ODS'ye göre önemli olan K vitaminini her gün benzer miktarda almaktır. Sorun, bir hafta hiç yemeyip ertesi hafta çok yemektir. Pişirme şekli ve porsiyon da miktarı değiştirir.
Varfarin kullanırken D3+K2 takviyesi alabilir miyim?
Hekiminize sormadan almayın. K vitamini varfarinin etkisini azaltıp INR'yi düşürebilir; bu da pıhtı riskini artırabilir. Benzer bir ilaçla yapılan çalışmada günde yalnız 10 µg K2 (MK-7) bile bazı kişilerde INR'yi anlamlı düşürdü.
Apiksaban ya da rivaroksaban kullanırken yeşillik yemek sorun olur mu?
Hayır. Apiksaban, dabigatran, edoksaban ve rivaroksaban K vitamini yoluyla çalışmaz; sabit K vitamini alımı gerekmez. EHRA 2021'e göre rivaroksabanın 15 ve 20 mg dozları yemekle alınmalıdır. Yeni bir takviyeyi yine de hekiminize ya da eczacınıza bildirin.
K2 vitamini osteoporozda işe yarar mı?
Kesin değil. 2022 meta-analizinde bel omurgası kemik yoğunluğu artışı yalnız başka tedaviyle birlikte görüldü; tek başına K2'de fark anlamlı değildi. Kalçada fark çıkmadı. TEMD 2025, K vitaminini osteoporozda standart öneri olarak kabul etmez.
Yenidoğana neden K vitamini iğnesi yapılır?
Geç dönem kanamayı önlemek için; K vitamini plasentadan bebeğe az geçer ve anne sütünde azdır. Bu kanama 2–12. haftalar arasında görülebilir, beyin içinde olabilir ve ölümcül seyredebilir. Türkiye'de tüm yenidoğanlara doğumdan sonra tek doz K vitamini yapılır.
Kaynaklar
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Osteoporoz ve Metabolik Kemik Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 17. baskı, Nisan 2025. file.temd.org.tr (yeni pencerede açılır)
- Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022. hsgm.saglik.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- Anadolu Ajansı. Sağlık Bakanlığından yenidoğanlar için "K vitamini" genelgesi. 5 Kasım 2021. aa.com.tr (yeni pencerede açılır)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Güvenilir Gıda: Takviye Edici Gıda. guvenilirgida.tarimorman.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- EFSA NDA Panel. Dietary reference values for vitamin K. EFSA Journal 2017;15(5):4780. doi.org (yeni pencerede açılır)
5 kaynak daha
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin K: Fact Sheet for Health Professionals. Güncelleme 29 Mart 2021. ods.od.nih.gov
- Steffel J ve ark. 2021 European Heart Rhythm Association Practical Guide on the Use of Non-Vitamin K Antagonist Oral Anticoagulants in Patients with Atrial Fibrillation. Europace 2021;23(10):1612-1676. academic.oup.com
- Ma ML ve ark. Efficacy of vitamin K2 in the prevention and treatment of postmenopausal osteoporosis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Public Health 2022;10:979649. doi.org
- EFSA. Overview on Tolerable Upper Intake Levels. Sürüm 11, Ağustos 2025. efsa.europa.eu
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin E: Fact Sheet for Health Professionals. Güncelleme 26 Mart 2021. ods.od.nih.gov
Bu yazıda geçen ilaçlar
İlaç Rehberi'nde reçete ve SGK durumu, resmî prospektüs ve aynı etken maddeyi içeren ilaçlar:
Bu hastalık hakkında
Nadir Hastalıklar bölümünde sade dille ne olduğu, belirtiler, tanı, tedavi ve bakım, aile için kalıtım bilgisi ve kaynaklar:
- Yazan
- Doktorclub Sağlık Editörleri
- Güncelleme
- 26 Ekim 2026
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Bir hata mı gördünüz? Bize bildirin · Yayın ilkelerimiz · Tıbbi inceleme politikası





