Multivitaminler Ömrü Uzatır mı? Araştırmalar Ne Diyor?

Multivitaminlerin ömrü uzattığı gösterilmedi. ABD'de 390.124 yetişkinin 27 yıla kadar izlendiği gözlemsel bir çalışmada, düzenli kullanım daha düşük ölüm riskiyle ilişkili değildi. COSMOS randomize çalışmasında, 5.203 yaşlıda multivitamin alanların bilişsel test puanları plaseboya göre çok az daha iyiydi. ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF) 2022'de, kalp hastalığı ve kanseri önlemede kanıtı yetersiz buldu.

Eski haber tek bir çalışmaya değil, bir derleme yazısına dayanıyordu. Bu yüzden konudaki iki önemli güncel çalışmayı ayrı ayrı özetliyoruz.

1. Çalışma türü: randomize kontrollü çalışma (COSMOS) ve aynı çalışmanın alt gruplarını birleştiren meta-analiz.

COSMOS, ABD'de 65 yaş ve üzeri kadınlar ile 60 yaş ve üzeri erkeklerden oluşan 21.442 kişiyle yapıldı. Üç alt çalışmada toplam 5.203 kişinin bilişsel testleri birleştirildi. Günlük multivitamin alanlarda genel bilişsel puan biraz daha iyiydi. Fark 0,07 standart sapmaydı; bu, test puanlarındaki olağan dağılımın çok küçük bir kısmıdır. Yazarlar bu farkı yaklaşık 2 yıllık bilişsel yaşlanmanın gecikmesine denk saydı. Ancak "2 yıl" doğrudan ölçülmedi; yazarların hesapladığı bir karşılıktır.

2. Çalışma türü: gözlemsel (3 büyük kohort).

ABD Ulusal Kanser Enstitüsü 2024'te, başlangıçta kronik hastalığı olmayan 390.124 yetişkinin verisini inceledi. İzlem 27 yıla kadar sürdü. Multivitamin kullananlarda ölüm riski düşük değildi. İzlemin ilk yarısında risk oranı 1,04'tü; yani risk biraz yüksek bile çıktı. Bu da gözlemsel bir bulgudur; multivitaminin ölüm riskini artırdığını göstermez.

• COSMOS'taki fark test puanlarında küçük bir farktır. Demansın önlendiği anlamına gelmez.
• Katılımcılar ABD'li yaşlılardı. Sonuç her yaşa ve beslenme düzenine genellenemez.
• Multivitamin sağlıklı beslenmenin ve hareketin yerini tutmaz.
• Birden fazla takviye kullanırsanız aynı vitamin üst üste binebilir ve fazlası zararlı olabilir. Etiketleri karşılaştırın.

USPSTF 2022 önerisine göre multivitaminlerin kalp-damar hastalığı ve kanseri önlemedeki yarar-zarar dengesi belirlenemiyor. Beta-karotende zararın yarardan fazla olduğu orta kesinlikle değerlendirildi. E vitamininde net yarar bulunmadı.

COSMOS'taki bellek bulgusu tek bir çalışma programından geliyor. Bağımsız çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Türkiye'de takviye edici gıdalardaki sağlık beyanları TİTCK yönetmeliğine bağlıdır (Resmî Gazete, 20.04.2023, sayı 32169). Yönetmeliğe göre sağlık beyanı yanıltıcı olamaz ve ürünün aşırı tüketimini özendiremez. "Ömrü uzatır" gibi iddialara bu gözle bakın; başlamadan önce hekiminize veya eczacınıza danışın.

• Vitamin ve Mineral Rehberi
• Multivitamin herkese gerekli mi?
• Takviye etiketi nasıl okunur?
• E vitamini takviyesi
• Vitaminler hücresel yaşlanmayı durdurur mu?
• Takviye kontrol aracı