İçeriğe geç

Şiddetli ya da ani başlayan bir belirtiniz varsa okumayı bırakın, 112'yi arayın.

Hekim misiniz? Doktorclub'a katılın

Şeker hastası patates yer mi?

Patates nişastalı bir sebzedir ve kan şekerini hızlı yükseltir; diyabette ekmek ve pilav gibi karbonhidrat porsiyonuna sayılır.

Kısa cevap

Evet, ama sebze olarak değil, karbonhidrat olarak sayarak. TÜBER patatesi "nişastalı sebzeler" arasında sayar ve porsiyonunu diğer sebzelerden küçük tutar. Diabetes UK da haşlanmış, fırınlanmış, kızartılmış ve püre patatesi kan şekerini hızlı yükselten, glisemik indeksi yüksek besinler arasında sayar.

Patates sağlıklı bir besindir; kabuğuyla yendiğinde lif ve vitamin sağlar. Diyabette önemli olan porsiyon, pişirme şekli ve aynı tabaktaki diğer karbonhidratlardır.

T.C. Sağlık Bakanlığı ↗Diabetes UK ↗NHS ↗

Patates: besin değeri

100 g1 porsiyon (½ orta boy (haşlanmış, kabuksuz), 90 g)
Enerji86 kcal77 kcal
Karbonhidrat20,0 g18,0 g
Şeker (doğal dahil)0,9 g0,8 g
Lif1,8 g1,6 g
Protein1,7 g1,5 g
Yağ0,1 g0,1 g
Doymuş yağ0,0 g0,0 g
Sodyum5 mg5 mg
Potasyum328 mg295 mg
Fosfor40 mg36 mg
Kalsiyum8 mg7 mg
Demir0,3 mg0,3 mg
K vitamini2 µg2 µg
Karbonhidrat değişimi1,31,2

USDA kaydı: Potatoes, boiled, cooked without skin, flesh, without salt (#170440). “—”: kayıtta değer yok. 1 karbonhidrat değişimi ≈ 15 g.

Diyabette

TÜBER’e göre bir standart porsiyon patates yarım orta boy patates, yani bir bilgisayar faresi büyüklüğündedir. Bu miktar yarım kupa doğranmış ya da püre patatese karşılık gelir.

  • CDC patatesi nişastalı sebze ve karbonhidrat besini olarak sayar; tabak yönteminde dörtte birlik karbonhidrat bölümüne girer.
  • NHS’e göre patates beş porsiyon sebze-meyve hesabına sayılmaz, nişastalı besin kabul edilir.
  • Diabetes UK, eski patates yerine kabuğuyla pişirilmiş taze (yeni) patatesi daha yavaş yükselten bir değişim olarak önerir.
  • Patatesli bir yemekte pilav ve ekmeği azaltın.
  • Cips, haşlanmış patatesten daha düşük glisemik indeksli olabilir; ama bu, daha sağlıklı olduğu anlamına gelmez.
T.C. Sağlık Bakanlığı ↗CDC ↗NHS ↗Diabetes UK ↗

Böbrek hastalığında

Ulusal Böbrek Vakfı beyaz patatesi ve tatlı patatesi potasyumu yüksek sebzeler arasında sayar. Aynı kaynak, böbrek hastalığı olan herkesin düşük potasyumlu diyete ihtiyaç duymadığını, potasyum kısıtlaması gerekenlerin bile bol sebze ve meyveye ihtiyacı olduğunu belirtir.

  • Potasyum kısıtlamanız varsa porsiyonu ve sıklığı böbrek hekiminiz ve diyetisyeninizle belirleyin.
  • Bazı sebzelerde soyup ince doğrayıp ılık suda bekletmek ve bol suda haşlayıp suyunu dökmek potasyumun bir kısmını azaltır; ama bu yöntemi yalnız diyetisyeninizin önerisiyle uygulayın, potasyumun tamamını gidermez.
National Kidney Foundation ↗National Kidney Foundation ↗

Sofrada nasıl tüketilir?

Patates Türk mutfağında haşlama, fırın, kızartma, püre ve sebze yemeklerinin içinde yer alır.

  • Patatesi mümkünse kabuğuyla pişirin; kabuk lif ve vitamin kaynağıdır.
  • Kızartma ve tuzlu patates kızartması sağlıklı bir seçim sayılmaz.
  • Fırında ya da tavada pişirirken patatesi koyu kahverengi değil, altın sarısı renkte bırakın.
  • Etli ya da sebzeli yemeklerde patatesi azaltıp kabak, havuç ve fasulyeyi artırın.
NHS ↗T.C. Sağlık Bakanlığı ↗

Sık sorulan sorular

Şeker hastası patates kızartması yiyebilir mi?

Kızartılmış ve tuzlu patates NHS’e göre sağlıklı bir seçim değildir; yağ ve enerji ekler. Ara sıra ve küçük porsiyonda yiyin, yanında ekmek ve pilav olmasın.

NHS ↗Diabetes UK ↗
Haşlanmış patates mi, fırın patates mi?

Diabetes UK haşlanmış, fırınlanmış ve püre patatesin hepsini yüksek glisemik indeks grubunda sayar. Fark yaratan daha çok porsiyon, kabuğu ve yanında yenen protein ve sebzedir.

Diabetes UK ↗
Böbrek hastası patates yiyebilir mi?

Ulusal Böbrek Vakfı patatesi potasyumu yüksek sebzeler arasında sayar. Potasyum kısıtlamanız varsa porsiyonu ve hazırlama yöntemini diyetisyeninizle belirleyin.

National Kidney Foundation ↗
Patates sebze porsiyonuna sayılır mı?

Hayır. NHS’e göre patates nişastalı besin kabul edilir ve beş porsiyon sebze-meyve hesabına sayılmaz. Tatlı patates ise sayılır.

NHS ↗

Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama

Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.

Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin.

Kaynaklar ve dayanaklar

  1. T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ↗

    Ülke bağlamı: Türkiye · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2022

  2. Diabetes UK · Glycaemic index and diabetes ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-09-22

  3. NHS · Eating a balanced diet ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-06-30

  4. CDC · Diabetes Meal Planning ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-05-15

  5. NHS · 5 A Day: what counts? ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-06-09

  6. National Kidney Foundation · Potassium in Your CKD Diet ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-05

  7. National Kidney Foundation · 6 Kidney Disease Diet Myths ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-18

  8. NHS · Starchy foods and carbohydrates ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-03-15

  1. USDA · FoodData Central (SR Legacy) ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2019-04

Bağlantılı sayfalar

Sürüm ve değişiklik kaydı

  • — İlk taslak hazırlandı. Diyetisyen ve dil incelemesi bekleniyor.

Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri

← Besin rehberi