İçeriğe geç

Şiddetli ya da ani başlayan bir belirtiniz varsa okumayı bırakın, 112'yi arayın.

Hekim misiniz? Doktorclub'a katılın

Beslenme rehberi · Kilo ve zayıflama ilaçları

Kilo iğnesi bulantı yapıyor: GLP-1 ilacında bulantı ve kusmaya ne iyi gelir?

Semaglutid, tirzepatid ya da liraglutid kullanırken bulantıyı azaltan beslenme düzeni, kaçınılacak yiyecekler, kusmada susuz kalmamak ve ne zaman acile gidilmesi gerektiği.

Kısa cevap

Bulantı, GLP-1 ilaçlarının en sık yan etkisidir; kusma da görülebilir. Bu ilaçlar mideyi daha yavaş boşaltır ve beyindeki iştah ve bulantı merkezlerini etkiler. Mide uzun süre dolu kalınca şişkinlik, dolgunluk ve bulantı ortaya çıkabilir.

Yan etkiler çoğunlukla ilacın ilk haftalarında ve doz artırıldığı dönemlerde olur, doz sabit kaldıkça genellikle azalır. Bulantı sık olarak sabahları ya da uzun süre bir şey yemediğinizde belirginleşir.

Ne yediğiniz, ne kadar ve nasıl yediğiniz bulantıyı belirgin biçimde etkileyebilir. Kusma uzar ya da sıvıları tutamazsanız susuz kalabilirsiniz; bu, böbreklere zarar verebilecek bir durumdur.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗NHS ↗European Medicines Agency (EMA) ↗

Temel ilkeler

  • Küçük ve sık öğün: Küçük bir kahvaltıyla başlayın, gün içinde 3–4 saatte bir küçük bir öğün yiyin. Büyük öğünler kusma olasılığını artırır.
  • Aç kalmayın: Bulantı yüzünden yememek bulantıyı artırır, bu da yemeyi daha da zorlaştırır. Bu kısır döngüyü küçük öğünlerle kırın.
  • Doyunca durun ve yavaş yiyin: Tabağı bitirmek zorunda değilsiniz.
  • Yağlı ve kızartma yiyecekleri azaltın: Sıcak, kızarmış ve yağlı yiyecekler bulantıyı artırabilir. Tedavinin ilk günlerinde çok lifli yiyecekleri de azaltmak yardımcı olabilir.
  • Sıvıyı öğün arasına alın: Yemekle birlikte büyük bir bardak içmek yerine gün içinde soğuk içecekleri yudum yudum için.
  • Yemekten hemen sonra uzanmayın: Belinizi ve karnınızı sıkan giysiler giymeyin.
  • Kokular: Keskin kokulu yemekleri pişirmekten ve yemekten kaçının; temiz hava alın.
  • Zencefil ve nane: Zencefil ya da nane çayı bazı kişilerde bulantıyı azaltır.
  • Alkol: Bulantı ve kusmayı artırabilir; bu ilaçlarla uzak durmak en iyisidir.
The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗NHS ↗NHS ↗

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Bulantılı günlerde Türk mutfağından hafif seçenekler:

  • Kahvaltı: Küçük bir dilim kızarmış ekmek, bir dilim beyaz peynir ya da lor, haşlanmış yumurta. Kahvaltıyı atlamayın; küçük de olsa bir şey yiyin.
  • Çorba: Az yağlı tavuk suyuna şehriye ya da pirinç çorbası, mercimek çorbası, yayla çorbası. Ilık ya da oda sıcaklığında daha kolay gelebilir.
  • Hafif ana yemek: Haşlanmış tavuk, sade pilav, haşlanmış patates, zeytinyağı az kabak yemeği.
  • Yoğurt ve ayran: Soğuk ve yumuşak olduğu için çoğu kişiye iyi gelir.
  • Meyve: Soğuk elma, şeftali ya da karpuzdan küçük porsiyon.
  • İçecek: Zencefil ya da nane çayı, soğuk su, yudum yudum.

Bulantı geçene kadar ara vermeniz gerekebilecek yiyecekler: kızartmalar, tereyağlı mantı ve börek, kavurma, yağlı kebap ve döner, acılı ve çok baharatlı yemekler, kokoreç ve sakatat.

NHS ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

  • Kızarmış patates yerine: haşlanmış ya da fırında patates.
  • Tereyağlı börek ve poğaça yerine: kızarmış ekmek ya da galeta, yanında peynir.
  • Yağlı döner ya da kebap yerine: ızgara tavuk ya da haşlanmış tavuk, sade pilavla.
  • Acılı ezme ve çok baharatlı yemek yerine: yoğurtlu, sade yemekler.
  • Yemekle birlikte büyük bir bardak içecek yerine: yemekten önce ve sonra yudum yudum su.
  • Akşam bir büyük öğün yerine: gün içinde üç dört küçük öğün.
  • Gazlı içecek yerine: soğuk su, ayran ya da zencefil çayı.
NHS ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗

Özel durumlar

Kusuyorsanız:

  • Sıvı kaybını önlemek en önemli iştir. Küçük yudumlarla başlayıp yavaş yavaş artırın.
  • Kafeinli içecekler ve alkol sıvı kaybını artırabilir; bu dönemde uzak durun. Meyve suyu ve gazlı içecekler de ishal varsa durumu kötüleştirebilir.
  • Çok kusma ya da ishal varsa kaybettiğiniz tuz ve mineralleri yerine koymak için eczacınıza ağızdan sıvı tedavisi tozlarını (ORS) sorun.
  • Kendinizi iyi hissettiğinizde yemeye başlayın; yağlı ve acılı yiyeceklerden bir süre uzak durun.
  • Susuzluk belirtilerini izleyin: susama, baş ağrısı ve sersemlik, koyu sarı ve keskin kokulu idrar, az idrara çıkma, ağız ve dudak kuruluğu, halsizlik.

İlacınızla ilgili:

  • Yan etkiler sizi rahatsız ediyor ya da geçmiyorsa hekiminize ya da eczacınıza söyleyin; hekiminiz tedaviyi ayarlayabilir ya da bulantı için ilaç önerebilir.
  • İlacı kendi kendinize bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin.
  • Yakın zamanda kusma, ishal ya da sıvı içememe olduysa bunu hekiminize mutlaka bildirin.
  • Gebelik, emzirme, tip 1 diyabet ya da yeme bozukluğu öyküsü varsa bu rehber size uygun olmayabilir; hekiminize danışın.
NHS ↗NHS ↗NHS ↗European Medicines Agency (EMA) ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗

Ne zaman hekime ya da acile başvurmalı?

Aşağıdakilerden biri olursa 112’yi arayın ya da acile gidin:

  • Geçmeyen, şiddetli karın ağrısı, özellikle sırta yayılıyorsa; kusma olsun ya da olmasın (pankreas iltihabı belirtisi olabilir)
  • Kan kusma ya da kahve telvesi gibi görünen kusmuk, yeşil renkli kusmuk
  • Susuzlukla birlikte soğuk, solgun ya da morarmış deri, hızlı nefes alma, bilinç bulanıklığı ya da aşırı uyku hali
  • Bulantıyla birlikte göğüste sıkışma ya da kola, sırta, boyna, çeneye yayılan ağrı ve nefes darlığı

Şunlarda aynı gün hekiminize başvurun:

  • Kusma iki günden uzun sürüyorsa ya da sıvıları hiç tutamıyorsanız
  • Ayağa kalkınca geçmeyen baş dönmesi, çok az idrara çıkma
  • Diyabet ilacı kullanıyor ve yemek yiyemiyorsanız
NHS ↗NHS ↗NHS ↗NHS ↗European Medicines Agency (EMA) ↗

Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, dudak ya da dilde şişlik, durmayan kusma veya göğüs ağrısı varsa 112’yi arayın.

Hekim ve diyetisyen için not

Ortak bildirge bulantıda küçük ve sık öğün, ilk günlerde yağlı ve çok lifli besinlerden kaçınma ve yeterli sıvıyı önerir; ondansetron gibi serotonin antagonistlerinin kabızlığı artırabileceğini not eder. Ağır bulantı, kusma ya da ishale bağlı dehidratasyon akut böbrek hasarına yol açabilir; başlangıç ve doz artırımında hasta bu konuda uyarılmalıdır. Sırta yayılan geçmeyen karın ağrısında pankreatit dışlanmalıdır.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗European Medicines Agency (EMA) ↗

Sık sorulan sorular

Kilo iğnesinin yaptığı bulantı geçer mi?

Çoğu kişide bulantı ilk haftalarda ve doz artırıldığında belirgindir, doz sabit kaldıkça genellikle azalır. Geçmiyor ya da sizi çok rahatsız ediyorsa hekiminize söyleyin.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗
Bulantı varken hiç yemesem olur mu?

Uzun süre aç kalmak bulantıyı artırabilir. Küçük bir kahvaltıyla başlayıp gün içinde küçük öğünler yemek ve yeterli sıvı içmek önerilir.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗
Zencefil gerçekten işe yarar mı?

Zencefil ya da nane çayı ve zencefil içeren yiyecekler bazı kişilerde bulantıyı hafifletebilir. Yine de yan etki şiddetliyse tek başına yeterli olmayabilir; hekiminize danışın.

NHS ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗
Kustuğumda ne içmeliyim?

Su gibi sıvıları küçük yudumlarla için ve yavaş yavaş artırın. Kafeinli içecek ve alkolden uzak durun. Çok sıvı kaybettiyseniz eczacınıza ağızdan sıvı tedavisi tozlarını sorun.

NHS ↗NHS ↗
Hangi kusma acil durumdur?

Kan ya da kahve telvesi gibi kusmuk, yeşil kusmuk, sırta vuran şiddetli karın ağrısı ve ağır susuzluk belirtileri acildir; 112’yi arayın. Sıvıları tutamıyorsanız aynı gün hekiminize başvurun.

NHS ↗NHS ↗European Medicines Agency (EMA) ↗
Bulantı varken proteini nasıl alabilirim?

Ağır et yemekleri zor gelebilir. Yoğurt, ayran, lor, yumurta, süt ya da yoğurtla hazırlanmış meyve içeceği ve çorba daha kolay tolere edilebilir. Az az ama gün içine yayarak yemek, tek seferde çok yemekten daha iyidir.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗

Görüşmeye bir soruyla gidin

Bulantım ne kadar sürerse sizi aramalıyım, bulantı için ilaç kullanabilir miyim? Kusma olduğunda ilacıma ve diğer ilaçlarıma, özellikle şeker ilaçlarıma ne olacak? Susuz kaldığımı nasıl anlarım?

Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama

Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.

Kaynaklar ve dayanaklar

  1. The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) · Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: a joint Advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-05

  2. NHS · Semaglutide: a medicine to manage type 2 diabetes or treat obesity ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-15

  3. NHS · Tirzepatide ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-15

  4. European Medicines Agency (EMA) · Semaglutide solution for injection (weight management): EPAR product information and package leaflet ↗

    Ülke bağlamı: AB · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-10-26

  5. NHS · Feeling sick (nausea) ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-11-17

  6. NHS · Diarrhoea and vomiting ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-12-21

  7. NHS · Dehydration ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-01

  8. NHS · Acute pancreatitis ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-03-11

  9. European Medicines Agency (EMA) · Tirzepatide solution for injection: EPAR product information and package leaflet ↗

    Ülke bağlamı: AB · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-09-21

Bağlantılı sayfalar

Sürüm ve değişiklik kaydı

Yazan
Doktorclub Sağlık Editörleri
Tıbbi ve beslenme incelemesi
Uzman incelemesi sürüyor
İnceleme tarihi
Uzman incelemesi sürüyor
Sürüm
1.0.0
  • — Kaynaklı ilk taslak hazırlandı. Tıbbi, beslenme ve dil incelemesi bekleniyor.

Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri · Tıbbi inceleme politikası

← Mutfak Tıbbı’na dön