İrritabl bağırsak sendromunda (hassas bağırsak) beslenme: Türk sofrasında neye dikkat etmeli?

Temel ilkeler

• Düzenli öğün: Öğün atlamayın, öğünler arasında uzun aç kalmayın ve yemeğe zaman ayırın.
• Tetikleyici günlüğü: Ne yediğinizi, ne zaman yediğinizi ve hangi belirtinin çıktığını birkaç hafta not edin. Sizi rahatsız ettiği belli olan yiyeceği azaltın.
• Lif türü önemli: Yulaf gibi besinlerdeki çözünür lif çoğu kişiye daha iyi gelir. Kepek gibi çözünmeyen lif ise şikayeti artırabilir. Lifi artıracaksanız azar azar artırın; birden artırmak gaz yapabilir.
• Kahve ve çay: İngiltere’nin İBS rehberi çay ve kahveyi günde 3 fincanla sınırlamayı önerir. Alkolü ve gazlı içecekleri azaltın.
• Yağlı, acılı ve işlenmiş yiyecekler bazı kişilerde belirtileri tetikler; bunları sık ve çok yemeyin.
• Meyve: Taze meyveyi gün içinde 3 porsiyonla sınırlamak önerilir.
• Tatlandırıcı: İshaliniz varsa sorbitol içeren şekersiz sakız, şeker ve “diyet” ürünlerden kaçının.
• Su: Gün içinde yeterince su ya da bitki çayı gibi kafeinsiz içecek için.
• Stres ve hareket: Gevşemeye zaman ayırmak ve düzenli hareket etmek de rehberlerin önerileri arasındadır.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında belirtileri sık tetikleyen ya da rahatlatan durumlar şunlardır:

• Kahvaltı: Yulaf lapası, haşlanmış ya da az yağda pişmiş yumurta, peynir, domates ve salatalık iyi bir başlangıçtır. Kızartma, sucuk ve çok yağlı börek bazı kişilerde şikayeti artırır.
• Çay: Gün boyu demli çay ve kahve içme alışkanlığı belirtileri artırabilir. Bir kısmını su, ıhlamur ya da başka bir bitki çayıyla değiştirmeyi deneyin.
• Bakliyat: Kuru fasulye, nohut ve mercimek sindirimi zor olabilen ve gaz yapabilen besinlerdir. Bütünüyle bırakmak yerine az miktarda ve iyi pişmiş olarak deneyin; günlüğünüze not edin.
• Sebze: Lahana, karnabahar, brokoli ve soğan gaz ve şişkinliği artırabilir. Kabak, havuç, patlıcan ve kabuğu soyulmuş patates genelde daha hafiftir.
• Soğan ve sarımsak: Türk mutfağının temeli olsalar da bazı kişilerde şikayet yapar. Bunu kendiniz deneyerek ve günlükle görebilirsiniz.
• Ekmek ve tahıl: İshal ağırlıklı İBS’de kepekli ekmek, esmer pirinç, çerez ve tohumlar ishali artırabilir. Kabızlık ağırlıklıysa yulaf ve keten tohumu gibi çözünür lif kaynakları daha uygun olabilir.
• Acılı ve yağlı yemekler: Bol biberli, acılı ya da bol yağlı yemekleri az miktarda ve seyrek tercih edin.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Kepekli gevrek ya da kepek yerine: yulaf lapası.
• Kızarmış patates yerine: haşlanmış ya da fırında kabuğu soyulmuş patates.
• Acılı, bol yağlı kebap yerine: ızgara tavuk ya da köfte, yanında pilav ve salata.
• Gün boyu demli çay yerine: birkaç bardak çay, arada su ve bitki çayı.
• Gazlı içecek yerine: su ya da ayran.
• Şekersiz sakız ve “diyet” şekerleme yerine (ishal varsa): taze meyve, gün içinde sınırlı miktarda.
• Lahana sarması ya da karnabahar yerine (gaz yapıyorsa): kabak ya da havuç yemeği.
• Bütün bir tabak kuru fasulye yerine: küçük bir kase, iyi pişmiş; nasıl geldiğini not edin.

Özel durumlar

Ne zaman diyetisyen desteği gerekir?

• Genel öneriler ve eczanedeki ilaçlar yardımcı olmuyorsa,
• Belirtilerinizi kontrol etmek için çok sayıda yiyeceği bırakmak zorunda kalıyorsanız,
• Düşük FODMAP diyeti gibi daha sıkı bir eleme diyetini düşünüyorsanız.

Bu durumlarda hekiminiz sizi diyetisyene ya da uzmana yönlendirebilir. İngiltere’nin İBS rehberi, eleme diyetlerinin yalnız beslenme konusunda deneyimli bir sağlık çalışanı eşliğinde uygulanmasını önerir.

Probiyotik kullanmak isterseniz, işe yarayıp yaramadığını görmek için bir süre düzenli kullanmak ve belirtileri izlemek önerilir. Aloe vera önerilmez.

Bağlantılı sayfalar