Beslenme rehberi · Kalp, tansiyon ve kolesterol
Kalp krizi ve stent sonrası nasıl beslenmeli?
Kalp krizi ya da stent sonrasında Akdeniz tipi beslenme, tuz ve doymuş yağ, ilk haftalar, alkol, kilo ve takviyeler hakkında bilinmesi gerekenler.
Kısa cevap
Kalp krizi (miyokard enfarktüsü) ya da stent sonrasında beslenme, ilaçlarınızla birlikte yeni bir kriz riskini azaltmanın temel parçalarından biridir. Önerilen düzen Akdeniz tipi beslenmedir: daha çok tahıl, meyve, sebze ve balık, daha az et; tereyağı ve peynir yerine bitkisel yağlardan yapılan ürünler.
Tuzu ve doymuş yağı azaltmak, alkolü azaltmak, sağlıklı kiloyu korumak, sigarayı bırakmak ve düzenli hareket etmek de önerilen adımlardır. Kolesterol ve tansiyonunuzu sağlıklı düzeyde tutmak amaçlanır.
Çoğu kişi kalp rehabilitasyonuna yönlendirilir. Kalp rehabilitasyonu, egzersiz, beslenme ve ilaç kullanımı konusunda size eşlik eden bir programdır; yüz yüze ya da uzaktan yapılabilir. Bu programa katılmanız önerilir.
Temel ilkeler
- Akdeniz tipi beslenin. Sofranızın ağırlığını sebze, meyve, baklagil, tahıl ve balık oluştursun; kırmızı eti azaltın. Tereyağı ve peynir yerine bitkisel yağ temelli ürünleri seçin.
- Tuzu azaltın. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günlük tuzun 5 gramın altında, yani bir silme çay kaşığından biraz az olmasını önerir. Tuzun büyük bölümü ekmek, işlenmiş et ve paketli gıdalardan gelir.
- Doymuş yağı azaltın. Doymuş yağ, kolesterolü yükselten yağ türüdür; tereyağı, tam yağlı peynir ve yağlı etlerde boldur.
- Yemeklerinizi ailenizle aynı sofradan, aynı ilkelerle hazırlayın. Kalp için önerilen beslenme tüm aileye uygundur.
- Beslenme önerinizi size özel alın. Yeme alışkanlıklarınızı bir sağlık çalışanıyla tek tek konuşmanız önerilir.
- Fazla kilonuz varsa, sağlıklı kiloya inmek ve orada kalmak için destek isteyin.
- Takviyelerle kalbi korumaya çalışmayın. Beta-karoten içeren takviyeler önerilmez; E vitamini, C vitamini ya da folik asit takviyesi de kalp riskini azaltmak amacıyla önerilmez.
Türk sofrasında nasıl uygulanır?
Akdeniz tipi beslenme Türk mutfağına yabancı değildir. Zeytinyağlılar, bakliyat, bulgur ve mevsim sebzeleri bu düzenin doğal parçasıdır.
- Kahvaltı: Bol domates, salatalık, biber ve yeşillik; bir yumurta; az miktarda beyaz peynir; tam tahıllı ekmek. Zeytin tuzlu olduğu için birkaç tane yeterlidir. Sucuk, pastırma ve salamı her gün değil, seyrek ve az yiyin.
- Öğle: Zeytinyağlı taze fasulye ya da pırasa, bulgur pilavı ve cacık.
- Akşam: Fırında ya da ızgarada hamsi, uskumru veya başka bir balık; yanında roka, maydanoz ve soğanlı salata.
- Bakliyat günü: Etsiz ya da az etli nohut, kuru fasulye veya yeşil mercimek yemeği; yanında bol salata.
- Çorba: Ev yapımı mercimek ya da sebze çorbası. Hazır çorba tozu yerine evde pişirin.
- Tatlı isteği: Taze meyve ya da bir avuç tuzsuz kuruyemiş.
Yemeğe tuz eklemeden önce tadına bakın. Tuz yerine kekik, nane, pul biber, karabiber, sarımsak ve limon kullanın. Tuzluğu sofrada tutmayın.
NICE ↗NHS ↗NHS ↗Neyi neyle değiştirebilirsiniz?
- Tereyağı ya da kuyruk yağı yerine: zeytinyağı ya da başka bir bitkisel sıvı yağ.
- Kırmızı etli yemek yerine: haftanın birkaç gününde balık, tavuk ya da bakliyat yemeği.
- Sucuk, salam, pastırma yerine: yumurta ya da evde haşlanmış tavuk.
- Turşu ve salamura yerine: taze salata ya da limonlu, zeytinyağlı közlenmiş sebze.
- Hazır yemek, paket çorba ve ayaküstü yemek yerine: ev yemeği.
- Tuzlu atıştırmalık yerine: meyve, havuç ya da salatalık dilimleri, tuzsuz kuruyemiş.
- Salamura konserve yerine: suda saklanan konserve bakliyat ya da balık.
- İlacı greyfurt suyuyla içmek yerine: suyla için.
Özel durumlar
İlk haftalar:
- İlk haftalarda kendinizi zorlamayın. Ağır şey kaldırmayın, itmeyin ya da çekmeyin; yorulunca dinlenin. Ev işlerine hafif olanlarla başlayın.
- Egzersiz planınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin. Hareket ederken nefesiniz hafifçe hızlanabilir ama durunca birkaç dakikada düzelmelidir; ağrı ya da geçmeyen nefes darlığı olursa durun.
- İyileştikçe hareketi adım adım artırın. Hedef, hafifçe nefes nefese kalacak kadar günde 20 ile 30 dakika etkin olmaktır. Rahat olduğunuz düzeyden başlayın.
- İşe dönüş zamanı yaptığınız işe göre değişir; hekiminize sorun, olabiliyorsa kısa saatlerle başlayın.
- Sorunsuz iyileşen çoğu kişi, kendini hazır hissettiğinde, genellikle yaklaşık 4 hafta sonra cinsel yaşamına dönebilir. Bunu önce hekiminizle konuşun.
Alkol:
- Kalp krizinden sonra ne zaman ve ne kadar alkol alabileceğinizi hekiminize sorun. Çok alkol kalp ritmini bozabilir ve kalbi zayıflatabilir.
- Alkolün hiçbir miktarı tamamen güvenli değildir. Az alkolün kalbi koruduğu görüşünün kanıtı sanıldığından zayıftır.
İlaçlar:
- Kalp ilaçlarınızı kendiliğinizden aniden bırakmayın.
- Bitkisel ürün ya da takviyeyi hekiminize sormadan başlamayın.
Ne zaman hekime ya da acile başvurmalı?
Aşağıdakilerden biri olursa 112’yi arayın. Hastaneye kendiniz araç kullanarak gitmeyin.
- Sıkıştıran, baskı ya da ağırlık hissi veren göğüs ağrısı
- Kola, boyna ya da çeneye yayılan ağrı
- Ağır nefes darlığı
- Dudaklarda ya da deride solukluk, morarma
- Bayılma ya da tepki vermeme
- Göğüs ağrısıyla birlikte terleme, bulantı, kusma ya da sersemlik
- Dinlenmeye ya da dil altı ilacınıza rağmen geçmeyen göğüs ağrısı
Göğüs ağrınız (anjina) eskisinden güçlü, sık ya da uzun oluyor ya da dinlenirken geliyorsa aynı gün hekiminize başvurun.
Göğüs ağrısında ne yapacağınızı, size verilen acil planı ve dil altı ilacınızı nasıl kullanacağınızı taburcu olmadan önce hekiminize sorun.
NHS ↗NHS ↗Royal Berkshire NHS Foundation Trust ↗Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, dudak ya da dilde şişlik, durmayan kusma veya göğüs ağrısı varsa 112’yi arayın.
Hekim ve diyetisyen için not
NICE NG185 kalp krizi sonrası Akdeniz tipi beslenmeyi, bireysel ve tutarlı diyet danışmanlığını ve tüm hastalara egzersiz bileşenli kalp rehabilitasyonu önerilmesini ister; yalnız yeni krizi önlemek amacıyla omega-3 kapsülü ya da omega-3 eklenmiş gıda önermez, beta-karoten, antioksidan ve folik asit takviyesini de önermez. Türk sofrasında sucuk, pastırma, salamura peynir, zeytin, turşu ve ekmekle gelen tuz sık atlanır. Taburculukta greyfurt suyu, bitkisel ürün kullanımı ve antiplatelet ya da antikoagülan uyumu ayrıca sorgulanmalıdır.
NICE ↗NHS ↗NHS ↗Sık sorulan sorular
Balık yağı (omega-3) kapsülü almalı mıyım?
Yeni bir kalp krizini önlemek amacıyla omega-3 kapsülü ya da omega-3 eklenmiş besin önerilmez. Bunları kullanmanın bir zararı da gösterilmemiştir. Balık yemek ise Akdeniz tipi beslenmenin bir parçası olabilir.
NICE ↗Vitamin takviyesi kalbimi korur mu?
Hayır. E vitamini, C vitamini ve folik asit takviyeleri kalp riskini azaltmak için önerilmez; beta-karoten içeren takviyelerden de uzak durulması önerilir. Takviye kullanmadan önce hekiminize sorun.
NICE ↗NHS ↗Ne zaman yeniden alkol alabilirim?
Ne zaman yeniden başlayabileceğinizi hekiminize sorun; ilk haftalarda içmemek en güvenlisidir. Hiçbir alkol düzeyi tamamen güvenli değildir. Sonrasında ne kadar içebileceğinizi kardiyoloğunuzla konuşun; düzenli içiyorsanız haftada birkaç gün hiç içmemek önerilir.
Royal Berkshire NHS Foundation Trust ↗NHS ↗Ne zaman yürüyüşe ve spora başlayabilirim?
Kalp rehabilitasyonu ekibiniz ya da hekiminiz size uygun planı verir. Genel hedef, hafifçe nefes nefese kalacak kadar günde 20 ile 30 dakika hareket etmektir; buna adım adım ulaşılır.
NICE ↗Royal Berkshire NHS Foundation Trust ↗Kilo vermem gerekiyor mu?
Fazla kilonuz varsa, sağlıklı bir kiloya inmek ve onu korumak önerilir. Bunun için destek isteyin; kısa sürede hızlı kilo kaybı yerine kalıcı bir düzen hedeflenir.
NICE ↗NHS ↗İlaçlarımı greyfurt suyuyla içebilir miyim?
İlaçlarınızı greyfurt suyu yerine suyla için. Bitkisel ürün ve başka ilaçları da hekiminize sormadan eklemeyin; hangi ilacınızın greyfurtla etkileştiğini eczacınıza sorabilirsiniz.
NHS ↗Görüşmeye bir soruyla gidin
Kalp rehabilitasyonuna nereden ve ne zaman başlayabilirim? Kullandığım kan sulandırıcı ve kolesterol ilacı nedeniyle beslenmemde dikkat etmem gereken bir şey var mı? Alkol, egzersiz ve işe dönüş için bana özel bir sınır var mı?
Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.
Kaynaklar ve dayanaklar
- NHS · Heart attack ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-03-31
- NICE · Acute coronary syndromes (NG185) — Recommendations ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2020-11-18
- WHO · Sodium reduction ↗
Ülke bağlamı: Uluslararası · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-11
- NHS · Salt in your diet ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-17
- NHS · Simvastatin ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-12
- Royal Berkshire NHS Foundation Trust · After a heart attack: guidelines and advice to aid your recovery ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-11
- NHS · The risks of drinking too much ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-09-10
- NHS · Angina ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-03-18
Bağlantılı sayfalar
Mutfak Tıbbı’nda diğer konular
- Kolesterol ilacı (statin) kullanırken nelere dikkat edilmeli? Alkol, kırmızı maya pirinci ve beslenme
- Greyfurt hangi ilaçlarla etkileşir? Kolesterol ve tansiyon ilaçlarında greyfurt
- Varfarin kullanırken yeşil yapraklı sebze yenir mi? K vitamini ve beslenme
- Yeni kan sulandırıcılar (apiksaban, rivaroksaban, edoksaban, dabigatran) kullanırken yeşillik yasak mı?
- Kalp yetmezliğinde tuz ve sıvı: ne kadar, nasıl takip edilir?
Sağlık rehberleri
İlaç Rehberi
Sürüm ve değişiklik kaydı
- Yazan
- Doktorclub Sağlık Editörleri
- Tıbbi ve beslenme incelemesi
- Uzman incelemesi sürüyor
- İnceleme tarihi
- Uzman incelemesi sürüyor
- Sürüm
- 1.0.0
- — Kaynaklı ilk taslak hazırlandı. Tıbbi, beslenme ve dil incelemesi bekleniyor.
Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri · Tıbbi inceleme politikası