Wat is een porie?
De meeste poriën die met het blote oog op het huidoppervlak te zien zijn, zijn de gezamenlijke opening van een haarzakje en de talgklier die eraan vastzit. De talg (sebum) die de talgklieren aanmaken, bereikt via deze opening het oppervlak en beschermt de huid. Op de neus, het voorhoofd en het binnenste deel van de wangen, waar de talgklieren talrijk en groot zijn, zijn de poriën van nature duidelijker zichtbaar.
Vergrote poriën zijn geen medisch probleem. In de medische literatuur bestaat ook geen algemeen aanvaarde, exacte maatstaf voor een ‘grote porie’; de beoordeling berust grotendeels op het uiterlijk. De grootte en de dichtheid van poriën verschillen duidelijk van persoon tot persoon en ook tussen verschillende etnische achtergronden.
Waarom lijken poriën groot?
Een overzichtsartikel over dit onderwerp noemt drie hoofdoorzaken van zichtbaar grote poriën: een hoge talgproductie, afgenomen elasticiteit van de huid rond de porie en een toegenomen volume van het haarzakje. Daarnaast spelen ook andere factoren een rol:
- Een vette huid: hoe meer talg er wordt aangemaakt, hoe duidelijker de porieopening wordt. Dit hangt grotendeels samen met erfelijke aanleg en hormonen.
- Verstopping: een porie die gevuld raakt met talg, dode huidcellen en resten van cosmetica, wordt wijder en ziet er donker uit.
- Zonneschade en leeftijd: naarmate de steun van collageen en elastine rond de porie afneemt, wordt de porieopening slapper en lijkt ze langgerekt en groter.
- Acne: terugkerende puistjes verstoppen de poriën en kunnen na verloop van tijd het omliggende weefsel aantasten.
- Hormonen: de puberteit, de menstruatiecyclus en de invloed van mannelijke hormonen kunnen de talgproductie veranderen.
- Verzorgingsgewoonten: producten die de poriën verstoppen, hard wrijven en vaak uitknijpen veroorzaken irritatie en kunnen de poriën duidelijker zichtbaar maken.
Het is belangrijk welke oorzaak bij iemand op de voorgrond staat. Bij een jonge huid die duidelijk vet is en bij een huid die door zonneschade haar elasticiteit heeft verloren, kunnen de poriën er hetzelfde uitzien, maar de aanpak is anders.
Hoe realistisch is de verwachting ‘poriën sluiten zich’?
Rond poriën bevindt zich geen spier die ze kan openen en sluiten. De gedachte dat hete stoom de poriën ‘opent’ en koud water of ijs ze ‘sluit’, klopt daarom niet. Kou kan de huid korte tijd strakker doen lijken; heet water kan de huid daarentegen irriteren en de poriën duidelijker zichtbaar maken.
Het aantal poriën kan niet worden veranderd en poriën kunnen niet worden weggenomen. Het realistische doel is dat poriën minder opvallen door verstopping te verminderen, de talgproductie in balans te brengen en de steun van de huid rond de porie te behouden. De verbetering die wordt bereikt, is meestal bescheiden en blijft behouden zolang de verzorging wordt voortgezet. Een deel van de producten die worden aangeprezen als ‘poriënsluiter’ of ‘poriënwisser’, laat het oppervlak alleen tijdelijk gladder lijken.
Wat kan helpen bij de dagelijkse verzorging?
- Was uw gezicht twee keer per dag met lauw water en een milde reiniger; wrijf niet.
- Kies producten waarvan is aangegeven dat ze de poriën niet verstoppen (niet-comedogeen) of die geen olie bevatten.
- Gebruik elke dag een breedspectrum zonnebrandmiddel met een beschermingsfactor van ten minste 30; zonneschade vermindert de steun rond de porie.
- Knijp poriën niet uit en peuter er niet aan met nagels of hulpmiddelen; dat kan irritatie en littekens veroorzaken.
- Vermijd scrubs met harde korrels en producten die op uw huid branden of prikken.
- Verwijder make-up voor het slapengaan.
De kleine grijze of gelige puntjes die op regelmatige afstand op de neus te zien zijn, zijn meestal geen mee-eters, maar het beeld van het normale talgkanaaltje in de porie. Na uitknijpen vullen ze zich binnen korte tijd opnieuw; dat is te verwachten, en steeds opnieuw uitknijpen doet meer kwaad dan goed.
Poriën zijn geen structuren die open- en dichtgaan en ze kunnen niet worden weggenomen; het realistische doel is dat ze minder zichtbaar zijn. Milde reiniging, zonbescherming en producten die op advies van een arts zijn gekozen, zijn meestal de eerste stap.
Dr. Hamza GemiciMedisch directeur van DoktorClub · Arts esthetische geneeskunde
Methoden met bewijs en de sterkte van het bewijs
De meeste onderzoeken naar vergrote poriën zijn klein, van korte duur en gebruiken verschillende meetmethoden. Daarom geldt het bewijs voor geen van de onderstaande methoden als sterk; de tabel dient om de methoden ten opzichte van elkaar te plaatsen.
| Methode | Waarop gericht | Stand van het bewijs | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Retinoïden voor op de huid (tretinoïne, tazaroteen, adapaleen; retinol zonder recept) | Verminderen verstopping, verbeteren de huidstructuur bij een door de zon beschadigde huid | Matig: in onderzoeken naar zonneschade en acne is verbetering van het uiterlijk van poriën gemeld; er zijn weinig onderzoeken die rechtstreeks op poriën zijn gericht | Kunnen roodheid, droogheid en vervelling geven; worden niet gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding |
| Reinigers en producten met salicylzuur | Lossen de prop in de porie op | Matig: in onderzoeken is aangetoond dat het verstopping opheft | Kan uitdrogen; bij irritatie minder vaak gebruiken |
| Producten met niacinamide | Kunnen de talgproductie en het uiterlijk van het oppervlak beïnvloeden | Beperkt: kleine onderzoeken | Wordt meestal goed verdragen |
| Chemische peeling (glycolzuur, salicylzuur en vergelijkbare stoffen) | Vermindert verstopping, vernieuwt het oppervlak | Beperkt: kleine en grotendeels ongecontroleerde onderzoeken | Herhaling nodig om het effect te behouden; risico op vlekken bij een donkere huid |
| Fractionele laser, radiofrequente microneedling en vergelijkbare behandelingen met energie | Beogen de collageensteun rond de porie te vergroten | Beperkt: in kleine onderzoeken is verbetering gemeld; weinig langetermijngegevens | Risico op roodheid, zwelling, vlekken en zelden littekens |
| Geneesmiddelen via de mond (hormonaal werkende middelen, isotretinoïne) | Verminderen de talgproductie | Beperkt: weinig rechtstreeks bewijs voor poriën | Alleen als er een medische noodzaak is, zoals acne, en op beslissing van een arts; er zijn ernstige bijwerkingen en beperkingen rond zwangerschap |
| Botulinetoxine in de huid, mesotherapiemengsels en vergelijkbare toepassingen | De talgproductie en de zichtbaarheid van poriën verminderen | Bewijs beperkt; in de onderzoeksfase | Onvoldoende gegevens om het als standaardbehandeling aan te raden |
Retinoïden en producten met zuren kunnen de huid gevoeliger maken voor de zon; tijdens het gebruik ervan mag de zonbescherming niet worden verwaarloosd. Welk receptplichtig product u gebruikt en hoe vaak, beslist de arts na onderzoek. Meer over de behandelingen leest u in de artikelen “Chemische peeling”, “Fractionele laser” en “Huidverstrakking met radiofrequentie en radiofrequente microneedling”.
Poriënstrips, kleimaskers en reinigingsapparaten met vacuüm kunnen de ophoping in de porie tijdelijk verminderen; ze veranderen de doorsnede van de porie echter niet en kunnen bij veelvuldig of hardhandig gebruik irritatie en duidelijker zichtbare haarvaatjes veroorzaken. Het gebruik van een naaldroller thuis wordt afgeraden vanwege het risico op infectie en littekens.
Vergrote poriën of iets anders?
Achter een beeld dat voor vergrote poriën wordt aangezien, zit soms een andere huidaandoening die te behandelen is. Het onderscheid wordt bij het onderzoek gemaakt.
| Beeld | Wat het kan zijn | Wat te doen |
|---|---|---|
| Duidelijke, pijnloze poriën op neus en wangen die er al jaren hetzelfde uitzien | Vergrote poriën door de bouw van de huid | Om gezondheidsredenen is geen bezoek aan een arts nodig; stoort het u, dan kunt u verzorging en mogelijkheden met een arts bespreken |
| Mee-eters (zwarte en witte puntjes), rode puistjes | Acne | Ga naar een dermatoloog; als de acne wordt behandeld, verbetert meestal ook het uiterlijk van de poriën |
| Putjes die na puistjes zijn achtergebleven | Acnelittekens | Ga naar een dermatoloog; de aanpak is anders dan bij poriën |
| Roodheid in het midden van het gezicht, zichtbare vaatjes, verdikking van de huid van de neus | Rosacea | Ga naar een dermatoloog |
| Eén enkele, steeds groter wordende wijde porie met een donkere prop, of een verhevenheid, wondje of bloeding eromheen | Een huidafwijking die moet worden beoordeeld | Ga zonder uitstel naar een dermatoloog |
Over deze onderwerpen kunnen de artikelen “Acnelittekens (puistjeslittekens)” en “Rosacea” u verder helpen.
Raadpleeg in deze gevallen een arts
- Als de vettigheid en de zichtbaarheid van de poriën in korte tijd zijn toegenomen; vooral als dit bij vrouwen samengaat met een onregelmatige menstruatie, toegenomen beharing op gezicht of lichaam of haaruitval
- Als u pijnlijke, ontstoken puistjes hebt of acne die littekens achterlaat
- Als één enkele porie of verhevenheid groeit, bloedt of niet geneest
- Als na een product dat u gebruikt of een behandeling die is uitgevoerd hevige roodheid, blaren, korstvorming of donkere vlekken zijn ontstaan
Realistische verwachting
- Poriën kunnen niet worden weggenomen; het doel is dat ze minder zichtbaar zijn.
- De verbetering is meestal bescheiden en wordt in de loop van weken tot maanden zichtbaar; als de verzorging wordt gestaakt, keert het oude beeld grotendeels terug.
- Ook het effect van behandelingen neemt na verloop van tijd af; omdat de talgproductie en de veroudering doorgaan, kan herhaling nodig zijn.
- Vergelijkingen van dichtbij, in een vergrotende spiegel of met gefilterde foto's geven het werkelijke beeld niet weer; een gladde huid zonder poriën is geen realistisch doel.
- Wees terughoudend bij producten en behandelingen waarvan wordt beweerd dat ze poriën in korte tijd sluiten.
Vragen voor uw arts
- Gaat het bij mij om vergrote poriën door de bouw van de huid, of om iets anders, zoals acne, acnelittekens of rosacea?
- Staat bij mij de vettigheid op de voorgrond, of zonneschade en verlies van elasticiteit?
- Welke reiniger, vochtinbrengende crème en welk zonnebrandmiddel passen bij mijn huidtype?
- Is een product met een retinoïde voor mij geschikt; hoe moet ik beginnen en hoe lang moet ik het gebruiken?
- Hoe sterk is het bewijs voor het effect van de behandeling die u aanraadt op de zichtbaarheid van poriën?
- Hoeveel verandering verwacht u realistisch gezien bij mij en hoe lang houdt die aan?
- Verhoogt mijn huidskleur bij deze behandeling het risico op vlekken?
- Ik wil zwanger worden of geef borstvoeding; welke producten moet ik vermijden?
Veelgestelde vragen
Kunnen poriën sluiten?
Nee. Er is geen spier die poriën opent en sluit, en poriën kunnen niet worden weggenomen. Als verstopping wordt verminderd en de steun van de huid behouden blijft, kunnen ze minder zichtbaar zijn.
Opent stoom de poriën en sluit koud water ze?
Dat is een wijdverbreid geloof, maar het klopt niet. Stoom en lauw water kunnen de ophoping in de porie zachter maken; koud water kan de huid korte tijd strakker doen lijken. Geen van beide verandert de doorsnede van de porie; zeer heet water kan de huid bovendien irriteren.
Zijn vergrote poriën erfelijk?
De grootte van de talgklieren en het huidtype hangen grotendeels samen met erfelijke aanleg. Daarnaast beïnvloeden ook zonneschade, leeftijd, acne en verzorgingsgewoonten het beeld.
Helpen strips tegen mee-eters?
Strips kunnen een deel van de ophoping in de porie tijdelijk verwijderen; ze veranderen de doorsnede van de porie niet en de ophoping komt binnen korte tijd terug. Veelvuldig gebruik kan bij een gevoelige huid irritatie veroorzaken.
Maakt vaak wassen bij een vette huid de poriën kleiner?
Nee. Twee keer per dag mild reinigen is voldoende. Vaker of hardhandig wassen kan de huid irriteren en de poriën duidelijker zichtbaar maken.
Zijn crèmes met een retinoïde goed voor de poriën?
Retinoïden verminderen verstopping en verbeteren de huidstructuur bij een door de zon beschadigde huid; in onderzoeken is een bescheiden verbetering van het uiterlijk van poriën gemeld. Ze kunnen irritatie geven en worden niet gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding; de receptplichtige middelen moeten op advies van een arts worden gebruikt.
Laat laser poriën verdwijnen?
Nee. Er zijn kleine onderzoeken die bij sommige behandelingen met energie een verbetering van het uiterlijk van poriën melden; het bewijs is echter beperkt, het effect is bescheiden en kan na verloop van tijd afnemen.
Waarom worden poriën met de leeftijd duidelijker?
Door zonneschade en leeftijd neemt de steun van collageen en elastine rond de porie af; de porieopening wordt slapper en lijkt groter en langgerekt. Consequente zonbescherming helpt dit proces te vertragen.
Bronnen
- What can treat large facial pores? — American Academy of Dermatology (AAD)
- Facial Pores: Definition, Causes, and Treatment Options (Lee SJ et al.). PMID: 26918966 — Dermatologic Surgery, 2016
- Enlarged facial pores: an update on treatments (Dong J, Lanoue J, Goldenberg G). PMID: 27529707 — Cutis, 2016
- Facial skin pores: a multiethnic study (Flament F et al.). PMID: 25733918 — Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 2015
- Retinoids in the treatment of skin aging: an overview of clinical efficacy and safety (Mukherjee S et al.). PMID: 18046911 — Clinical Interventions in Aging, 2006
Deskundigenraad Medische Esthetiek
Dit artikel is beoordeeld door de Deskundigenraad Medische Esthetiek van DoktorClub.
