Co dzieje się w tej chorobie?
Układ odpornościowy działa nadmiernie i uszkadza własne tkanki. Białko zwane kolagenem jest wytwarzane w nadmiarze. W skórze i narządach powstaje tkanka bliznowata. Uszkodzeniu ulegają też małe naczynia krwionośne i zmniejsza się przepływ krwi.
Jakie objawy mogą wystąpić?
Choroba najczęściej zaczyna się od objawu Raynauda. Mogą wystąpić:
- Bielenie lub sinienie palców na zimnie (często)
- Obrzęk palców, a następnie stwardnienie skóry
- Owrzodzenia na opuszkach palców
- Trudności w połykaniu i zgaga
- Duszność i suchy kaszel
- Ból i sztywność stawów
- Wysokie ciśnienie tętnicze i problemy z nerkami (czasami)
Jak stawia się rozpoznanie?
Lekarz bada skórę, płuca i serce. Małe naczynia u nasady paznokcia można obejrzeć w powiększeniu. We krwi wykonuje się badania przeciwciał. Narządy sprawdza się za pomocą tomografii płuc, USG serca i badań czynności oddechowej.
Leczenie i opieka
Leczenie planuje się w zależności od tego, które narządy są zajęte. Leki hamujące odporność mogą spowolnić chorobę. Stosuje się też leki poprawiające krążenie, łagodzące zgagę i regulujące ciśnienie tętnicze. Fizjoterapia i ćwiczenia rozciągające pomagają zachować ruchomość. Ważne jest utrzymywanie ciepła dłoni i stóp oraz rzucenie palenia. U niektórych osób z szybko postępującą chorobą można rozważyć przeszczepienie komórek macierzystych. Konieczne są regularne kontrole ciśnienia tętniczego i narządów. O tym, jakie leczenie jest odpowiednie, decyduje lekarz prowadzący chorobę.
Dla rodziny: dziedziczenie i poradnictwo genetyczne
Twardzina układowa nie dziedziczy się według określonego wzorca. U większości osób w rodzinie nie ma innych chorych. Niektóre warianty genów mogą nieco zwiększać ryzyko. Geny i środowisko odgrywają rolę wspólnie.