Powikłania wypełniacza pod oczami: efekt Tyndalla, przedłużający się obrzęk, widoczny wypełniacz, zagrożenie dla wzroku

Dlaczego okolica pod oczami wymaga wysokich umiejętności?

Okolica pod oczami, czyli dolina łzowa, jest uważana za jedną z trudniejszych okolic w zabiegach z użyciem wypełniaczy, wymagającą szczególnej ostrożności. Wynika to z kilku przyczyn:

• Skóra jest bardzo cienka. Niewielka nierówność, zbyt duża ilość preparatu lub zbyt powierzchowne podanie łatwo stają się widoczne.
• Odpływ chłonki i płynów w tej okolicy jest delikatny. Wypełniacz może wpływać na przyciąganie lub odpływ płynu, prowadząc do przedłużającego się obrzęku.
• Naczynia krwionośne wokół oka są połączone z układem naczyń zaopatrujących oko. Dlatego zamknięcie (okluzja) naczynia, choć rzadkie, może dotyczyć oka.
• Wygląd okolicy pod oczami nie zależy od jednej przyczyny. Zapadnięcie, worki tłuszczowe, wiotka skóra, nasilona pigmentacja i gromadzenie się płynu mogą występować jednocześnie; wypełniacz może skorygować tylko część z nich.

Dlatego wypełniacz pod oczy powinien podawać doświadczony lekarz, który dobrze zna anatomię tej okolicy i dysponuje warunkami pozwalającymi reagować na ewentualne powikłania. Przyczyny zaciemnienia i cieni pod oczami opisano w naszym artykule „Cienie pod oczami”.

Jaki obrzęk i jakie siniaki po wypełniaczu pod oczami są normalne?

W pierwszych dniach często występują siniaki w miejscach wkłucia, niewielki obrzęk i tkliwość przy dotyku. Ponieważ skóra wokół oczu jest cienka, siniaki mogą być bardziej widoczne, a ich kolor z czasem blednie, przechodząc w żółtozielony. Obrzęk narasta w pierwszych dniach, a następnie się zmniejsza. Na ocenę efektu trzeba zwykle poczekać kilka tygodni. Szczegóły dotyczące tego okresu opisano w naszym artykule „Siniaki i obrzęk”.

Czym jest efekt Tyndalla? Skąd bierze się niebieskawy odcień pod oczami?

Efekt Tyndalla to niebieskawe lub szaroniebieskie zabarwienie okolicy spowodowane rozpraszaniem światła w żelu, gdy wypełniacz z kwasem hialuronowym zostanie umieszczony tuż pod cienką skórą pod oczami, czyli zbyt powierzchownie. Okolica pod oczami to miejsce, w którym problem ten występuje najczęściej. Czasami może pojawić się również w wyniku przemieszczenia lub nagromadzenia się wypełniacza.

Efekt Tyndalla odróżniają od siniaka pewne cechy: kolor nie żółknie i nie blednie, może utrzymywać się bez zmian przez tygodnie, a nawet miesiące, a pod spodem często wyczuwalne jest niewielkie uwypuklenie. Nie jest to stan nagły, ale samoistne ustąpienie może trwać długo. Lekarz może zwykle zaproponować rozpuszczenie kwasu hialuronowego w tej okolicy enzymem hialuronidazą.

Fioletowo-niebieskawe zabarwienie, które pojawia się nagle, jest bolesne i rozprzestrzenia się w postaci siateczki, nie jest efektem Tyndalla; może być objawem zamknięcia (okluzji) naczynia. W takim przypadku należy zapoznać się z ostrzeżeniami dotyczącymi stanów nagłych poniżej.

Skąd po wypełniaczu pod oczami bierze się nieustępujący obrzęk?

Jednym z najtrudniejszych do opanowania problemów po wypełniaczu pod oczami jest obrzęk w górnej części kości policzkowej lub w powiece dolnej, utrzymujący się tygodniami lub miesiącami. W języku medycznym nazywa się go obrzękiem malarnym (jarzmowym). Obrzęk jest zwykle bardziej widoczny rano i może zmniejszać się w ciągu dnia; może nasilać się po słonych potrawach, alkoholu, przy niedoborze snu lub zmianach hormonalnych.

Jego przyczyna nie jest w pełni poznana. Wśród czynników, które mogą odgrywać rolę, wymienia się zdolność kwasu hialuronowego do wiązania wody, delikatny odpływ płynów i chłonki w tej okolicy, ilość i rodzaj podanego preparatu oraz wcześniejszą skłonność danej osoby do obrzęków. U osób, które już wcześniej miewały poranne obrzęki pod oczami, ryzyko to może być wyższe.

W przypadku obrzęku związanego z kwasem hialuronowym lekarz może rozważyć rozpuszczenie wypełniacza. Obrzęk malarny może jednak czasami utrzymywać się przez pewien czas również po rozpuszczeniu wypełniacza, a jego leczenie może wymagać cierpliwości. Wiedza naukowa na ten temat jest ograniczona.

Widoczny wypełniacz, grudki i nadkorekcja

Do częstszych problemów należy sytuacja, w której wypełniacz pod oczami jest widoczny jako pasmo, uwypuklenie lub „koralik”, jest wyczuwalny albo staje się wyraźniejszy podczas uśmiechu. Wiąże się to zwykle ze zbyt dużą ilością preparatu, zbyt powierzchownym podaniem lub przemieszczeniem się wypełniacza z czasem.

Nadkorekcja oznacza, że okolica wygląda na obrzękniętą lub „workowatą” w porównaniu z otoczeniem. Choć może się to wydawać paradoksalne, wypełniacz podany w celu skorygowania zapadnięcia pod oczami może — gdy jest go zbyt dużo — sprawić, że okolica ta wygląda na bardziej zmęczoną lub opuchniętą. Zgłaszano również, że wypełniacz podany pod oczy może pozostawać w tej okolicy znacznie dłużej, niż oczekiwano. Jeśli wcześniej podawano wypełniacz, należy o tym poinformować przy każdej kolejnej ocenie.

Według przeglądów piśmiennictwa najczęściej zgłaszanymi późnymi problemami po wypełniaczu pod oczami są obrzęk i guzki; mogą one pojawić się po miesiącach, a nawet latach. W przypadku wypełniaczy innych niż kwas hialuronowy zgłaszano wyższe ryzyko guzków. Ogólne problemy związane z wypełniaczami opisano w naszym artykule „Powikłania po wypełniaczach”.

Czy wypełniacz pod oczami może wpłynąć na wzrok? Kiedy jest to stan nagły?

Przedostanie się wypełniacza do naczynia krwionośnego lub ucisk naczynia to rzadkie, ale poważne powikłanie. Ponieważ naczynia wokół oka są połączone z układem naczyń zaopatrujących oko, wypełniacz może bardzo rzadko zaburzyć przepływ krwi do oka i spowodować nagłą utratę wzroku. Może też wystąpić zblednięcie skóry, fioletowe zabarwienie i martwica tkanek. W przypadkach utraty wzroku czas jest bardzo ograniczony; możliwości leczenia są ograniczone i nie zawsze przynoszą powodzenie.

Sposób postępowania krok po kroku opisaliśmy w artykule „Kiedy po wypełniaczu jest to stan nagły? Zamknięcie naczynia i inne objawy alarmowe”. W skrócie: każda zmiana widzenia jest stanem nagłym i nie należy tracić czasu na próby skontaktowania się z lekarzem.

Kto może nie być odpowiednim kandydatem do wypełniacza pod oczami?

Wypełniacz pod oczami daje lepsze efekty u osób, u których głównym problemem są zapadnięcie i cień, a jakość skóry jest stosunkowo dobra. W poniższych sytuacjach wypełniacz może nie poprawić wyglądu, a nawet go pogorszyć:

• Wyraźne worki tłuszczowe pod oczami: wypełniacz może wypełnić zagłębienie poniżej worka, ale nie usuwa samego worka; efektem może być bardziej opuchnięty wygląd.
• Obrzęk lub „worki” w górnej części policzka albo istniejący wcześniej obrzęk pod oczami: ryzyko przedłużającego się obrzęku może wzrosnąć.
• Wyraźny nadmiar i wiotkość skóry: wypełniacz nie napina wiotkiej skóry.
• Zaciemnienie pod oczami wynikające głównie z nasilonej pigmentacji lub widocznych naczyń krwionośnych: wypełniacz nie koryguje przebarwień.
• Wypełniacz podany wcześniej w tej okolicy i nadal obecny: najpierw należy ocenić obecny stan.
• Nierealistyczne oczekiwania: wypełniacz nie sprawi, że okolica pod oczami będzie wyglądać jak u młodej osoby; celem jest złagodzenie cienia.

U osób z wyraźnymi workami tłuszczowymi i wiotką skórą bardziej odpowiednie mogą być takie opcje jak chirurgia powiek (blefaroplastyka dolna). Decyzja ta powinna zostać podjęta po badaniu przez lekarza zajmującego się chirurgią powiek, np. chirurga okulistycznego specjalizującego się w chirurgii plastycznej oka, chirurga plastycznego lub otorynolaryngologa (laryngologa).

Normalne, konsultacja z lekarzem czy stan nagły?

Jakie są możliwości leczenia? Co może zrobić lekarz?

Lekarz najpierw przeprowadzi badanie i zapyta, jaki preparat podano, kiedy i w jakiej ilości. W razie potrzeby może zostać wykorzystane badanie obrazowe, np. USG. W zależności od rodzaju problemu można rozważyć następujące opcje:

• Obserwacja: większość wczesnych siniaków, obrzęków i niewielkich nierówności ustępuje samoistnie.
• Rozpuszczenie wypełniacza: w przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym lekarz może zastosować enzym hialuronidazę przy efekcie Tyndalla, nadkorekcji, widocznym lub przemieszczonym wypełniaczu oraz zamknięciu (okluzji) naczynia.
• Leczenie farmakologiczne: leczenie uznane przez lekarza za właściwe w razie podejrzenia zakażenia lub reakcji zapalnej.
• Ocena chirurgiczna: jeśli po rozpuszczeniu wypełniacza na pierwszy plan wysuwają się worki tłuszczowe lub nadmiar skóry, można rozważyć chirurgię powiek.
• Skierowanie: do okulisty w każdej sytuacji dotyczącej wzroku; w razie potrzeby do chirurga okulistycznego (chirurgia plastyczna oka) lub innych właściwych specjalistów.

Hialuronidaza również jest lekiem i rzadko może wywołać reakcję alergiczną; w przypadku uczulenia na użądlenia pszczół lub os należy o tym poinformować. Po rozpuszczeniu może wystąpić przejściowy obrzęk, a czasem potrzebne jest więcej niż jedno podanie. Problemy pod oczami spowodowane wypełniaczami, które nie rozpuszczają się w organizmie lub utrzymują się bardzo długo, są trudniejsze w leczeniu.

Co można zrobić w domu, a czego należy unikać?

• Należy przestrzegać zaleceń pozabiegowych przekazanych przez lekarza; w pierwszych dniach nie należy uciskać okolicy oczu ani pocierać oczu.
• Warto notować zmiany, zwłaszcza poranny i wieczorny obrzęk, wraz z datą i zdjęciem.
• Warto mieć przy sobie informację o rodzaju preparatu i dacie zabiegu.
• W pierwszych godzinach warto nie pozostawać w samotności i zwracać uwagę na wszelkie zmiany widzenia.

Czego nie należy robić:

• Jeśli lekarz tego nie zaleci, nie należy masować okolicy pod oczami ani wyciskać uwypuklenia.
• Nie należy stosować ciepła ani lodu bez konsultacji z lekarzem.
• Nie należy samodzielnie stosować kremów ze sterydami, kropli do oczu ani innych leków na receptę.
• W przypadku zmiany widzenia nie należy czekać, aż ustąpi; nie należy przyjmować leku przeciwbólowego w nadziei, że dolegliwości miną.
• Nie należy w celu naprawienia problemu poddawać się w innym miejscu ponownemu podaniu wypełniacza pod oczy.

Jak zapobiegać powikłaniom wypełniacza pod oczami?

Aby zmniejszyć ryzyko:

• Najpierw należy ustalić w badaniu przyczynę wyglądu okolicy pod oczami; wypełniacz nie jest rozwiązaniem każdego problemu w tej okolicy.
• Zabieg należy wykonać u lekarza, który dobrze zna anatomię okolicy oczu i ma doświadczenie w tej okolicy, w zarejestrowanej placówce ochrony zdrowia.
• Warto zapytać, czy podawany preparat to kwas hialuronowy, i omówić, czy pod oczy wybiera się preparaty, które można rozpuścić.
• Należy dowiedzieć się, czy w miejscu wykonania zabiegu dostępny jest enzym hialuronidaza i możliwość udzielenia pomocy w stanie nagłym.
• Należy poinformować o porannych obrzękach, alergiach, chorobach oczu, wcześniejszych wypełniaczach pod oczami i operacjach powiek.
• Warto omówić rozpoczęcie od niewielkiej ilości preparatu i, w razie potrzeby, stopniowe postępowanie.

Ogólne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa opisano w naszym artykule „Jak zmniejszyć ryzyko powikłań”.