Powikłania po wypełnieniu ust: obrzęk, grudki, opryszczka, przemieszczenie wypełniacza i objawy alarmowe

Dlaczego wypełnianie ust wiąże się ze swoistymi zagrożeniami?

Usta należą do najbardziej ruchomych i najlepiej ukrwionych okolic twarzy. Poruszają się nieustannie podczas mówienia, jedzenia i uśmiechania się, co może sprzyjać rozprzestrzenianiu się wypełniacza, tworzeniu się grudek lub jego przemieszczaniu. Wewnątrz wargi, wokół warstwy mięśniowej, przebiegają tętnice wargowe górna i dolna. Głębokość i przebieg tych naczyń różnią się u poszczególnych osób.

Usta są jedną z okolic najczęściej poddawanych zabiegom z użyciem wypełniaczy i z tej okolicy pochodzi również znaczna część zgłaszanych powikłań. Przeglądy piśmiennictwa wskazują, że najczęściej zgłaszanym problemem związanym z wypełnieniem ust są guzki (grudki), a do problemów dotyczących ust należą także przemieszczenie wypełniacza, przebarwienia oraz zaostrzenie opryszczki. Ponieważ część powikłań nie jest publikowana ani zgłaszana, ich rzeczywista częstość nie jest dokładnie znana.

Podstawowe informacje o zabiegu zawiera artykuł „Wypełniacz z kwasem hialuronowym”, a ogólne problemy dotyczące wszystkich rodzajów wypełniaczy — artykuł „Powikłania po wypełniaczach”.

Jaki obrzęk po wypełnieniu ust jest normalny?

Ze względu na luźną tkankę i bogatą sieć naczyń krwionośnych usta puchną bardziej niż inne okolice twarzy. W pierwszych dniach mogą wyglądać na znacznie pełniejsze, niż się oczekiwało, a czasem na lekko asymetryczne i napięte. Obrzęk ten jest zwykle najbardziej widoczny w pierwszych dniach, a następnie stopniowo się zmniejsza. Na ocenę ostatecznego efektu trzeba zazwyczaj poczekać kilka tygodni.

Częste są również drobne siniaki w miejscach wkłucia, tkliwość przy dotyku oraz niewielkie zdrętwienie w pierwszych godzinach. O ich przebiegu i sposobach ich ograniczania można przeczytać w artykule „Siniaki i obrzęk”.

Następujące objawy odbiegają natomiast od spodziewanego obrzęku i wymagają konsultacji z lekarzem: obrzęk narastający z dnia na dzień, coraz silniejszy ból, ocieplenie wargi, wydzielina lub gorączka. Szybko, w ciągu kilku minut, narastający obrzęk warg, języka lub gardła z trudnościami w oddychaniu może być stanem nagłym o podłożu alergicznym.

Skąd biorą się grudki i stwardnienia w wardze?

Wyczuwalne w wardze drobne stwardnienia lub przypominające koraliki wypukłości należą do najczęstszych problemów po wypełnieniu. Mogą mieć różne przyczyny:

• Nagromadzenie preparatu w jednym miejscu: zwykle zauważane w pierwszych dniach lub tygodniach, najczęściej niebolesne. W miarę ustępowania obrzęku może stać się częściowo mniej widoczne.
• Zbyt powierzchowne podanie: preparat umieszczony tuż pod cienką błoną śluzową wargi jest wyczuwalny, a czasem bywa widoczny jako delikatne uwypuklenie lub niebieskawy cień.
• Opóźniona reakcja zapalna: obrzęk, zaczerwienienie i tkliwość pojawiające się po tygodniach lub miesiącach, niekiedy po infekcji, szczepieniu lub leczeniu stomatologicznym.
• Zakażenie: bolesny, zaczerwieniony, ciepły i stopniowo powiększający się obrzęk, czasem z wydzieliną i gorączką.

Przyczynę grudki może ustalić wyłącznie lekarz, który przeprowadza badanie. Niebolesne stwardnienie, które z czasem się zmniejsza, często można obserwować. Natomiast obrzęk, który się powiększa, jest bolesny, zaczerwieniony lub pojawił się późno, wymaga oceny lekarskiej. Jeśli lekarz wyraźnie tego nie zaleci, nie należy masować ani uciskać grudki.

Nadmierne wypełnienie i asymetria: dlaczego usta nie wyglądają naturalnie?

Usta nieproporcjonalnie duże, wysunięte do przodu lub z nadmiernie uniesioną wargą górną, czyli wygląd potocznie nazywany kaczymi ustami, wynikają najczęściej z podania zbyt dużej ilości preparatu podczas jednej sesji lub z nagromadzenia się preparatu w czasie wskutek kolejnych, nakładających się zabiegów. U niektórych osób do takiego nagromadzenia może się też przyczynić wykonanie nowego zabiegu bez zauważenia, że poprzedni wypełniacz nie uległ jeszcze całkowitemu rozkładowi.

Niewielka asymetria w pierwszych dniach może wynikać z obrzęku i ustąpić samoistnie. Jeśli po kilku tygodniach nadal utrzymuje się wyraźna asymetria lub nadmierne wypełnienie, lekarz omówi dostępne możliwości. W przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym część lub całość nadmiaru preparatu można rozpuścić enzymem hialuronidazą.

Czy wypełniacz może przemieścić się ponad granicę czerwieni wargowej?

Tak, nie jest to rzadkie. Wypełniacz może przekroczyć granicę czerwonej części wargi i rozprzestrzenić się na skórę wargi górnej, czyli w stronę okolicy wąsów. Widoczne jest wtedy nad wargą niewielkie uwypuklenie lub pasmo, wyraźniejsze zwłaszcza podczas uśmiechu; w źródłach anglojęzycznych na ten wygląd używa się określenia oznaczającego wąsy z wypełniacza. Opisywano również przemieszczenie wypełniacza w stronę wnętrza jamy ustnej lub do kącików ust.

Choć przyczyny przemieszczenia nie są w pełni poznane, do czynników sprzyjających zalicza się dużą ilość preparatu, powierzchowne podanie, często powtarzane zabiegi oraz nieustanny ruch warg. Przemieszczenie bywa zauważane dopiero po miesiącach lub latach. W przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym lekarz może zaproponować rozpuszczenie przemieszczonego preparatu hialuronidazą. Jeśli po rozpuszczeniu rozważane jest ponowne wypełnienie, o terminie decyduje lekarz.

Czy wypełnienie ust może wywołać opryszczkę?

Opryszczka powstaje w wyniku ponownej aktywacji wirusa, który pozostaje w uśpieniu w skórze i komórkach nerwowych. U osób, które wcześniej chorowały na opryszczkę, wstrzyknięcia w obrębie ust i wokół nich mogą pobudzić tego wirusa. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni po zabiegu jako mrowienie i pieczenie wargi, a następnie drobne pęcherzyki wypełnione płynem.

Jeśli w przeszłości występowała opryszczka, należy koniecznie poinformować o tym przed zabiegiem. U osób, u których opryszczka nawraca często, lekarz może rozważyć leczenie zapobiegawcze przed zabiegiem. Jeśli na wardze jest czynna opryszczka, zabieg zwykle się odracza. W razie podejrzenia, że po zabiegu pojawiła się opryszczka, należy zgłosić się do lekarza; nie należy samodzielnie przyjmować leków na receptę ani przekłuwać pęcherzyków. O odróżnianiu opryszczki od zakażenia i o ich leczeniu można przeczytać w artykule „Zakażenie po zabiegach estetycznych”.

Pęcherzyki i strupy na wardze nie zawsze oznaczają opryszczkę. W kolejnych godzinach po zamknięciu naczynia również mogą pojawić się drobne pęcherzyki i ciemniejące zabarwienie. Jeśli pęcherzykom towarzyszy zblednięcie, sinofioletowe zabarwienie lub silny ból, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Co się dzieje, gdy tętnica wargowa zostanie zamknięta? Kiedy jest to stan nagły?

Przedostanie się wypełniacza do jednej z tętnic wargowych lub ucisk naczynia z zewnątrz to rzadkie, ale poważne powikłanie. Tkanka wargi zaopatrywana przez zamknięte naczynie nie otrzymuje wystarczającej ilości krwi; bez szybkiego leczenia w wardze lub na otaczającej skórze może dojść do utraty tkanki i powstania blizny. Utratę wzroku po zabiegach w obrębie ust opisywano niezwykle rzadko; głównym zagrożeniem charakterystycznym dla ust jest zaburzenie ukrwienia tkanki.

Objawy zaczynają się zwykle w trakcie zabiegu lub tuż po nim, czasem jednak zauważa się je dopiero po kilku godzinach. Ponieważ znieczulenie miejscowe może przez pewien czas maskować ból, w pierwszych godzinach ważne jest sprawdzanie koloru ust w lustrze. Szczegółowe informacje i opis postępowania krok po kroku zawiera artykuł „Kiedy po wypełniaczu jest to stan nagły? Zamknięcie naczynia i inne objawy alarmowe”.

Czy można być uczulonym na wypełniacz do ust?

Poważna reakcja alergiczna na preparaty wypełniające lub zawarty w nich środek znieczulający miejscowo jest rzadka. Może wystąpić łagodne zaczerwienienie i swędzenie. Natomiast szybko, w ciągu kilku minut, narastający obrzęk warg, języka lub twarzy, duszność, rozległa pokrzywka lub uczucie omdlewania to stan nagły. Odróżnienie wczesnego obrzęku alergicznego od zwykłego obrzęku po zabiegu nie zawsze jest łatwe; przy szybko narastającym obrzęku nie należy czekać. Szczegóły zawiera artykuł „Reakcje alergiczne w zabiegach estetycznych”.

Normalne, do konsultacji z lekarzem czy stan nagły?

Jakie są możliwości leczenia? Co może zrobić lekarz?

Sposób leczenia zależy od rodzaju problemu, od tego, czy preparat zawiera kwas hialuronowy, oraz od tego, kiedy pojawiły się objawy. Lekarz najpierw przeprowadza badanie i pyta, jaki preparat i kiedy został podany. Następnie może zaproponować jedno lub kilka z poniższych rozwiązań:

• Oczekiwanie i obserwacja: większość wczesnych obrzęków, drobnych nierówności i niewielkich asymetrii ustępuje samoistnie.
• Rozpuszczenie wypełniacza: w przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym lekarz może zastosować enzym hialuronidazę przy grudce, nadmiernym wypełnieniu, przemieszczeniu ponad granicę czerwieni wargowej lub zamknięciu naczynia. Enzym ten rozpuszcza wyłącznie kwas hialuronowy.
• Leczenie farmakologiczne: przy podejrzeniu zakażenia, opryszczki lub reakcji zapalnej — leczenie uznane przez lekarza za właściwe. Wymaga ono recepty i kontroli.
• Zabiegi: jeśli powstał ropień — jego opróżnienie; w przypadku wypełniaczy innych niż kwas hialuronowy czasem ocena chirurgiczna.
• Skierowanie: w razie potrzeby do lekarzy odpowiednich specjalizacji, takich jak dermatologia, chirurgia plastyczna lub otorynolaryngologia (laryngologia).

Hialuronidaza również jest lekiem i rzadko może wywołać alergię; jeśli występuje uczulenie na użądlenia pszczół lub os, należy o tym poinformować. Po rozpuszczeniu może utrzymywać się przemijający obrzęk, a czasem potrzebny jest więcej niż jeden zabieg. Problemy z ustami spowodowane wypełniaczami, które nie rozpuszczają się w organizmie lub pozostają w nim bardzo długo, są trudniejsze do leczenia.

Co można zrobić w domu, a czego należy unikać?

• Stosować się do zaleceń pozabiegowych przekazanych przez lekarza; w pierwszych dniach unikać uciskania ust.
• W pierwszych godzinach sprawdzać kolor ust w lustrze i dokumentować zmiany z datą oraz zdjęciem.
• Mieć przy sobie informację o rodzaju preparatu i dacie zabiegu; pokazać ją w razie zgłoszenia się do innego lekarza.
• W każdej sytuacji budzącej wątpliwości dzwonić do lekarza, który wykonał zabieg.

Czego nie robić:

• Jeśli lekarz wyraźnie tego nie zaleci, nie masować ani nie uciskać grudki lub obrzęku.
• Nie stosować ciepła bez konsultacji z lekarzem.
• Nie przekłuwać pęcherzyków opryszczki; nie stosować na własną rękę antybiotyków, kremów ze sterydami ani innych leków na receptę.
• Nie kupować przez internet produktów takich jak środki do rozpuszczania wypełniaczy czy pióra do wypełniania ust i nie stosować ich samodzielnie.
• Nie poddawać się w innym miejscu ponownemu wypełnieniu tej samej okolicy w celu naprawienia problemu.

Jak zapobiegać powikłaniom po wypełnieniu ust?

Aby zmniejszyć ryzyko, należy:

• Poddać się zabiegowi u lekarza, który dobrze zna anatomię ust i ma doświadczenie w postępowaniu w razie powikłań, w placówce ochrony zdrowia posiadającej wymagane zezwolenia.
• Zapytać, czy stosowany preparat zawiera kwas hialuronowy; poprosić o pisemną informację o preparacie.
• Upewnić się, czy w miejscu zabiegu dostępne są enzym hialuronidaza oraz możliwość udzielenia pomocy w stanie nagłym.
• Poinformować o przebytej opryszczce, alergiach, chorobach autoimmunologicznych, przyjmowanych lekach oraz wcześniejszych wypełnieniach ust.
• Nie oczekiwać zbyt dużej objętości podczas jednej sesji; w razie potrzeby omówić stopniowe postępowanie.
• Nie poddawać się kolejnym zabiegom, zanim efekt poprzedniego wypełnienia nie zostanie w pełni oceniony.
• Jeśli na wardze lub w jej okolicy występuje czynna opryszczka, rana lub zakażenie, omówić odroczenie zabiegu.
• Unikać preparatów niewiadomego pochodzenia, zabiegów wykonywanych bezigłowymi urządzeniami ciśnieniowymi oraz zabiegów przeprowadzanych poza placówkami ochrony zdrowia.