Rozszerzone pory: skąd się biorą, czy pory się zamykają i które metody mają potwierdzenie w dowodach?

Czym są pory?

Większość porów widocznych gołym okiem na powierzchni skóry to wspólne ujście mieszka włosowego i związanego z nim gruczołu łojowego. Łój (sebum) wytwarzany przez gruczoły łojowe wydostaje się tym ujściem na powierzchnię i chroni skórę. Na nosie, czole i w wewnętrznej części policzków, gdzie gruczoły łojowe są liczne i duże, pory są z natury bardziej widoczne.

Rozszerzone pory nie są problemem medycznym. W piśmiennictwie medycznym nie ma też uzgodnionego, ścisłego kryterium 'rozszerzonych porów'; ocena opiera się w dużej mierze na wyglądzie. Wielkość i gęstość porów wyraźnie różnią się między poszczególnymi osobami, a także między grupami o różnym pochodzeniu etnicznym.

Dlaczego pory wyglądają na rozszerzone?

Praca przeglądowa poświęcona temu zagadnieniu wymienia trzy główne przyczyny wyglądu rozszerzonych porów: duże wytwarzanie łoju, zmniejszenie elastyczności skóry wokół porów i zwiększenie objętości mieszka włosowego. Rolę odgrywają także inne czynniki:

• Skóra tłusta: im większe wytwarzanie łoju, tym bardziej widoczne ujście pora. W dużej mierze wiąże się to z uwarunkowaniami genetycznymi i hormonami.
• Zatkanie: por wypełniony łojem, martwymi komórkami naskórka i resztkami kosmetyków poszerza się i wygląda na ciemny.
• Uszkodzenie posłoneczne i wiek: w miarę ubywania kolagenu i elastyny otaczających por jego ujście wiotczeje i wygląda na wydłużone i szersze.
• Trądzik: nawracające wykwity zatykają pory i z czasem mogą wpływać na otaczającą tkankę.
• Hormony: okres dojrzewania, cykl miesiączkowy i działanie hormonów męskich mogą zmieniać wytwarzanie łoju.
• Nawyki pielęgnacyjne: produkty zatykające pory, mocne pocieranie i częste wyciskanie powodują podrażnienie i mogą sprawiać, że pory są bardziej widoczne.

Ważne jest, która przyczyna dominuje u danej osoby. Choć pory w młodej skórze z wyraźnym przetłuszczaniem i w skórze, która straciła elastyczność wskutek uszkodzenia posłonecznego, mogą wyglądać tak samo, postępowanie jest inne.

Na ile realistyczne jest oczekiwanie, że 'pory się zamkną'?

Wokół porów nie ma mięśnia, który mógłby je otwierać i zamykać. Dlatego przekonanie, że gorąca para 'otwiera' pory, a zimna woda lub lód je 'zamyka', nie jest prawdziwe. Zimno może sprawić, że skóra przez krótki czas wygląda na bardziej napiętą; gorąca woda może natomiast podrażnić skórę i uwidocznić pory.

Liczby porów nie można zmienić, a porów nie da się usunąć. Realistycznym celem jest sprawienie, by pory mniej rzucały się w oczy, przez ograniczenie zatykania, wyrównanie przetłuszczania i zachowanie podparcia skóry wokół porów. Uzyskana poprawa jest zwykle umiarkowana i utrzymuje się tak długo, jak długo kontynuuje się pielęgnację. Część produktów reklamowanych jako 'zamykające pory' lub 'wymazujące pory' jedynie przejściowo wygładza wygląd powierzchni skóry.

Co może pomóc w codziennej pielęgnacji?

• Twarz należy myć dwa razy dziennie letnią wodą i łagodnym środkiem myjącym; nie należy jej trzeć.
• Warto wybierać produkty oznaczone jako niezatykające porów (niekomedogenne) lub niezawierające olejów.
• Codziennie należy stosować krem z filtrem o szerokim spektrum i wskaźniku ochrony co najmniej 30; uszkodzenie posłoneczne osłabia podparcie skóry wokół porów.
• Nie należy wyciskać porów ani manipulować przy nich paznokciami lub narzędziami; może to prowadzić do podrażnienia i blizn.
• Należy unikać peelingów z ostrymi drobinami oraz produktów, które wywołują pieczenie i kłucie skóry.
• Makijaż należy zmywać przed snem.

Widoczne na nosie regularnie rozmieszczone, szare lub żółtawe punkciki to najczęściej nie zaskórniki, lecz obraz prawidłowego kanału łojowego wewnątrz pora. Po wyciśnięciu szybko wypełniają się ponownie; jest to zjawisko spodziewane, a wielokrotne wyciskanie przynosi więcej szkody niż pożytku.

Metody potwierdzone dowodami i poziom dowodów

Większość badań dotyczących rozszerzonych porów to badania małe, krótkotrwałe i wykorzystujące różne metody pomiaru. Dlatego dla żadnej z poniższych metod dowodów nie uznaje się za mocne; tabela służy do porównania metod między sobą.

Retinoidy i produkty z kwasami mogą zwiększać wrażliwość skóry na słońce; w czasie ich stosowania nie należy zaniedbywać ochrony przeciwsłonecznej. O tym, który produkt na receptę i jak często stosować, decyduje lekarz po badaniu. Więcej informacji o zabiegach zawierają artykuły „Peeling chemiczny”, „Laser frakcyjny” i „Ujędrnianie skóry radiofrekwencją i radiofrekwencja mikroigłowa”.

Plastry na pory, maseczki z glinką i urządzenia do oczyszczania podciśnieniowego mogą przejściowo zmniejszyć ilość nagromadzonej w porach treści; nie zmieniają jednak średnicy porów, a stosowane często lub zbyt mocno mogą prowadzić do podrażnienia i uwidocznienia drobnych naczynek. Stosowania w domu wałka z igłami nie zaleca się ze względu na ryzyko zakażenia i blizn.

Rozszerzone pory czy inny stan?

Za wyglądem branym za rozszerzone pory kryje się czasem inny stan skóry, który można leczyć. Rozróżnienia dokonuje się podczas badania.

Pomocne mogą tu być artykuły „Blizny potrądzikowe” i „Trądzik różowaty (rozacea)”.

Realistyczne oczekiwania

• Porów nie można zlikwidować; celem jest to, by były mniej widoczne.
• Poprawa jest zwykle umiarkowana i ujawnia się w ciągu tygodni lub miesięcy; po zaprzestaniu pielęgnacji dawny wygląd w dużej mierze wraca.
• Działanie zabiegów również z czasem słabnie; ponieważ wytwarzanie łoju i starzenie się trwają, mogą być potrzebne powtórzenia.
• Porównania dokonywane z bliska, w lusterku powiększającym lub na zdjęciach z filtrami nie oddają rzeczywistego wyglądu; gładka skóra bez porów nie jest realistycznym celem.
• Należy ostrożnie podchodzić do produktów i zabiegów, które mają rzekomo zamykać pory w krótkim czasie.