Αισθητική ιατρική με φάρμακα ή χρόνια νόσο: τι να προσέξετε και τι να ρωτήσετε τον γιατρό

Αποκλείουν ένα φάρμακο ή μια χρόνια νόσος την αισθητική θεραπεία;

Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Η ίδια θεραπεία όμως έχει διαφορετικούς κινδύνους σε διαφορετικούς ανθρώπους. Σε κάποιον που παίρνει αντιπηκτικό αυξάνεται η πιθανότητα μελανιάς· σε κάποιον με αρρύθμιστο σάκχαρο αποκτούν μεγαλύτερη σημασία τα προβλήματα λοίμωξης και επούλωσης· σε κάποιον με τάση για χηλοειδή, οι θεραπείες που τραυματίζουν το δέρμα μπορεί να αφήσουν ουλή. Ο ρόλος του γιατρού είναι να σταθμίσει αυτούς τους κινδύνους και, αν χρειαστεί, να αλλάξει τη θεραπεία, να την αναβάλει ή να προτείνει να μη γίνει.

Σε αυτά τα θέματα το μεγαλύτερο μέρος της τεκμηρίωσης στηρίζεται σε εκθέσεις ομοφωνίας ειδικών, σε ανασκοπήσεις και στην κλινική εμπειρία· για πολλά ερωτήματα δεν υπάρχει ένας κανόνας που να ταιριάζει σε όλους. Οι παρακάτω πληροφορίες αποτελούν γι' αυτό ένα γενικό πλαίσιο και δεν αντικαθιστούν την εξέταση. Για την πλήρη λίστα των πληροφοριών που δίνετε στον γιατρό πριν από τη θεραπεία, δείτε το άρθρο μας «Προετοιμασία πριν από αισθητική θεραπεία».

Συνοπτικός πίνακας: κατάσταση, τι προσέχετε και τι ρωτάτε τον γιατρό

Τι αλλάζει αν παίρνω αντιπηκτικό;

Τα φάρμακα που 'αραιώνουν το αίμα' χωρίζονται σε δύο κύριες ομάδες: τα αντιπηκτικά, που επηρεάζουν το σύστημα πήξης (για παράδειγμα βαρφαρίνη, ριβαροξαμπάνη, απιξαμπάνη, νταμπιγκατράνη), και τα αντιαιμοπεταλιακά, που επηρεάζουν τα αιμοπετάλια (για παράδειγμα ακετυλοσαλικυλικό οξύ, κλοπιδογρέλη). Τα φάρμακα αυτά δίνονται συνήθως για την πρόληψη σοβαρών συμβάντων όπως εγκεφαλικό, έμφραγμα ή απόφραξη αγγείων.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση για τη δερματοχειρουργική τονίζει ότι δεν υπάρχει κατευθυντήρια οδηγία με ομοφωνία για το πώς διαχειρίζονται αυτά τα φάρμακα στην περίοδο της επέμβασης και ότι η πρακτική διαφέρει από γιατρό σε γιατρό· η διακοπή του φαρμάκου όμως αυξάνει τον κίνδυνο συμβάντων όπως εγκεφαλικό, έμφραγμα και απόφραξη αγγείων. Και μια έκθεση ομοφωνίας για την αλλαντική τοξίνη (στην καθομιλουμένη 'botox') και τα fillers υαλουρονικού οξέος αναφέρει ότι σε όσους παίρνουν αντιπηκτικό με συνταγή η θεραπεία μπορεί να γίνει και ότι η ισορροπία οφέλους-βλάβης δεν συνηγορεί υπέρ της διακοπής αυτών των φαρμάκων.

• Η κύρια αναμενόμενη διαφορά είναι περισσότερες μελανιές που διαρκούν περισσότερο· μπορεί να αρκεί να το γνωρίζετε από πριν και να προγραμματιστεί η θεραπεία ανάλογα.
• Ο γιατρός σας μπορεί να επιλέξει λιγότερο τραυματική τεχνική, να μοιράσει τη θεραπεία σε συνεδρίες ή να μην προτείνει θεραπεία σε ορισμένες περιοχές.
• Αν χρειάζεται οποιαδήποτε αλλαγή στο φάρμακο, την απόφαση την παίρνει ο καρδιολόγος, ο νευρολόγος, ο αιματολόγος ή ο παθολόγος που το συνταγογραφεί.
• Τα παυσίπονα που παίρνετε χωρίς συνταγή, καθώς και συμπληρώματα όπως ιχθυέλαιο, βιταμίνη Ε, σκόρδο, τζίντζερ και γκίνγκο, μπορεί επίσης να επηρεάσουν την πήξη· αναφέρετε και αυτά.

Για την πορεία της μελανιάς και για το πότε πρέπει να ανησυχήσετε, μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μας «Μελανιές και πρήξιμο μετά από αισθητική θεραπεία».

Μπορώ να κάνω θεραπεία ενώ παίρνω ισοτρετινοΐνη ή αφού τη σταματήσω;

Για πολλά χρόνια διδασκόταν ότι σε όσους παίρνουν ισοτρετινοΐνη από το στόμα, και για 6–12 μήνες μετά τη διακοπή της, το laser, το peeling και παρόμοιες θεραπείες μπορεί να οδηγήσουν σε κακή επούλωση και σχηματισμό ουλών. Αργότερα φάνηκε ότι η προσέγγιση αυτή στηριζόταν σε λίγες μικρές σειρές περιστατικών που δημοσιεύθηκαν τη δεκαετία του 1980.

Δύο διαφορετικές μελέτες ομοφωνίας που δημοσιεύθηκαν το 2017 (μια συστηματική ανασκόπηση στο περιοδικό JAMA Dermatology και η έκθεση της ομάδας εργασίας της Αμερικανικής Εταιρείας Δερματολογικής Χειρουργικής) επαναξιολόγησαν τις υπάρχουσες δημοσιεύσεις. Το κοινό συμπέρασμα είναι το εξής: σε όσους παίρνουν ισοτρετινοΐνη ή τη σταμάτησαν πρόσφατα, δεν βρέθηκε επαρκής τεκμηρίωση που να δικαιολογεί αναβολή θεραπειών όπως το επιφανειακό χημικό peeling, η αποτρίχωση με laser, τα αγγειακά laser και τα μη αφαιρετικά και κλασματικά laser. Αντίθετα, βαθιές και έντονες θεραπείες, όπως η μηχανική δερμοαπόξεση και το πλήρως αφαιρετικό laser σε όλο το πρόσωπο, δεν συνιστώνται σε αυτή την περίοδο.

• Οι εκθέσεις αυτές δεν λένε ότι 'κάθε θεραπεία είναι ασφαλής'· λένε ότι η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται χωριστά ανάλογα με το είδος και το βάθος της θεραπείας.
• Στο φύλλο οδηγιών του φαρμάκου εξακολουθεί να υπάρχει σύσταση αναμονής και πολλοί γιατροί προτιμούν να περιμένουν, ιδίως στις βαθιές θεραπείες. Και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να αξιολογηθούν σε συζήτηση με τον γιατρό.
• Η ισοτρετινοΐνη ξηραίνει το δέρμα και το κάνει πιο ευαίσθητο· γι' αυτό μπορεί να υπάρξει ερεθισμός ακόμη και σε απλές εφαρμογές όπως το κερί. Αναφέρετε ότι τη χρησιμοποιείτε πριν από κάθε θεραπεία.
• Μη σταματάτε την ισοτρετινοΐνη και μην αλλάζετε τη δόση της με δική σας απόφαση για να κάνετε αισθητική θεραπεία.

Για τις θεραπευτικές επιλογές στις ουλές ακμής, δείτε το άρθρο μας «Ουλές ακμής».

Ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, διαβήτης και αυτοάνοσα νοσήματα

Η έκθεση ομοφωνίας για τα fillers, όταν αξιολογεί τον κίνδυνο λοίμωξης, κατατάσσει την καταστολή του ανοσοποιητικού, τον αρρύθμιστο διαβήτη τύπου 2, τις χρόνιες ή υποτροπιάζουσες δερματικές παθήσεις και τα προβλήματα που έχουν εμφανιστεί παλαιότερα με fillers στις καταστάσεις για τις οποίες πρέπει να ρωτάει ο γιατρός. Οι καταστάσεις αυτές δεν απαγορεύουν από μόνες τους τη θεραπεία· απαιτούν όμως από τον γιατρό περισσότερη προσοχή όταν επιλέγει, προετοιμάζει και σας παρακολουθεί.

Για τα αυτοάνοσα νοσήματα, η ίδια έκθεση αναφέρει ότι σε άτομα με νόσο υπό έλεγχο το filler δεν αποτελεί απόλυτη αντένδειξη και ότι κάθε ασθενής πρέπει να εκτιμάται χωριστά. Μια άλλη έκθεση ομοφωνίας που εξετάζει τις όψιμες αντιδράσεις μετά από filler κατατάσσει το ενεργό αυτοάνοσο νόσημα και την πρόσφατη οδοντιατρική θεραπεία στους πιθανούς παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον ασθενή. Οι έρευνες σε αυτό το πεδίο είναι περιορισμένες· γι' αυτό η αναβολή της θεραπείας στη φάση έξαρσης της νόσου είναι μια διαδεδομένη προσέγγιση.

• Αναφέρετε το όνομα της νόσου σας, την τωρινή της κατάσταση και όλα τα φάρμακα που παίρνετε (συμπεριλαμβανομένων των βιολογικών φαρμάκων και της κορτιζόνης).
• Μπορείτε να ζητήσετε να ληφθεί η γνώμη του ρευματολόγου, του ενδοκρινολόγου, του νεφρολόγου ή του ογκολόγου που σας παρακολουθεί.
• Αν έχετε διαβήτη, αναφέρετε τη ρύθμιση του σακχάρου σας το τελευταίο διάστημα· αν η ρύθμιση δεν είναι καλή, μπορεί να προταθεί αναβολή της θεραπείας.
• Αν μετά τη θεραπεία εμφανιστούν ερυθρότητα, θερμότητα, έκκριση, πυρετός ή σκληρά οιδήματα μετά από εβδομάδες, απευθυνθείτε χωρίς αναμονή στον γιατρό σας. Για λεπτομέρειες δείτε το άρθρο μας «Λοίμωξη μετά από αισθητική θεραπεία».
• Τα νοσήματα που επηρεάζουν τη νευρομυϊκή σύναψη (για παράδειγμα η βαριά μυασθένεια) έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αλλαντική τοξίνη· αν έχετε αυτή τη διάγνωση, αναφέρετέ την οπωσδήποτε.

Τάση για χηλοειδή ή υπερτροφικές ουλές

Το χηλοειδές είναι μια υπερτροφική ουλή που μεγαλώνει πέρα από τα όρια του τραύματος και μπορεί να αναπτυχθεί μετά από κάθε είδους παρέμβαση που τραυματίζει το δέρμα. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας συνιστά σε όσους έχουν τάση για χηλοειδή να το αναφέρουν στον γιατρό πριν από καλλυντική θεραπεία ή επέμβαση· αν η θεραπεία είναι παρ' όλα αυτά επιθυμητή, να ξεκινά πρώτα με μια μικρή δοκιμαστική περιοχή και να παρακολουθείται αν εμφανίζεται πάχυνση σε εκείνο το σημείο. Και ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) αναφέρει ότι σε άτομα με τάση για υπερβολικό σχηματισμό ουλών η ασφάλεια των fillers δεν είναι γνωστή.

Στην πράξη αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγετε όλες τις θεραπείες. Οι θεραπείες που δεν τραυματίζουν ή τραυματίζουν ελάχιστα το δέρμα δεν έχουν τον ίδιο κίνδυνο με θεραπείες που προκαλούν μεγαλύτερη βλάβη στον ιστό, όπως το αφαιρετικό laser, το peeling μέσου βάθους και εν τω βάθει και το lifting με νήματα. Για το ποια θεραπεία είναι κατάλληλη για εσάς αποφασίζει ο γιατρός που εκτιμά τις προηγούμενες ουλές σας και το οικογενειακό σας ιστορικό.

Ιστορικό επαναλαμβανόμενου επιχείλιου έρπητα

Ο ιός του έρπητα παραμένει σιωπηλός στον οργανισμό και μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά από παράγοντες όπως το τραύμα του δέρματος, ο ήλιος, ο πυρετός ή το στρες. Γίνεται δεκτό ότι η έξαρση έρπητα μετά από αισθητικές θεραπείες είναι σπάνια, όμως δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα για τη συχνότητά της. Αν και η έξαρση υποχωρεί από μόνη της, μπορεί να είναι επώδυνη· αν εξαπλωθεί σε δέρμα που έχει απολεπιστεί με laser ή peeling, μπορεί να αφήσει ουλή.

• Οι ενέσεις στα χείλη και γύρω από το στόμα, τα αφαιρετικά laser και τα peeling μέσου βάθους ή εν τω βάθει έχουν μεγαλύτερη σημασία για τον έρπητα.
• Ο γιατρός σας μπορεί, ανάλογα με το ιστορικό σας και τη θεραπεία, να προγραμματίσει προληπτική αντιιική αγωγή. Τα φάρμακα αυτά χρησιμοποιούνται με συνταγή και όπως ορίζει ο γιατρός· μη χρησιμοποιείτε μόνοι σας φάρμακο που σας έχει περισσέψει στο σπίτι.
• Αν την ημέρα της θεραπείας έχετε συμπτώματα έρπητα όπως μυρμήγκιασμα, κάψιμο ή φουσκάλα, η θεραπεία συνήθως αναβάλλεται.

Για πληροφορίες ειδικά για το laser και το peeling, δείτε τα άρθρα μας «Κλασματικό laser (fractional)» και «Χημικό peeling».

Πώς λαμβάνεται η απόφαση;

Σε μια καλή εκτίμηση ο γιατρός σταθμίζει πρώτα το όφελος που θα σας προσφέρει η θεραπεία και μετά τους κινδύνους που αφορούν ειδικά τη δική σας κατάσταση. Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα 'γίνεται': η αναβολή της θεραπείας, η μετάβαση σε μια ηπιότερη επιλογή, η αύξηση του αριθμού των συνεδριών ή η σύσταση να μη γίνει η θεραπεία είναι επίσης σωστές αποφάσεις. Το να ζητηθεί η γνώμη του γιατρού που σας γράφει το φάρμακο δεν είναι καθυστέρηση, αλλά βήμα ασφάλειας.

Η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός είναι ξεχωριστό θέμα· το εξετάζουμε στο άρθρο μας «Αισθητική ιατρική στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό». Να είστε επιφυλακτικοί με χώρους που δεν ρωτούν αναλυτικά για το ιστορικό νόσων και φαρμάκων σας και προτείνουν θεραπεία χωρίς εξέταση· σε αυτό μπορεί να σας βοηθήσει το άρθρο μας «Επιλογή κλινικής και γιατρού αισθητικής ιατρικής».