لیزر رفع لک چیست و چگونه کار می‌کند؟
ملانین، رنگدانه‌ای که به پوست رنگ می‌دهد، نور با طول موج‌های معین را جذب می‌کند. لیزرهای رفع لک این نور را با پالس‌های بسیار کوتاه در حد یک میلیاردم ثانیه (نانوثانیه) یا یک تریلیونم ثانیه (پیکوثانیه) می‌تابانند. پالس آن‌قدر کوتاه است که انرژی پیش از آنکه فرصت پخش شدن در بافت اطراف را پیدا کند، در ذرات رنگدانه متمرکز می‌شود و آن‌ها را به قطعات کوچک خرد می‌کند. بخشی از رنگدانهٔ خردشده طی چند روز همراه با پوستهٔ نازکی از پوست دفع می‌شود و بخشی دیگر طی چند هفته به دست سلول‌های پاک‌کنندهٔ بدن برداشته می‌شود.
- لیزرهای کیوسوئیچ (Q-switched): پالس در حد نانوثانیه می‌دهند. گروهی هستند که سال‌ها به کار رفته‌اند و بیشترین مقالات دربارهٔ آن‌هاست.
- لیزرهای پیکوسکند: پالس از این هم کوتاه‌تر می‌دهند. ابتدا برای پاک کردن تاتو ساخته شدند و سپس در لکها نیز به کار گرفته شدند.
در هر دو گروه طول موج‌های مختلفی وجود دارد. طول موج‌های کوتاه رنگدانهٔ سطح پوست و طول موج‌های بلند رنگدانهٔ عمقی‌تر را هدف می‌گیرند؛ به همین دلیل بسته به نوع و عمق لک، لیزر متفاوتی انتخاب می‌شود. کاربرد همین لیزرها روی جوهر تاتو در مقالهٔ «پاک کردن تاتو با لیزر» توضیح داده شده است.
نام تبلیغاتی یک دستگاه یا 'نسل جدید' بودن آن نشان نمی‌دهد که برای لک شما مناسب است. آنچه باید بپرسید این است که تشخیص لک شما چیست، دستگاه با کدام فناوری و در کدام طول موج کار می‌کند و آیا روی تیپ پوستی شما به کار رفته است یا نه.
اول تشخیص: کدام لکها را نباید لیزر کرد؟
هر چیزی که روی پوست قهوه‌ای دیده می‌شود یکسان نیست. لک آفتابی، کک‌ومک، ملاسما، لکی که پس از جوش باقی مانده، لک مادرزادی و خال ممکن است شبیه هم باشند؛ اما هر کدام ساختار متفاوتی دارند و به لیزر پاسخ متفاوتی می‌دهند. مهم‌تر اینکه ملانوم، که نوعی سرطان پوست است، نیز ممکن است در نگاه اول مانند یک لک یا خال معمولی به نظر برسد.
لیزر رنگدانه را خرد می‌کند، اما بافت را برای بررسی آزمایشگاهی نمی‌فرستد. اگر لکی که تشخیص داده نشده لیزر شود، ظاهر ضایعه تغییر می‌کند، بافتی برای بررسی به دست نمی‌آید و تشخیص واقعی ممکن است به تأخیر بیفتد. به همین دلیل خال‌ها و لک‌هایی که شکل، رنگ یا اندازه‌شان تغییر می‌کند، حاشیهٔ نامنظم دارند، تازه پیدا شده‌اند یا با بقیه متفاوت به نظر می‌رسند لیزر نمی‌شوند؛ ابتدا معاینه توسط متخصص پوست، در صورت نیاز بررسی با ابزار ذره‌بینی (درماتوسکوپ) و نمونه‌برداری بافت لازم است.
اینکه هر لک، خال یا زائدهٔ گوشتی چه معنایی دارد و کدام باید بررسی شود، در مقالهٔ «خال، زائدهٔ گوشتی و لک» توضیح داده شده است. برای انواع لک و علائم هشدار ملانوم می‌توانید مقالهٔ «لک‌های پوست و ملاسما» را نیز ببینید.
در کدام لکها مؤثر است؟
| نوع لک | آنچه از لیزر انتظار می‌رود | آنچه باید دانست |
|---|---|---|
| لک آفتابی (لنتیگوی خورشیدی) | اغلب پاسخ خوب؛ لک تیره می‌شود، می‌ریزد و روشن می‌شود | در پوست‌های تیره، تیره شدن پس از درمان شایع است؛ بدون محافظت از آفتاب لک‌های جدید پیدا می‌شوند |
| کک‌ومک | اغلب پاسخ خوب | با آفتاب دوباره ظاهر می‌شود؛ استعداد کک‌ومک با لیزر تغییر نمی‌کند |
| لک شیرقهوه‌ای (لک مادرزادی) | متغیر؛ در برخی افراد روشن شدن آشکار، در برخی پاسخ اندک | لک ممکن است بازگردد؛ سطح شواهد بین پایین و متوسط است |
| لک مادرزادی آبی‌خاکستری اطراف چشم و شقیقه (خال اوتا) | روشن شدن آشکار با جلسات متعدد گزارش شده است | رنگدانه در عمق است؛ درمان طولانی است |
| ملاسما | متغیر؛ لک اغلب بازمی‌گردد | گزینهٔ نخست نیست؛ خطر بدتر شدن و روشن شدن لکه‌لکهٔ پوست وجود دارد |
| لک تیرهٔ باقی‌مانده پس از جوش یا زخم | محدود | خود لیزر ممکن است لک جدید ایجاد کند؛ معمولاً ابتدا درمان با کرم و محافظت از آفتاب امتحان می‌شود |
| خال و لک‌هایی با تشخیص نامشخص | لیزر نمی‌شوند | ابتدا تشخیص لازم است |
پاسخ‌های این جدول گرایش‌های کلی را نشان می‌دهند؛ اینکه لک شما چگونه پاسخ می‌دهد در معاینه ارزیابی می‌شود. یک مرور که لیزرها را در لک‌های شیرقهوه‌ای بررسی کرده، گزارش می‌دهد که در کمتر از نیمی از بیماران بخش عمدهٔ لک روشن شده و تقریباً در یک نفر از هر هشت بیمار لک بازگشته است؛ کیفیت شواهد مطالعات واردشده در این مرور پایین است. در خال اوتا، مروری که 57 مطالعه را کنار هم گذاشته، به این نتیجه رسیده که گزینه‌ای که بیشترین داده دربارهٔ آن وجود دارد لیزر Nd:YAG کیوسوئیچ است.
چرا در ملاسما احتیاط لازم است؟
ملاسما وضعیتی پایدار است که در آن سلول‌های رنگدانه‌ساز نسبت به آفتاب، گرما و هورمون‌ها بیش از حد حساس شده‌اند. لیزر می‌تواند رنگدانهٔ موجود را خرد کند، اما این حساسیت سلول‌های رنگدانه‌ساز را تغییر نمی‌دهد. مروری که درمان‌های لیزری و نوری را در ملاسما بررسی کرده، گزارش می‌دهد که روش‌های به‌کاررفته در کوتاه‌مدت مؤثر به نظر می‌رسند، اما با گذشت زمان میزان بازگشت لک بالاست و برخی روش‌ها خطر تیره شدن یا روشن شدن رنگ پوست پس از درمان را افزایش می‌دهند.
یکی از رایج‌ترین روش‌ها در ملاسما، به کار بردن لیزر کیوسوئیچ با انرژی پایین، روی سطح وسیع و با فواصل کوتاه در جلسات متعدد است. گزارش شده که پس از این روش، نواحی کوچکی روشن‌تر از پوست اطراف به‌صورت لکه‌لکه در صورت پدید آمده است. در یک مجموعهٔ موردی 14 نفره که از هنگ‌کنگ منتشر شده، آمده است که برای این افراد بین 6 تا 50 جلسه انجام شده بود، روشن شدن رنگ گاهی تنها پس از چند جلسه ظاهر می‌شد و می‌توانست در زمینهٔ ملاسما به بدشکلی آشکاری بینجامد. در همین مجموعه، در پنج نفری که به دلیل ملاسما درمان شده بودند بهبود معناداری در لک نیز حاصل نشده بود.
لکه‌های روشن ممکن است در برخی افراد طولانی‌مدت باشند یا برنگردند. معلوم نیست این موارد چقدر شایع‌اند؛ داده‌ها بر مجموعه‌های موردی استوارند. به همین دلیل لیزر در ملاسما تنها در افراد منتخبی که با محافظت از آفتاب و درمان با کرم نتیجهٔ کافی نگرفته‌اند، با تعداد محدودی جلسه و توسط پزشکی باتجربه در نظر گرفته می‌شود. با برنامه‌های بسته‌ای و ده‌ها جلسه‌ای 'یکدست کردن رنگ پوست' یا 'روشن‌سازی' با احتیاط برخورد کنید.
چرا در پوست‌های تیره و برنزه خطر بیشتر است؟
لیزر میان رنگدانهٔ لک و رنگدانهٔ طبیعی پوست تمایزی قائل نمی‌شود. هرچه رنگ خود پوست تیره‌تر باشد، بخش بزرگ‌تری از نور جذب رنگدانه‌ای می‌شود که هدف نیست. نتیجه، تیره شدنی است که هفته‌ها پس از درمان پدیدار می‌شود و ممکن است از لک درمان‌شده وسیع‌تر باشد؛ در پزشکی به آن هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب گفته می‌شود.
مطالعات مقایسه‌ای کوچک دربارهٔ لک‌های آفتابی در بیماران آسیایی تصوری از اندازهٔ این خطر می‌دهند. در مطالعه‌ای بیست نفره، روی یک نیمهٔ صورت لیزر کیوسوئیچ و روی نیمهٔ دیگر لیزر پیکوسکند به کار رفت؛ تیره شدن پس از درمان در سمت لیزر کیوسوئیچ تقریباً در یک نفر از هر سه نفر و در سمت لیزر پیکوسکند در یک نفر از هر بیست نفر دیده شد. در مطالعه‌ای دیگر، از 17 بیمار دارای لک آفتابی که لیزر کیوسوئیچ گرفته بودند در هشت نفر تیره شدن ایجاد شد، اما در سمتی که IPL به کار رفته بود ایجاد نشد. این مطالعات کوچک‌اند، مدت پیگیری کوتاهی دارند و با دستگاه‌های متفاوت انجام شده‌اند؛ نباید آن‌ها را به‌عنوان نرخ خطر برای خودتان خواند.
پوست برنزه نیز همین رفتار را دارد؛ درمان معمولاً تا برطرف شدن برنزگی به تعویق می‌افتد. ارزیابی تیپ پوستی، پالس آزمایشی و انتخاب دستگاه در مقالهٔ «لیزر، IPL و لایه‌برداری شیمیایی در پوست‌های تیره و گندمی» به تفصیل بررسی شده است.
برای چه کسانی مناسب نیست و به چه نکاتی باید توجه کرد؟
- لکها و خال‌هایی که تشخیص داده نشده‌اند یا تغییر می‌کنند: ابتدا معاینه لازم است.
- پوست برنزه؛ قرار گرفتن اخیر در معرض آفتاب، استفاده از سولاریوم یا محصولات برنزه‌کننده
- پوست تیره و سابقهٔ باقی ماندن لک پس از زخم، جوش یا درمان‌های قبلی: خطر بالاست؛ تصمیم با پزشک است.
- ملاسما: به دلایلی که در بالا گفته شد گزینهٔ نخست نیست.
- داروها و فراورده‌های گیاهی که حساسیت به نور ایجاد می‌کنند: هر چیزی را که مصرف می‌کنید اطلاع دهید؛ داروی خود را خودسرانه قطع نکنید.
- تبخال فعال، عفونت، زخم باز یا بیماری پوستی شعله‌ور در ناحیهٔ درمان
- بیماری‌هایی که با از دست رفتن رنگ پوست همراه‌اند، مانند ویتیلیگو: لیزر ممکن است نواحی جدیدی از رنگ‌پریدگی را برانگیزد.
- بارداری: چون دادهٔ کافی دربارهٔ ایمنی وجود ندارد و در بارداری استعداد لک افزایش می‌یابد، درمان معمولاً به تعویق می‌افتد.
- تاتو در ناحیه یا رنگدانه‌گذاری در نواحی مانند لب و ابرو: رنگدانه ممکن است به شکلی غیرمنتظره تغییر رنگ دهد.
چه کسی باید انجام دهد و کجا؟
نخستین گامی که ایمنی لیزر رفع لک را تعیین می‌کند دستگاه نیست، تشخیص است. اینکه یک لک، لک آفتابی است، ملاسماست یا خالی است که باید بررسی شود، تشخیصی پزشکی است. به همین دلیل توصیه می‌شود تشخیص و تصمیم درمانی را پزشکی بگیرد که بیماری‌های پوست را می‌شناسد و درمان زیر مسئولیت پزشک انجام شود. چارچوب کلی مجوزها در مقالهٔ «چه کسانی مجازند اقدامات پزشکی زیبایی را انجام دهند» توضیح داده شده است.
نور این لیزرها اگر بدون محافظ به چشم برسد، ممکن است آسیب جدی و برگشت‌ناپذیر به چشم وارد کند. همهٔ افراد حاضر در اتاق باید عینک محافظ متناسب با طول موج به‌کاررفته بزنند.
در لیزر رفع لک، نخستین گام دستگاه نیست، تشخیص است؛ خال‌ها و لک‌هایی که شکل یا رنگشان تغییر می‌کند لیزر نمی‌شوند. لک‌های آفتابی و کک‌ومک اغلب پاسخ خوبی می‌دهند، اما در ملاسما لک ممکن است بازگردد و پس از برخی روش‌ها روشن شدن رنگ پوست گزارش شده است؛ به همین دلیل تصمیم باید با معاینه گرفته شود.
Dr. Hamza Gemiciمدیر پزشکی Doktorclub · پزشک زیبایی
آمادگی پیش از درمان
- در معاینه تشخیص لک گذاشته می‌شود؛ پزشک ممکن است لک را با درماتوسکوپ بررسی کند و در صورت لزوم ابتدا نمونهٔ بافت بگیرد.
- در هفته‌های پیش از درمان از آفتاب محافظت کنید؛ از سولاریوم و محصولات برنزه‌کننده استفاده نکنید. پزشک شما می‌گوید چه مدت لازم است.
- داروها، فراورده‌های گیاهی و محصولاتی را که روی پوست می‌زنید اطلاع دهید. از پزشک خود بپرسید چه زمانی باید رتینوئیدها، محصولات حاوی اسید و لایه‌برداری‌ها را متوقف کنید.
- سابقهٔ تبخال و هر لک یا سوختگی را که قبلاً پس از لیزر، نوردرمانی یا لایه‌برداری داشته‌اید حتماً بگویید.
- پزشک ممکن است، به‌ویژه در پوست‌های تیره، ابتدا روی ناحیهٔ کوچکی پالس آزمایشی انجام دهد و بخواهد طی چند هفته واکنش پوست را ببیند.
- در روز درمان نباید آرایش، عطر یا ضدآفتاب روی ناحیه باشد.
روز درمان گام‌به‌گام
- سابقهٔ پزشکی و انتظارات شما مرور می‌شود؛ فرم رضایت آگاهانه خوانده و امضا می‌شود. معمولاً از ناحیه عکس گرفته می‌شود.
- پوست تمیز می‌شود. چشم‌های شما و همهٔ افراد حاضر در اتاق با عینک محافظ مناسب یا محافظ پلک پوشانده می‌شود.
- در صورت نیاز از کرم بی‌حسی یا سرد کردن استفاده می‌شود؛ در لک‌های کوچک اغلب لازم نیست.
- سر دستگاه لیزر روی لک گرفته و پالس‌ها زده می‌شوند. با هر پالس ممکن است حسی کوتاه شبیه ضربهٔ کش لاستیکی و صدای تق‌تق وجود داشته باشد.
- در لک‌های سطحی مانند لک آفتابی، بلافاصله پس از پالس ممکن است رنگی خاکستری‌سفید روی لک ظاهر شود که طی چند دقیقه از بین می‌رود؛ پزشک آن را به‌عنوان نشانهٔ پاسخ به درمان زیر نظر دارد.
- ناحیه خنک می‌شود، کرمی محافظ زده می‌شود و توصیه‌های مراقبتی داده می‌شود. همان روز می‌توانید به خانه بروید.
پس از درمان: 24 ساعت نخست، هفتهٔ نخست، ماه نخست
- 24 ساعت نخست: ممکن است قرمزی، تورم خفیف و حس گرمایی شبیه آفتاب‌سوختگی وجود داشته باشد. کمپرس خنک می‌تواند تسکین دهد؛ یخ را مستقیم روی پوست نگذارید. از دوش آب داغ، سونا، حمام بخار و ورزش سنگین پرهیز کنید.
- هفتهٔ نخست: لک‌های درمان‌شده تیره می‌شوند و پوستهٔ نازکی تشکیل می‌دهند. این وضعیتی مورد انتظار است؛ پوسته‌ها را نکنید، نمالید و بگذارید خودبه‌خود بریزند. از شوینده‌ای ملایم و مرطوب‌کننده یا کرمی که پزشک توصیه کرده استفاده کنید.
- ماه نخست: پس از ریختن پوسته، پوست زیرین ممکن است مدتی صورتی یا روشن‌تر از پوست اطراف دیده شود. هر روز ضدآفتاب با طیف گسترده بزنید و کلاه و سایه را فراموش نکنید.
- اگر هفته‌ها بعد در ناحیهٔ درمان‌شده تیرگی تازه‌ای دیدید، خودسرانه کرم ضدلک نزنید؛ به پزشک خود اطلاع دهید.
نحوهٔ انتخاب ضدآفتاب و دفعات تجدید آن در مقالهٔ «راهنمای ضدآفتاب» توضیح داده شده است.
عوارض جانبی مورد انتظار و علائم اورژانسی
- قرمزی، تورم خفیف و حس گرما: معمولاً طی چند ساعت تا چند روز کاهش می‌یابد.
- تیره شدن لکها و پوسته‌پوسته شدن نازک: اغلب طی یکی دو هفته می‌ریزد.
- خونریزی نقطه‌ای یا کبودی: در برخی تنظیمات ممکن است دیده شود و طی چند روز برطرف می‌شود.
- صورتی یا روشن ماندن گذرای پوست پس از ریختن پوسته
به‌ندرت ممکن است تیره شدن رنگ پس از درمان، روشن شدن رنگ، تاول، سوختگی، عود تبخال، عفونت و اسکار دیده شود. تغییرات رنگ اغلب طی چند ماه بهبود می‌یابند؛ اما در برخی افراد ممکن است طولانی شوند یا برنگردند. علائم این مشکلات، کارهایی که در خانه باید کرد و گزینه‌های درمان در مقالهٔ «سوختگی و لک پس از لیزر و IPL» به تفصیل آمده است؛ اینجا تکرار نمی‌کنیم.
همان روز با پزشک خود تماس بگیرید
- تاول، زخم باز یا ناحیهٔ خیس و ترشح‌دار
- دردی که مدام بیشتر می‌شود، ترشح زرد، قرمزی رو به گسترش یا تب
- تاول‌های کوچک پر از آب به‌صورت دسته‌ای (ممکن است تبخال باشد)
- لک‌های تیرهٔ تازه یا نواحی روشن لکه‌لکه که طی چند هفته پدیدار می‌شوند
بدون معطلی با 112 (یا شمارهٔ اورژانس محل زندگی خود) تماس بگیرید یا به اورژانس بروید
- درد چشم، تاری دید، لکه یا سایه در میدان دید یا جرقه‌های نور در حین یا پس از درمان
- تنگی نفس، خس‌خس سینه؛ تورم لب، زبان یا گلو
- سوختگی وسیع، تاول‌دار و بسیار دردناک
چند جلسه لازم است و نتیجه کی دیده می‌شود؟
در لک‌های آفتابی و کک‌ومک، نخستین تغییر با ریختن لک تیره‌شده طی یکی دو هفته آشکار می‌شود. در بیشتر مطالعات مقایسه‌ای اثر یک جلسه ارزیابی شده است؛ در برخی لکها ممکن است جلسهٔ دوم لازم شود. در لک‌های مادرزادی درمان بسیار طولانی‌تر است و جلسات با فاصلهٔ چند هفته یا چند ماه تکرار می‌شوند. تعداد جلسات را نوع لک، عمق آن، تیپ پوستی شما و پاسخ پوست تعیین می‌کند.
اینکه نتیجهٔ به‌دست‌آمده چه مدت می‌ماند به محافظت از آفتاب بستگی دارد. حتی اگر یک لک آفتابی درمان‌شده روشن شود، تا زمانی که آسیب آفتاب ادامه دارد لک‌های جدید پدید می‌آیند؛ کک‌ومک‌ها با آفتاب دوباره ظاهر می‌شوند. در ملاسما و لک‌های شیرقهوه‌ای، بازگشت لک در همان محل وضعیتی شایع است.
آیا لیزر پیکوسکند از لیزر کیوسوئیچ برتر است؟
مروری جامع که لیزرهای پیکوسکند را بررسی کرده، گزارش می‌دهد که برای کاربرد این لیزرها در ضایعات رنگدانه‌ای خوش‌خیم شواهدی وجود دارد که کیفیتشان از مطالعه‌ای به مطالعهٔ دیگر متفاوت است؛ اما در ملاسما شواهد محدودتر است. در مطالعهٔ کوچکی که در بالا به آن اشاره شد، لیزر پیکوسکند در لک‌های آفتابی هم مؤثرتر بود و هم تیرگی کمتری ایجاد کرد. این تنها یک مطالعهٔ کوچک است.
خلاصه اینکه داده‌هایی وجود دارد که لیزر پیکوسکند ممکن است در برخی موارد برتر باشد، اما این برای هر لک و هر تیپ پوستی نشان داده نشده است. نتیجه را بیش از نام دستگاه، تشخیص درست، طول موج درست و تنظیم محتاطانه تعیین می‌کند.
تفاوت آن با IPL چیست؟
| ویژگی | لیزرهای رفع لک | IPL (نور پالسی شدید) |
|---|---|---|
| نور | یک طول موج، پالس بسیار کوتاه | نور با طیف گسترده که با فیلتر تنظیم می‌شود، پالس طولانی‌تر |
| نحوهٔ کاربرد | روی تک‌تک لکها، به‌صورت نقطه‌ای | روی سطح وسیع؛ در یک جلسه می‌توان لک و قرمزی را با هم هدف گرفت |
| رنگدانهٔ عمقی | با طول موج مناسب قابل هدف‌گیری است | ناکافی است |
| جلسات | در لک آفتابی اغلب کمتر | در بیشتر افراد چند جلسه |
| نقطهٔ مشترک | خطر لک در پوست تیره و برنزه؛ احتیاط در ملاسما | خطر سوختگی و لک در پوست تیره و برنزه؛ احتیاط در ملاسما |
اینکه کدام مناسب است، به نوع و تعداد لکها، قرمزی همراه و تیپ پوستی بستگی دارد. اینکه IPL برای چه کسانی مناسب است و روند درمان چگونه است، در مقالهٔ «IPL (نور پالسی شدید) برای لک و قرمزی» توضیح داده شده است.
انتظار واقع‌بینانه: لیزر رفع لک چه کاری نمی‌کند؟
- از پیدایش لک‌های جدید جلوگیری نمی‌کند؛ جای محافظت از آفتاب را نمی‌گیرد.
- ملاسما را از بین نمی‌برد؛ در برخی افراد ممکن است آن را بدتر کند.
- هر لکی را در یک جلسه و بدون به جا گذاشتن اثر پاک نمی‌کند؛ برخی لکها فقط روشن‌تر می‌شوند.
- نشان نمی‌دهد که یک لک خوش‌خیم است یا نه؛ تشخیص نمی‌گذارد.
- چین و چروک، افتادگی پوست یا ظاهر منافذ را اصلاح نمی‌کند.
- نتیجه را نمی‌توان تضمین کرد؛ یک لیزر در افراد مختلف پاسخ متفاوتی می‌دهد.
گزینه‌های جایگزین
| روش | برای چه در نظر گرفته می‌شود | نکتهٔ قابل توجه |
|---|---|---|
| محافظت از آفتاب و کرم‌های ضدلک تجویزی پزشک | پایهٔ درمان در همهٔ انواع لک؛ نخستین گام در ملاسما | به مصرف منظم نیاز دارد؛ اثر طی چند هفته و چند ماه دیده می‌شود |
| IPL | لک‌های آفتابی گسترده و قرمزی همراه در پوست روشن | در رنگدانهٔ عمقی ناکافی است؛ در پوست تیره و برنزه خطر سوختگی وجود دارد |
| لایه‌برداری شیمیایی | لک‌های سطحی و ناهمگونی رنگ پوست | مدت بهبودی بسته به عمق متفاوت است؛ در پوست‌های تیره خطر لک وجود دارد |
| انجام ندادن هیچ اقدامی، استفاده از کانسیلر | لک‌های خوش‌خیمی که تشخیصشان گذاشته شده | همیشه گزینه‌ای معتبر است |
گزینه‌های لایه‌برداری در مقالهٔ «لایه‌برداری شیمیایی» بررسی شده است. دربارهٔ اینکه کدام روش برای شما مناسب است، باید همراه با پزشکی تصمیم گرفت که نوع لک را در معاینه مشخص می‌کند.
این محتوا برای آگاهی‌رسانی است و جای معاینه را نمی‌گیرد.
برنامهٔ زمانی مراقبت پس از درمان
روز درمان
ممکن است قرمزی، تورم خفیف و حس گرمایی شبیه آفتاب‌سوختگی وجود داشته باشد. کمپرس خنک می‌تواند تسکین دهد؛ یخ را مستقیم روی پوست نگذارید. از دوش آب داغ، سونا، حمام بخار و ورزش سنگین پرهیز کنید. اگر درد چشم یا تغییر دید پیش آمد، به اورژانس مراجعه کنید.
روز 1
از شوینده‌ای ملایم و کرم یا مرطوب‌کننده‌ای که پزشک توصیه کرده استفاده کنید؛ از آفتاب محافظت کنید. اگر تاول، درد رو به افزایش یا ترشح پیش آمد، به پزشک خود مراجعه کنید.
روز 3
لک‌های درمان‌شده تیره می‌شوند و پوستهٔ نازکی تشکیل می‌دهند؛ این وضعیتی مورد انتظار است. پوسته‌ها را نکنید و نمالید.
روز 7
پوسته‌ها خودبه‌خود شروع به ریختن می‌کنند؛ پوست زیرین ممکن است صورتی یا روشن‌تر دیده شود. از پزشک خود بپرسید چه زمانی می‌توانید رتینوئیدها، محصولات حاوی اسید و لایه‌برداری‌ها را از سر بگیرید.
روز 14
هر روز ضدآفتاب با طیف گسترده بزنید و کلاه و سایه را فراموش نکنید. اگر در ناحیهٔ درمان‌شده تیرگی تازه‌ای دیدید، خودسرانه کرم ضدلک نزنید و به پزشک خود اطلاع دهید.
روز 30
نتیجه در این دوره ارزیابی می‌شود؛ تصمیم دربارهٔ جلسهٔ اضافی با معاینه گرفته می‌شود. محافظت از آفتاب را ادامه دهید. اگر نواحی روشن لکه‌لکه یا تیرگی‌ای که برطرف نمی‌شود وجود دارد، آن را به پزشک خود نشان دهید.
ابزار مرتبط با این مقالهبرنامهٔ مراقبت پس از درمان
روز درمان · شنبه 16 آبان
ممکن است قرمزی، تورم خفیف و حس گرمایی شبیه آفتاب‌سوختگی وجود داشته باشد. کمپرس خنک می‌تواند تسکین دهد؛ یخ را مستقیم روی پوست نگذارید. از دوش آب داغ، سونا، حمام بخار و ورزش سنگین پرهیز کنید. اگر درد چشم یا تغییر دید پیش آمد، به اورژانس مراجعه کنید.
روز 1 · یکشنبه 17 آبان
از شوینده‌ای ملایم و کرم یا مرطوب‌کننده‌ای که پزشک توصیه کرده استفاده کنید؛ از آفتاب محافظت کنید. اگر تاول، درد رو به افزایش یا ترشح پیش آمد، به پزشک خود مراجعه کنید.
روز 3 · سه‌شنبه 19 آبان
لک‌های درمان‌شده تیره می‌شوند و پوستهٔ نازکی تشکیل می‌دهند؛ این وضعیتی مورد انتظار است. پوسته‌ها را نکنید و نمالید.
روز 7 · شنبه 23 آبان
پوسته‌ها خودبه‌خود شروع به ریختن می‌کنند؛ پوست زیرین ممکن است صورتی یا روشن‌تر دیده شود. از پزشک خود بپرسید چه زمانی می‌توانید رتینوئیدها، محصولات حاوی اسید و لایه‌برداری‌ها را از سر بگیرید.
روز 14 · شنبه 30 آبان
هر روز ضدآفتاب با طیف گسترده بزنید و کلاه و سایه را فراموش نکنید. اگر در ناحیهٔ درمان‌شده تیرگی تازه‌ای دیدید، خودسرانه کرم ضدلک نزنید و به پزشک خود اطلاع دهید.
روز 30 · دوشنبه 16 آذر
نتیجه در این دوره ارزیابی می‌شود؛ تصمیم دربارهٔ جلسهٔ اضافی با معاینه گرفته می‌شود. محافظت از آفتاب را ادامه دهید. اگر نواحی روشن لکه‌لکه یا تیرگی‌ای که برطرف نمی‌شود وجود دارد، آن را به پزشک خود نشان دهید.
ابزار مرتبط با این مقالهآزمون تیپ پوست (فیتزپاتریک)
برای دیدن نتیجه، به همهٔ پرسش‌ها پاسخ دهید.
پرسش‌هایی که بهتر است از پزشک بپرسید
- تشخیص لک من چیست؛ آیا احتمال دارد خال یا ضایعه‌ای باشد که باید بررسی شود؟
- برای این لک از کدام لیزر و با کدام طول موج استفاده می‌کنید و چرا؟
- آیا تیپ پوستی و رنگ فعلی پوست من خطر لک پس از درمان دارد؛ آیا پالس آزمایشی انجام می‌دهید؟
- آیا من ملاسما دارم؛ اگر دارم، به جای لیزر یا پیش از آن چه پیشنهاد می‌کنید؟
- چند جلسه پیش‌بینی می‌کنید و فاصلهٔ بین جلسات چقدر خواهد بود؟
- اگر پس از درمان تیره شدن یا روشن شدن رنگ پیش آمد، چه کاری انجام می‌شود؟
- چه کسی درمان را انجام می‌دهد و چشم‌های من چگونه محافظت می‌شوند؟
- آیا در وضعیت من IPL، لایه‌برداری یا فقط درمان با کرم ممکن است مناسب‌تر باشد؟
پرسش‌های متداول
آیا لیزر رفع لک، لک را کاملاً پاک می‌کند؟
لک‌های آفتابی و کک‌ومک‌هایی که حاشیهٔ مشخصی دارند اغلب به‌طور آشکار روشن می‌شوند یا از بین می‌روند. اما همهٔ لکها پاسخ یکسانی نمی‌دهند؛ برخی فقط روشن‌تر می‌شوند و برخی بازمی‌گردند. اگر محافظت از آفتاب ادامه نیابد، لک‌های جدید پدید می‌آیند.
آیا ملاسما را می‌توان لیزر کرد؟
در ملاسما لیزر گزینهٔ نخست نیست. لک اغلب بازمی‌گردد؛ پس از برخی روش‌ها بدتر شدن یا روشن شدن لکه‌لکهٔ پوست گزارش شده است. محافظت از آفتاب و درمان با کرم پایه است؛ لیزر تنها در افراد منتخب و با تصمیم پزشک در نظر گرفته می‌شود.
آیا لیزر پیکوسکند بهتر است؟
در برخی مطالعات کوچک، لیزر پیکوسکند در لک‌های آفتابی تیرگی کمتری پس از درمان ایجاد کرده است؛ اما برتری آن برای هر لک و هر تیپ پوستی نشان داده نشده است. تشخیص درست و انجام باتجربه از نام دستگاه تعیین‌کننده‌تر است.
پس از لیزر لکم تیره‌تر شد، طبیعی است؟
تیره شدن لک درمان‌شده در روزهای نخست و ریختن آن با پوستهٔ نازک وضعیتی مورد انتظار است. در مقابل، تیرگی‌ای که هفته‌ها بعد پیدا می‌شود و از خود لک وسیع‌تر است ممکن است لک پس از درمان باشد؛ آن را به پزشک خود نشان دهید و از آفتاب محافظت کنید.
آیا خال‌ها را می‌توان با لیزر رفع لک درمان کرد؟
خیر. لیزر بافت را برای بررسی نمی‌فرستد و با تغییر ظاهر خال ممکن است تشخیص یک سرطان پوست احتمالی را به تأخیر بیندازد. خال‌هایی که باید برداشته شوند، با روش‌هایی که امکان بررسی بافت را می‌دهند و با تصمیم پزشک برداشته می‌شوند.
پوستم گندمی است، آیا می‌توانم لیزر رفع لک انجام دهم؟
در پوست‌های تیره خطر لک پس از لیزر بیشتر است؛ این به آن معنا نیست که درمان اصلاً ممکن نیست، اما به برنامه‌ای محتاطانه‌تر نیاز دارد. مناسب بودن با ارزیابی تیپ پوستی شما در معاینه و اغلب با پالس آزمایشی تعیین می‌شود.
منابع
- A Systematic Review of Picosecond Laser in Dermatology: Evidence and Recommendations (Wu DC, Goldman MP, Wat H, Chan HHL). Lasers Surg Med 53(1):9–49. PMID: 32282094 — Lasers in Surgery and Medicine, 2021
- A review of laser and light therapy in melasma (Trivedi MK, Yang FC, Cho BK). Int J Womens Dermatol 3(1):11–20. PMID: 28492049 — International Journal of Women's Dermatology, 2017
- A case series of facial depigmentation associated with low fluence Q-switched 1,064 nm Nd:YAG laser for skin rejuvenation and melasma (Chan NP و همکاران). Lasers Surg Med 42(8):712–719. PMID: 20848553 — Lasers in Surgery and Medicine, 2010
- A comparison of Q-switched alexandrite laser and intense pulsed light for the treatment of freckles and lentigines in Asian persons: a randomized, physician-blinded, split-face comparative trial (Wang CC و همکاران). J Am Acad Dermatol 54(5):804–810. PMID: 16635661 — Journal of the American Academy of Dermatology, 2006
- A Split-Face, Single-Blinded, Randomized Controlled Comparison of 532 nm Picosecond Neodymium-Doped Yttrium Aluminum Garnet Laser versus 532 nm Q-Switched Neodymium-Doped Yttrium Aluminum Garnet Laser in the Treatment of Solar Lentigines (Kim JY و همکاران). Ann Dermatol 32(1):8–13. PMID: 33911703 — Annals of Dermatology, 2020
- Comparing the efficacy and safety of Q-switched and picosecond lasers in the treatment of nevus of Ota: a systematic review and meta-analysis (Williams NM و همکاران). Lasers Med Sci 36(4):723–733. PMID: 32839837 — Lasers in Medical Science, 2021
- Laser treatment for Cafe-au-lait Macules: a systematic review and meta-analysis (Guo ZZ و همکاران). Eur J Med Res 28(1):185. PMID: 37291616 — European Journal of Medical Research, 2023
هیئت متخصصان پزشکی زیبایی
متن اصلی ترکی این مقاله توسط هیئت متخصصان پزشکی زیبایی Doktorclub بررسی شده است. این صفحه ترجمه‌ای است که با متن اصلی مقایسه شده و هنوز توسط پزشکی فارسی‌زبان بررسی نشده است.
