İlacınız araba torpidosunda kaldı: etkisi bozulur mu?
Çoğu ilacın prospektüsünde "25 derecenin altında saklayın" yazar. Park hâlindeki bir arabanın içi yaz öğleninde 60 dereceyi aşabilir.
Mit-gerçek içerikleri "geleneksel inanış" ile "bilimsel kanıt" arasındaki farkı görünür kılar; her efsane ayrı ayrı kanıt seviyesine göre değerlendirilir.
Çoğu ilacın prospektüsünde "25 derecenin altında saklayın" yazar. Park hâlindeki bir arabanın içi yaz öğleninde 60 dereceyi aşabilir.
Sauna sonrası hafiflemiş hissetmek gerçek. Ama bunun nedeni "toksin atmak" değil. Ter, ağırlıklı olarak su ve elektrolitten oluşur.
"Buzlu su içme, boğazın şişer." Bu cümleyi hepimiz duyduk. Gerçek şu: soğuk içecek tek başına enfeksiyon yaratmaz. Enfeksiyonun nedeni virüs veya bakteridir.
"Meyve şekerdir, kaçının" cümlesi yarım doğrudur. Bütün meyve, lif ve suyla birlikte gelir. Bu paket, şekerin kana geçişini yavaşlatır.
"Günde bir kadeh şarap kalbe iyi gelir" sözünü çok duyduk. Bu inanç uzun yıllar yaygındı. Ama yeni değerlendirmeler tabloyu değiştiriyor. Eski çalışmaların yöntemi sorunluydu.
"Güneş kremi D vitaminini keser" sözü çok yaygındır. Bu yüzden birçok kişi kremden kaçınır. Oysa gerçek daha incelikli. Teoride krem üretimi azaltabilir. Ama gündelik hayatta bu etki çok küçük kalır.
"Stres kanser yapar" cümlesini çok duyarız. Ama bu tam doğru değildir. Stres tek başına sağlıklı bir hücreyi kansere çevirmez. Yine de araştırmalar bir bağlantıya işaret eder.
"Nezleyken süt içme, balgam yapar" sözü çok yaygındır. Oysa bilimsel çalışmalar bunu doğrulamıyor. Süt, vücutta yeni balgam üretmez. Yalnızca ağızda geçici bir kaplama ve kıvam hissi bırakabilir.
"Parmak çıtlatma kireçlenme yapar" cümlesini herkes duymuştur. Ama eldeki kanıtlar bu korkuyu desteklemez.
Detoks çayları sık sık "toksinleri atar, kilo verdirir" diye pazarlanır. Oysa vücudunuzun kendi arıtma sistemi zaten vardır. Karaciğer ve böbrekler zararlı maddeleri her gün temizler.
Mikrodalga fırının yemeği "radyasyonlu" yaptığı ya da besin değerini yok ettiği yaygın bir yanlış inanıştır. Mikrodalga, suyu titreştirerek ısı üretir; yemeğe kalıcı radyasyon bırakmaz.
Elektronik sigara (vape), tütünü yakmadığı için bazı yanma ürünlerini içermez; ama bu onu "güvenli" yapmaz.
Yaz sıcağında herkes bol bol terler. Birçok kişi bunu yağ yaktığının işareti sanır. Oysa ter, yağ kaybının ölçüsü değildir. Terleme yalnızca vücudun serinleme yöntemidir.
Buzlu su içmek sağlıklı bir insana zarar vermez. Boğazı iltihaplandırmaz, kalbi hasta etmez. Boğaz enfeksiyonları virüs ve bakterilerden olur, suyun soğukluğundan değil.
Soğuk algınlığını cereyan değil, virüsler yapar. Rüzgârın kendisi mikrop taşımaz; hasta eden, kapalı ortamda paylaşılan virüslerdir.
Gluten, buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Çölyak hastaları, buğday alerjisi olanlar ve tanı almış gluten hassasiyeti taşıyanlar için gerçekten sorundur.
Kısa yanıt: Sarımsak içeren bazı araştırma ürünleri, yüksek tansiyonu olan kişilerde sistolik kan basıncında küçük bir ortalama düşüşle ilişkilendirilmiştir.
Neredeyse herkes bunu duydu: "Tıraş olursan kıllar daha kalın ve sık çıkar." Bu doğru değil. Tıraş, kılın rengini, sayısını ya da kalınlığını değiştirmez.