Şeker hastası domates yer mi?
Domates nişastasız bir sebzedir ve diyabette rahatça tabağa girer; böbrek hastalarında potasyumu nedeniyle porsiyon önemlidir.
Kısa cevap
Evet. Domates nişastasız bir sebzedir ve Diabetes UK onu kan şekerini yavaş yükselten, glisemik indeksi düşük besinler arasında sayar. Diyabette salata, kahvaltı ve sebze yemeklerinin rahatça kullanılabilecek bir parçasıdır.
Böbrek hastalığında ise durum farklıdır: domates ve domates ürünleri potasyumu yüksek besinler arasında sayılır.
Domates: besin değeri
| 100 g | 1 porsiyon (1 orta boy, 150 g) | |
|---|---|---|
| Enerji | 18 kcal | 27 kcal |
| Karbonhidrat | 3,9 g | 5,8 g |
| Şeker (doğal dahil) | 2,6 g | 3,9 g |
| Lif | 1,2 g | 1,8 g |
| Protein | 0,9 g | 1,3 g |
| Yağ | 0,2 g | 0,3 g |
| Doymuş yağ | 0,0 g | 0,0 g |
| Sodyum | 5 mg | 8 mg |
| Potasyum | 237 mg | 356 mg |
| Fosfor | 24 mg | 36 mg |
| Kalsiyum | 10 mg | 15 mg |
| Demir | 0,3 mg | 0,4 mg |
| K vitamini | 8 µg | 12 µg |
| Karbonhidrat değişimi | 0,3 | 0,4 |
USDA kaydı: Tomatoes, red, ripe, raw, year round average (#170457). “—”: kayıtta değer yok. 1 karbonhidrat değişimi ≈ 15 g.
Diyabette
Amerikan Diyabet Derneği domatesi nişastasız sebzeler arasında sayar. CDC’nin tabak yönteminde tabağın yarısı bu tür sebzelere ayrılır; dörtte biri protein, dörtte biri karbonhidrat besinleri içindir.
- TÜBER’e göre bir standart porsiyon domates bir orta boy domates ya da bir kupadır.
- TÜBER, günde en az beş porsiyon sebze ve meyve yenmesini, bunların önemli bölümünün sebze olmasını önerir.
- Domatesli yemeklerde kan şekerini asıl etkileyen, yanındaki pilav, ekmek ya da patatestir.
Böbrek hastalığında
Ulusal Böbrek Vakfı domates ve domates ürünlerini potasyumu yüksek sebzeler arasında sayar. Aynı kaynak, böbrek hastalığı olan herkesin düşük potasyumlu diyete ihtiyaç duymadığını, potasyum kısıtlaması gerekenlerin bile bol sebze ve meyveye ihtiyacı olduğunu belirtir.
- Potasyum kısıtlamanız varsa porsiyonu ve sıklığı böbrek hekiminiz ve diyetisyeninizle belirleyin.
- Bazı sebzelerde soyup ince doğrayıp ılık suda bekletmek ve bol suda haşlayıp suyunu dökmek potasyumun bir kısmını azaltır; ama bu yöntemi yalnız diyetisyeninizin önerisiyle uygulayın, potasyumun tamamını gidermez.
Sofrada nasıl tüketilir?
Domates Türk mutfağının temel sebzelerindendir: çoban salata, menemen, sebze yemekleri, çorbalar ve kahvaltı.
- Kahvaltıda peynir ve yumurtanın yanına bol domates ve salatalık koymak tabağı ekmeğe göre dengeler.
- Salça yoğunlaştırılmış domatestir; Ulusal Böbrek Vakfı domates ürünlerini potasyumu yüksek besinler arasında sayar. TÜBER de evde yapılan salçanın tuzunun fazla olduğunu hatırlatır.
- Hazır domates sosları ve konserve domateslerde tuz eklenmiş olabilir.
- TÜBER, sebzeleri kısa sürede, az suyla, fırında, ızgarada ya da buharda pişirmeyi; kızartmaktan, uzun süre kavurmaktan ve haşlama suyunu dökmekten kaçınmayı önerir.
Sık sorulan sorular
Domates şekeri yükseltir mi?
Çok az. Domates nişastasız bir sebzedir ve Diabetes UK onu glisemik indeksi düşük besinler arasında sayar. Domatesli yemeklerde kan şekerini asıl yükselten, yanındaki ekmek ve pilavdır.
Diabetes UK ↗American Diabetes Association ↗Böbrek hastası domates yiyebilir mi?
Potasyum kısıtlamanız yoksa evet. Kısıtlamanız varsa domates, salça ve domates sosunun miktarını diyetisyeninizle belirleyin; bunlar potasyumu yüksek besinlerdir.
National Kidney Foundation ↗Böbrek hastası olan herkes domatesi kısıtlamalı mı?
Hayır. Ulusal Böbrek Vakfı, böbrek hastalığı olan herkesin düşük potasyumlu diyete ihtiyaç duymadığını; kişinin potasyumunun hem fazla hem az olabileceğini belirtir. Kısıtlama gerekip gerekmediğine kan tahlillerinize bakarak hekiminiz karar verir. Tansiyon ilacı kullanıyorsanız ilaç ve potasyum ilişkisini etkileşim sayfamızda okuyabilirsiniz.
National Kidney Foundation ↗Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.
Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin.
Kaynaklar ve dayanaklar
- American Diabetes Association · Non-Starchy Vegetables for Blood Glucose Control ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü:
- Diabetes UK · Glycaemic index and diabetes ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-09-22
- National Kidney Foundation · Potassium in Your CKD Diet ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-05
- CDC · Diabetes Meal Planning ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-05-15
- T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ↗
Ülke bağlamı: Türkiye · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2022
- National Kidney Foundation · 6 Kidney Disease Diet Myths ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-18
- NHS · Salt: the facts ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-17
- NHS · 5 A Day: what counts? ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-06-09
- USDA · FoodData Central (SR Legacy) ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2019-04
Bağlantılı sayfalar
Beslenme rehberleri
İlaç–besin etkileşimleri
Sürüm ve değişiklik kaydı
- — İlk taslak hazırlandı. Diyetisyen ve dil incelemesi bekleniyor.
Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri