Diyabet ve böbrek hastalığı birlikteyse ne yemeli?

Temel ilkeler

• Kan şekeri: Öğünlerinizi diyabet planınıza göre düzenli kurun. Ulaşmanız gereken HbA1c hedefini ekibinize sorun; böbrek hastalığında bu hedef şeker düşmesi riskine göre daha esnek tutulabilir.
• Tuz: Tuz hem tansiyonu hem vücutta sıvı tutulmasını artırır. İngiltere sağlık servisi böbrek hastalığında günlük tuzun 6 gramın altında olmasını önerir; hekiminiz farklı bir sınır verdiyse ona uyun.
• Potasyum: Böbrek işlevi azaldıkça kanda potasyum yükselebilir. Potasyumu kısıp kısmamanız kan değerinize, ilaçlarınıza ve tansiyonunuza göre kişisel olarak belirlenir.
• Fosfor: Hazır ve paketli besinlere eklenen fosfor, birçok kişide fosforun ana kaynağıdır ve kandaki fosforu doğal fosfordan daha çok yükseltebilir. Etiketteki “fosfat” adlarına bakın.
• Protein: Proteini kendi kendinize azaltmayın. Amerikan Diyabet Derneği, diyabetli böbrek hastalarında proteinin genel halk için önerilen düzeyin altına indirilmesini önermez.
• Yağ: Böbrek hastalığında kalp-damar riski yüksektir. Doymuş ve trans yağ yerine zeytinyağı gibi doymamış yağları seçin.
• Yaşam düzeni: Düzenli hareket, sağlıklı kilo, yeterli uyku ve sigarayı bırakmak da kan şekeri ve tansiyon hedeflerine ulaşmanıza ve böbreğinizi korumanıza yardım eder.
• Diyetisyen: Beslenme tedavisi; tuz ve protein hedeflerine ulaşmada çok etkilidir. Diyetisyen desteği isteyin.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Diyabet tabağını böbreğe göre uyarlamak:

• Sebze: Tabağın yarısı yine sebze olabilir. Potasyumunuz yüksekse kabak, patlıcan, karnabahar, lahana, taze fasulye, salatalık, biber ve marul gibi daha az potasyumlu sebzeleri öne alın; patates, domates ve pişmiş ıspanağı sınırlayın.
• Haşlama: Potasyumunuz yüksekse patatesi küçük doğrayıp bol suda haşlamak ve suyunu dökmek potasyumunu azaltabilir.
• Tahıl: Bulgur, pilav, makarna ve ekmek porsiyonu diyabet planınıza göre belirlenir.
• Protein: Izgara tavuk, balık, yumurta ya da yağsız et. Bakliyat yemeklerini potasyum ve fosfor değerlerinize göre porsiyonlayın.
• Meyve: Potasyumunuz yüksekse elma, armut, üzüm, şeftali, ananas, erik, mandalina ve karpuz daha uygun seçeneklerdir; portakal, muz, kavun, kivi ve kuru meyveyi sınırlayın. Meyvenin kan şekerine etkisini de unutmayın: tek porsiyon, tercihen öğünle.
• Kahvaltı: Peynir ve zeytin tuzlu, tahin-pekmez ise hem şekerli hem potasyumludur; az tutun.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Portakal suyu yerine: bütün meyve; şeker düşmesinde ise elma ya da üzüm suyu.
• Tahin-pekmez yerine: az peynir ve yumurtalı bir kahvaltı.
• Kuru kayısı, kuru üzüm ve hurma yerine: küçük bir porsiyon elma ya da armut.
• Hazır çorba ve bulyon yerine: evde, az tuzla pişen sebze çorbası.
• Sucuk, salam ve şarküteri ürünleri yerine: evde pişirilmiş tavuk.
• Potasyumlu “az sodyumlu” tuz yerine: baharat, limon ve taze otlar.
• Hazır kola ve meşrubat yerine: su; kola hem şekerli hem fosforludur.

Alışveriş ve etiket okuma

• Tuz: Besin değeri tablosunda tuz satırına bakın; benzer ürünlerden daha az tuzlu olanı seçin. Konserve, hazır çorba, şarküteri ürünleri ve cips gibi atıştırmalıklar genellikle tuzludur.
• Fosfor: İçindekiler listesinde “fosfat” ya da “fosforik asit” gibi adlar fosfor katkısını gösterir; mümkünse başka ürün seçin.
• Potasyum: İçindekilerde potasyum klorür yazan ürünler tuzun yerine potasyum içerir; potasyumunuz yüksekse uzak durun.
• Konserve sebze ve meyve: Suyunu süzüp dökün; bu su potasyum taşır.

Özel durumlar

Şeker düşmesi (hipoglisemi):

• Böbrek hastalığı, şeker düşmesi riskini artıran durumlar arasındadır. İnsülin ya da bazı diyabet ilaçları kullanıyorsanız bu risk daha da önemlidir.
• Belirtiler: titreme, açlık, yorgunluk, baş dönmesi, sinirlilik, baş ağrısı, hızlı ya da düzensiz kalp atışı, net görememe ya da konuşamama.
• Şekeriniz düştüğünde hızlı şeker kaynağı olarak portakal suyu yerine elma ya da üzüm suyu seçin; portakal suyu çok potasyumludur.
• Sık şeker düşmesi yaşıyorsanız ilaçlarınızın gözden geçirilmesi için hekiminize söyleyin.

İlaçlar ve ağrı kesiciler:

• İbuprofen ve naproksen gibi ağrı kesiciler böbreğe zarar verebilir; hekiminize sormadan kullanmayın.
• Bazı tansiyon ilaçları böbreği korur ama potasyumu yükseltebilir. Potasyum takviyesi kullanmayın ve kan değerlerinizi düzenli kontrol ettirin.

Bağlantılı sayfalar