Co dzieje się w tej chorobie?
Siatkówka to cienka warstwa z tyłu oka, która odbiera światło. Znajdują się w niej komórki światłoczułe zwane pręcikami i czopkami. W RP (barwnikowym zwyrodnieniu siatkówki) komórki te stopniowo ulegają zniszczeniu. Najpierw zajęte są pręciki, które umożliwiają widzenie w ciemności, a potem czopki. Czasem RP jest częścią zespołu, razem z innymi problemami, takimi jak niedosłuch.
Jakie objawy mogą wystąpić?
Objawy najczęściej zaczynają się w dzieciństwie albo w młodości. Tempo utraty wzroku różni się u poszczególnych osób.
- Trudności z widzeniem w nocy i przy słabym świetle (pierwszy objaw)
- Zawężenie widzenia obwodowego, z czasem widzenie lunetowe
- Dyskomfort przy jasnym świetle
- Pogorszenie widzenia barw
- W zaawansowanym stadium pogorszenie także widzenia centralnego; czytanie i rozpoznawanie twarzy stają się trudniejsze
- Dodatkowe problemy z oczami, takie jak zaćma albo gromadzenie się płynu w siatkówce
Jak stawia się rozpoznanie?
Okulista rozszerza źrenicę kroplami i ogląda siatkówkę. Badanie pola widzenia mierzy widzenie obwodowe. Badanie zwane ERG mierzy reakcję siatkówki na światło. Za pomocą OCT wykonuje się szczegółowy obraz siatkówki. Badanie genetyczne pomaga ustalić typ RP.
Leczenie i opieka
Nie ma jeszcze leczenia, które zatrzymuje większość typów RP. Pomoce dla osób słabowidzących i trening widzenia pozwalają jak najlepiej wykorzystać pozostałe widzenie. Niektóre suplementy witaminowe mogą spowalniać utratę wzroku. Jednak ich nadmiar może szkodzić, dlatego trzeba skonsultować się z lekarzem. Regularne kontrole okulistyczne pozwalają wcześnie wykryć dodatkowe problemy, takie jak zaćma. Okulary przeciwsłoneczne chronią oczy przed światłem. Dla niewielkiej grupy osób z dwiema zmianami w genie RPE65 istnieje zatwierdzona terapia genowa. Trwają badania nad terapiami genowymi, komórkowymi i lekowymi. O tym, jakie leczenie jest odpowiednie, decyduje lekarz prowadzący chorobę.
Dla rodziny: dziedziczenie i poradnictwo genetyczne
RP może być dziedziczony na różne sposoby. W typie dominującym prawdopodobieństwo przejścia choroby z chorego rodzica na dziecko wynosi w każdej ciąży 1 na 2. W typie recesywnym para nosicieli ma w każdej ciąży prawdopodobieństwo 1 na 4, że dziecko będzie chore. W małżeństwach spokrewnionych (małżeństwach krewnych) prawdopodobieństwo wystąpienia typów recesywnych może wzrastać. W typie sprzężonym z chromosomem X chorują przeważnie mężczyźni. Poradnictwo genetyczne wyjaśnia, jaki typ występuje w rodzinie i jakie jest ryzyko.