Mit: „Gdy rozpuści się wypełniacz, rozpuszczają się też własne tkanki twarzy” — co mówi nauka?

Krótka odpowiedź: hialuronidaza to enzym rozkładający kwas hialuronowy. Rozpuszczając żel wypełniacza, może przez pewien czas wpływać także na naturalny kwas hialuronowy w danym obszarze; własny kwas hialuronowy skóry jest jednak i tak stale rozkładany i odbudowywany. Enzym nie rozpuszcza tkanek takich jak mięśnie, tłuszcz czy kość. Jego znane działania niepożądane są w większości przejściowe; rzadko może wystąpić alergia. Zabieg działa wyłącznie w przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym i powinien go wykonywać lekarz.

Skąd wziął się ten mit?

Ważną cechą wypełniacza z kwasem hialuronowym jest możliwość jego rozpuszczenia w razie potrzeby. W tym celu lekarz wstrzykuje w dany obszar enzym zwany hialuronidazą. Po rozpuszczeniu niektóre osoby mają wrażenie, że obszar wygląda na bardziej pusty lub zapadnięty niż przed podaniem wypełniacza. Stąd bierze się przekonanie, że enzym rozpuszcza nie tylko wypełniacz, lecz także własne tkanki twarzy.

Mit ma pewne podstawy: nasza skóra i tkanka łączna również naturalnie zawierają kwas hialuronowy, a enzym nie odróżnia kwasu hialuronowego w wypełniaczu od tego w organizmie. Błąd pojawia się wtedy, gdy na podstawie tego faktu wyciąga się wniosek, że efekt jest trwały i niszczący.

Jak działa hialuronidaza?

Hialuronidaza to grupa enzymów występujących naturalnie również w naszym organizmie. Jej zadaniem jest rozcinanie długich łańcuchów kwasu hialuronowego na mniejsze fragmenty. Od wielu lat stosuje się ją w medycynie, na przykład w celu ułatwienia rozprzestrzeniania się niektórych leków w tkankach. W medycynie estetycznej służy do rozpuszczania wypełniacza z kwasem hialuronowym.

Enzym działa głównie na kwas hialuronowy. Nie rozpuszcza struktur takich jak mięśnie, tłuszcz, kość ani kolagen, czyli włókna podporowe skóry. Ponadto w tkance w krótkim czasie traci aktywność; jego działanie jest więc ograniczone do miejsca wstrzyknięcia i do krótkiego okresu.

Co dzieje się z własnym kwasem hialuronowym organizmu?

Badania laboratoryjne i niewielkie badania kliniczne wykazały, że wstrzyknięta hialuronidaza może rozkładać również naturalny kwas hialuronowy w tkance. Ta część mitu nie jest więc całkowicie bezpodstawna.

Kwas hialuronowy w naszym organizmie nie jest jednak substancją niezmienną. Według źródeł naukowych około jedna trzecia kwasu hialuronowego w organizmie dorosłego człowieka jest każdego dnia rozkładana i odbudowywana; w skórze cykl ten zamyka się w krótkim czasie, rzędu kilku dni. Dlatego oczekuje się, że wpływ enzymu na naturalny kwas hialuronowy będzie przejściowy.

Trzeba tu uczciwie zaznaczyć, że badania mierzące, po jakim dokładnie czasie naturalny kwas hialuronowy w zdrowej twarzy człowieka wraca po rozpuszczeniu do wcześniejszego poziomu, są ograniczone. Obecna wiedza nie wskazuje na trwałą utratę tkanek; do określenia dokładnych okresów potrzebne są jednak dalsze badania.

Dlaczego po rozpuszczeniu obszar może wyglądać na zapadnięty?

Istnieje kilka wyjaśnień tego wrażenia. Po pierwsze, przez miesiące lub lata dana osoba przyzwyczaiła się do wyglądu z wypełniaczem; po jego usunięciu obszar wygląda na bardziej pusty w porównaniu z tym, do czego przywykła. Ponadto twarz starzała się nadal w czasie, gdy wypełniacz był obecny, a uzyskany wygląd może różnić się od zdjęć sprzed podania wypełniacza.

Obrzęk w pierwszych dniach po rozpuszczeniu, a następnie jego ustępowanie również sprawiają, że wygląd się zmienia. Niektórzy lekarze opisują krótkotrwały ubytek objętości po rozpuszczeniu; dowody dotyczące tego, jak często to się zdarza i jak długo trwa, są ograniczone. Do oceny ostatecznego wyglądu obszaru zwykle potrzebny jest pewien okres oczekiwania, a jeśli rozważa się ponowne podanie wypełniacza, jego termin planuje się z lekarzem.

Jakie są realne ryzyka?

Hialuronidaza jest również lekiem i ma działania niepożądane. Najczęstsze to przejściowy obrzęk, zaczerwienienie, tkliwość i świąd w miejscu wstrzyknięcia. Opisywano reakcje o charakterze alergicznym na enzym; w większości są one miejscowe i łagodne. Ciężkie reakcje alergiczne, takie jak rozległa pokrzywka czy obrzęk warg lub języka, są rzadkie. Ponieważ ryzyko może być wyższe u osób uczulonych na użądlenia pszczół lub os, należy koniecznie poinformować o tym lekarza. Niektórzy lekarze mogą przed zabiegiem wykonać niewielki test skórny; test ten nie zawsze jednak pozwala przewidzieć reakcje alergiczne pojawiające się później.

W sytuacji nagłej, takiej jak zamknięcie (okluzja) naczynia, czas ma natomiast ogromne znaczenie, a korzyść, jaką może przynieść enzym, zwykle przewyższa ryzyko możliwych działań niepożądanych. Decyzję tę podejmuje lekarz oceniający stan nagły. Objawy stanów nagłych związanych z wypełniaczem opisuje nasz artykuł „Kiedy po wypełniaczu jest to stan nagły? Zamknięcie naczynia i inne objawy alarmowe”.

O innych postaciach alergii i o tym, co wtedy robić, można przeczytać w naszym artykule „Reakcje alergiczne w zabiegach estetycznych”.

Które wypełniacze można rozpuścić?

Hialuronidaza rozpuszcza wyłącznie wypełniacze z kwasem hialuronowym. Wypełniaczy trwałych lub wykonanych z innych substancji niż kwas hialuronowy nie można rozpuścić tym enzymem. Dlatego ważna jest wiedza o tym, jaki rodzaj wypełniacza był wcześniej podany. Rodzaje wypełniaczy i możliwe problemy opisują nasze artykuły „Wypełniacz z kwasem hialuronowym” oraz „Powikłania po wypełniaczach”.

Dlaczego powinien to robić wyłącznie lekarz?

• Najpierw trzeba w badaniu ustalić, czy problem rzeczywiście ma związek z wypełniaczem, oraz jaki to rodzaj wypełniacza.
• Ilość enzymu i miejsca wstrzyknięć lekarz planuje w zależności od rodzaju problemu i obszaru.
• Potrzebna jest placówka ochrony zdrowia, w której w razie reakcji alergicznej można natychmiast podjąć działania.
• Produkty do rozpuszczania sprzedawane w internecie lub zabiegi domowe mogą zawierać preparaty niewiadomego pochodzenia i wiążą się z poważnym ryzykiem; nie należy ich stosować.

Podsumowanie

Nie ma dowodów na to, że przy rozpuszczaniu wypełniacza własne tkanki twarzy ulegają trwałemu rozpuszczeniu. Enzym działa na kwas hialuronowy i może przejściowo wpływać na naturalny kwas hialuronowy w danym obszarze; organizm stale jednak odnawia tę substancję. Realne ryzyka to głównie przejściowe działania niepożądane i rzadko alergia. Decyzję o rozpuszczeniu wypełniacza należy podjąć wspólnie z lekarzem po badaniu.