Ağırlaşma riskini azaltmaq: estetik prosedurdan əvvəl, prosedur zamanı və sonra 15 tədbir

Ağırlaşma riskini həqiqətən azaltmaq olarmı?

Bəli, lakin tamamilə aradan qaldırmaq olmaz. Botulinum toksin (xalq arasında 'botoks'), filler, lazer, pilinq kimi prosedurlarda yan təsirlərin çoxu yüngül və müvəqqətidir; damar tıxanması, ciddi infeksiya və ya ağır allergiya kimi vəziyyətlər isə nadirdir. Ekspert konsensus hesabatları riskin azaldılmasında pasiyentin düzgün seçilməsini, məlumatlandırılmış razılığı, yaxşı hazırlığı, diqqətli tətbiq texnikasını və həm həkimin, həm də pasiyentin xəbərdarlıq əlamətlərini tanımasını önə çəkir.

Texniki hissə həkimin məsuliyyətidir. Lakin sizin əlinizdə olan addımlar da az deyil: kimi və haranı seçdiyiniz, həkimə nə danışdığınız, hansı sualları verdiyiniz və prosedurdan sonra necə davrandığınız nəticəyə birbaşa təsir edə bilər. Aşağıdakı 15 tədbir bu addımları ardıcıllıqla ümumiləşdirir.

Prosedurdan əvvəl nə etməliyəm? (Tədbir 1–7)

1. Düzgün həkimi və lisenziyalı tibb müəssisəsini seçin. Proseduru kimin edəcəyini, onun bu sahədəki təhsilini və təcrübəsini, müəssisənin tibb müəssisəsi kimi lisenziyalı olub-olmadığını öyrənin. Ev, salon və ya otel otağı kimi tibb müəssisəsi olmayan yerlərdən uzaq durun. Ətraflı yoxlama üçün “Tibbi estetikada klinika və həkim seçimi: 10 bəndlik təhlükəsizlik yoxlama siyahısı” yazımızdan istifadə edə bilərsiniz.
2. Üzbəüz müayinə istəyin. Foto, mesaj və ya sosial media vasitəsilə verilən prosedur qərarı təhlükəsiz deyil. Müayinədə dəriniz, üz quruluşunuz və gözləntiniz qiymətləndirilir; prosedurun sizə uyğun olmadığı da deyilə bilər.
3. Sağlamlıq tarixçənizi tam və səmimi danışın. İstifadə etdiyiniz bütün dərmanları (qanı durulaşdıranlar daxil), bitki mənşəli məhsulları və əlavələri, dərman və yerli anestetik allergiyalarını, arı və ya eşşəkarısı sancmasına qarşı ciddi allergiyanızı, ağızdan qəbul edilən akne dərmanı (izotretinoin) istifadəsini, hamiləlik, hamiləlik planı və ya əmizdirmə vəziyyətini, uçuq keçmişini, asanlıqla çapıq və ya keloid (qabarıq çapıq) əmələ gətirmə meylinizi, immun sistemi xəstəliklərinizi və əvvəllər etdirdiyiniz fillerləri (nə vaxt, haraya, bilirsinizsə hansı növ) deyin. Hamiləlik və əmizdirmə dövrü üçün “Hamiləlik və əmizdirmədə tibbi estetika” yazısına baxa bilərsiniz.
4. İstifadə olunacaq məhsulu öyrənin. Məhsulun təsiredici maddəsini (məsələn, hialuron turşusu), lisenziyalı olub-olmadığını və izlənilə bilən mənbədən əldə edildiyini soruşun. İnternetdə satılan, mənbəyi bəlli olmayan və ya çox ucuz məhsulların riskləri üçün “Saxta məhsullar və qeyri-qanuni prosedurlar” yazımızı oxuya bilərsiniz.
5. Məlumatlandırılmış razılıq formunu həqiqətən oxuyun və ağırlaşmaların idarə edilməsini soruşun. Mümkün yan təsirləri, nadir, lakin ciddi riskləri və alternativləri öyrənin. Problem yaranarsa nə ediləcəyini açıq soruşun: hialuron turşusu fillerində müəssisədə hialuronidaza fermenti və təcili müdaxilə imkanı varmı, iş saatlarından kənar kimə müraciət edəcəksiniz?
6. Real gözlənti formalaşdırın. Hansı nəticənin mümkün olduğunu, nə qədər davam edəcəyini və nəyin edilə bilməyəcəyini müzakirə edin. Daha çox məhsul və ya daha tez-tez prosedur həmişə daha yaxşı nəticə demək deyil; həddindən artıq gözlənti lazım olduğundan çox prosedura və nəticədə daha çox riskə səbəb ola bilər.
7. Vaxtı düzgün seçin. Toy, təqdimat və ya tətil kimi vacib tədbirdən dərhal əvvələ prosedur planlaşdırmayın; şişkinlik və göyərmə üçün vaxt ayırın. İntensiv günəşli tətil, qızdırmalı xəstəlik, prosedur nahiyəsində aktiv sızanaq və ya uçuq, yaxud yaxın vaxtda planlaşdırılan başqa tibbi prosedur varsa, bunu həkiminizə deyin; təxirə salmaq lazım ola bilər.

Reseptlə istifadə etdiyiniz qanı durulaşdıran və ya başqa dərmanı prosedur üçün öz qərarınızla dayandırmayın. Dərmanla bağlı hər dəyişiklik dərmanı yazan həkimlə birlikdə planlaşdırılmalıdır. Göyərmə riskini artıra biləcək əlavələr barədə də əvvəlcədən məsləhətləşin.

Prosedur zamanı nəyə diqqət etməliyəm? (Tədbir 8–11)

1. Məhsul məlumatını qeydə alın. Bir çox inyeksiya məhsulunun qutusunda istehsal seriya nömrəsini (lot) göstərən etiket olur. Məhsulun adının, təsiredici maddəsinin, lot nömrəsinin və tətbiq tarixinin sənədlərinizə yazılmasını və sizə yazılı verilməsini istəyin. İllər sonra problem yaşasanız, bu məlumat həkiminizin işini xeyli asanlaşdırır.
2. Təmiz başlanğıc edin. Mümkünsə prosedura makiyajsız gəlin. Prosedurdan əvvəl dərinin təmizlənib dezinfeksiya edildiyini və birdəfəlik materialların sizin gözünüz qarşısında açıldığını görə bilərsiniz.
3. Qeyri-adi bir şey hiss etsəniz, dərhal deyin. Gözləniləndən xeyli şiddətli ağrı, dəridə ağarma, görmədə bulanıqlıq və ya qaralma, başgicəllənmə, təngnəfəslik və ya geniş yayılmış qaşınma hiss etsəniz, prosedur zamanı dərhal həkimə bildirin. Erkən aşkarlanan problemlərə erkən müdaxilə etmək olar.
4. Prosedur bitməzdən əvvəl göstərişləri yazılı alın. Hansı əlamətlərin normal olduğunu, hansılarda zəng etməli olduğunuzu və iş saatlarından kənar kimə müraciət edəcəyinizi öyrənmədən getməyin. Həkiminiz tövsiyə edərsə, prosedurdan sonra qısa müddət müəssisədə qalaraq müşahidə altında olmağınız da təhlükəsizliyi artırır.

Prosedurdan sonra riski necə azalda bilərəm? (Tədbir 12–15)

1. Qulluq göstərişlərinə əməl edin. Prosedur nahiyəsinə basmamaq, ovuşdurmamaq, ilk saatlarda və günlərdə intensiv idmandan, saunadan və hamamdan çəkinmək, lazer və pilinqdən sonra günəşdən qorunmaq kimi qaydalar prosedurdan prosedura dəyişir. Ümumi prinsiplər üçün “Tibbi estetik prosedurdan sonra qulluq” yazımıza baxa bilərsiniz.
2. Xəbərdarlıq əlamətlərini bilin və gözləməyin. Hansı əlamətin normal, hansının təcili olduğunu aşağıdakı cədvəldən və prosedura xas yazılarımızdan öyrənin. Əmin deyilsinizsə, həkiminizə zəng edin.
3. Özünüzü müalicə etməyə çalışmayın. Əlinizdə olan antibiotiki, kortizonlu kremi və ya başqasının tövsiyə etdiyi dərmanı istifadə etməyin; sosial mediada tövsiyə olunan masaj, isti tətbiq və ya əritmə üsullarını sınamayın; problem həll olunmadan eyni nahiyəyə başqa yerdə yeni prosedur etdirməyin.
4. Nəzarət görüşünə gedin və qeyd aparın. Həkiminiz nəzarət tövsiyə edibsə, buraxmayın. İlk günlərdə nahiyənin şəklini çəkmək dəyişikliyi həkimə göstərmək üçün faydalıdır. Məhsul məlumatlarınızı saxlayın və gələcəkdə etdirəcəyiniz hər prosedurda həkimə deyin.

Normal olan nədir, nə vaxt həkimə zəng etməli, nə vaxt təcilidir?

Fillerə xas təcili əlamətlərin təfərrüatı üçün “Fillerdən sonra nə vaxt təcilidir” yazımıza baxın. Problem yaşadığınız zaman addım-addım nə edəcəyinizi isə “Estetik prosedurdan sonra ağırlaşma yaranarsa nə etməli” yazısında izah edirik.

Problem yaranarsa, həkim nə edə bilər?

Həkim əvvəlcə problemin nə olduğunu müayinə ilə müəyyən edir; çünki oxşar görünən vəziyyətlərin müalicəsi fərqlidir. Məsələn, hialuron turşusu filleri ilə bağlı damar tıxanmasında həkim geli əridən hialuronidaza fermentini tətbiq edə bilər; infeksiya güman edilərsə, uyğun analizlər və müalicə planlaşdırılır; ağır allergiyada təcili müalicəyə başlanılır; botulinum toksinlə bağlı göz qapağının düşməsində isə əsasən müşahidə və bəzi dəstəkləyici seçimlər müzakirə olunur. Lazım olduqda göz, infeksiya və ya yara qulluğu kimi sahələrdə başqa mütəxəssislərə yönləndirmə edilir.

Buna görə proseduru edən şəxsin ağırlaşmanı tanıya bilməsi və müdaxilə edə bilməsi prosedurun özü qədər vacibdir. Bəzi tətbiqlər bu müdaxilələri çətinləşdirir: hialuron turşusundan başqa fillerlər və daimi fillerlər hialuronidaza ilə əridilə bilmir.

Evdə nə edə bilərəm, nələri etməməliyəm?

• Edə bilərsiniz: həkiminizin tövsiyə etdiyi qulluq vasitələrindən istifadə etmək, tövsiyə edilibsə qısa müddətli və dəriyə birbaşa toxunmayan soyuq tətbiq etmək, başınızı bir qədər hündürdə saxlayaraq dincəlmək, nahiyəni təmiz saxlamaq və fotolarla dəyişikliyi izləmək.
• Etməyin: həkim deməyincə masaj etmək, isti kompres qoymaq, qabıqları qoparmaq, reseptli dərmana öz qərarınızla başlamaq və ya onu dayandırmaq, ağrıkəsici ilə şikayəti basdırıb gözləmək.
• Etməyin: problem aydınlaşmadan eyni nahiyəyə başqa müəssisədə düzəltmə proseduru etdirmək.

Prosedura görə xüsusi risklər hansılardır?

Hər prosedurun özünəməxsus riskləri var və tədbirlər də buna görə dəyişir. Filler üçün “Filler ağırlaşmaları”, botulinum toksin üçün “Botulinum toksindən sonra yan təsirlər”, lazer və işıq cihazları üçün “Lazer və IPL-dən sonra yanıq və ləkə” yazılarımız prosedura xas təfərrüatları izah edir. Bütün prosedurlarda ortaq problemlər olan iltihab əlamətləri, gözlənilən göyərmə və dərmana və ya məhsula allergiya üçün də ayrıca bələdçilərimiz var: “Estetik prosedurdan sonra infeksiya”, “Göyərmə və şişkinlik” və “Estetik prosedurlarda allergik reaksiya”.

Elmi sübutlar bu tədbirlər barədə nə deyir?

Bu tədbirlərin çoxu böyük randomizə edilmiş tədqiqatlardan çox ekspert konsensus hesabatlarına, klinik təlimatlara və klinik təcrübəyə əsaslanır. Məsələn, bəzi tədbirlərin təkbaşına riski nə qədər azaltdığı dəqiq ölçülməyib və bəzi texniki məsələlərdə mütəxəssislər arasında fikir ayrılıqları var. Yenə də düzgün şəxs və yer seçimi, tam sağlamlıq tarixçəsi, lisenziyalı məhsul və xəbərdarlıq əlamətlərinin erkən hiss edilməsi barədə geniş ortaq fikir mövcuddur.