Ραγάδες: γιατί εμφανίζονται, κόκκινες και λευκές ραγάδες, ποιες θεραπείες έχουν τεκμηρίωση;

Τι είναι οι ραγάδες;

Η ραγάδα είναι ένας τύπος ουλής που δημιουργείται όταν σπάνε οι ίνες κολλαγόνου και ελαστίνης της μέσης στιβάδας του δέρματος (χόριο), οι οποίες δίνουν στο δέρμα αντοχή και ελαστικότητα. Όταν το δέρμα τεντώνεται ή συρρικνώνεται γρήγορα, αυτές οι ίνες καταστρέφονται· κατά την επούλωση εμφανίζονται γραμμοειδή σημάδια. Συχνότερα εμφανίζονται στην κοιλιά, στο στήθος, στους γλουτούς, στους μηρούς, στη μέση, στην πλάτη και στο πάνω μέρος των βραχιόνων.

Από ιατρική άποψη οι ραγάδες είναι αβλαβείς και δεν είναι μεταδοτικές. Είναι πολύ συχνές: αναφέρεται ότι οι ραγάδες της εγκυμοσύνης εμφανίζονται σε περισσότερες από τις μισές γυναίκες. Η αναζήτηση θεραπείας είναι καθαρά προσωπική επιλογή· η ραγάδα δεν είναι ένδειξη έλλειψης περιποίησης ή αμέλειας.

Γιατί εμφανίζονται οι ραγάδες;

Στον σχηματισμό των ραγάδων παίζουν ρόλο όχι μόνο το μηχανικό τέντωμα του δέρματος, αλλά και οι ορμόνες και η κληρονομική προδιάθεση. Γι' αυτό, από δύο άτομα που παίρνουν το ίδιο βάρος, το ένα μπορεί να αποκτήσει ραγάδες και το άλλο όχι. Οι κυριότερες αιτίες είναι οι εξής:

• Εγκυμοσύνη: εμφανίζονται κυρίως τους τελευταίους μήνες στην κοιλιά, στο στήθος και στους μηρούς.
• Γρήγορη αύξηση του ύψους στην εφηβεία: στα αγόρια είναι συχνές οι οριζόντιες γραμμές στην πλάτη και στα κορίτσια οι ραγάδες στους γλουτούς και στους μηρούς, οι οποίες συχνά ξεθωριάζουν από μόνες τους.
• Γρήγορη αύξηση ή γρήγορη απώλεια βάρους
• Αύξηση της μυϊκής μάζας σε σύντομο χρονικό διάστημα (έντονη προπόνηση με βάρη)
• Μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης: η εφαρμογή ισχυρών κρεμών κορτιζόνης στην ίδια περιοχή για μεγάλο διάστημα ή η μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης από το στόμα λεπταίνει το δέρμα και μπορεί να προκαλέσει ραγάδες.
• Οικογενειακό ιστορικό: σε άτομα με στενούς συγγενείς που έχουν ραγάδες η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη.

Αν παρατηρήσετε ραγάδες ενώ χρησιμοποιείτε κρέμα κορτιζόνης, μη διακόψετε το φάρμακο μόνοι σας· ενημερώστε τον γιατρό που το συνταγογράφησε. Ο γιατρός σας θα αποφασίσει πώς θα συνεχιστεί η θεραπεία.

Πότε μια ραγάδα παραπέμπει σε υποκείμενη νόσο;

Πίσω από τη μεγάλη πλειονότητα των ραγάδων δεν υπάρχει κάποια νόσος. Σπάνια, η περίσσεια της ορμόνης κορτιζόλης στον οργανισμό (σύνδρομο Cushing) ή ορισμένες κληρονομικές καταστάσεις που επηρεάζουν τον συνδετικό ιστό (για παράδειγμα το σύνδρομο Marfan) μπορεί να εκδηλωθούν με ραγάδες. Συνιστάται να απευθυνθείτε σε γιατρό στις παρακάτω περιπτώσεις:

Αυτά τα σημάδια από μόνα τους δεν σημαίνουν διάγνωση· η εκτίμηση γίνεται με εξέταση και, αν χρειάζεται, με εργαστηριακές εξετάσεις.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στις κόκκινες και τις λευκές ραγάδες;

Οι ραγάδες αλλάζουν στάδιο με τον καιρό. Το στάδιο στο οποίο βρίσκονται επηρεάζει άμεσα ποια μέθοδος μπορεί να δοκιμαστεί και πόση αλλαγή μπορείτε να περιμένετε.

Το ότι οι κόκκινες ραγάδες ξεθωριάζουν από μόνες τους δεν είναι ίαση αλλά αλλαγή σταδίου: το χρώμα γίνεται πιο ανοιχτό, αλλά το σημάδι παραμένει. Γι' αυτό η εντύπωση ότι μια μέθοδος 'έφυγε' τη ραγάδα είναι μερικές φορές απλώς αποτέλεσμα του φυσικού ξεθωριάσματος. Γι' αυτόν τον λόγο στις μελέτες είναι σημαντική η σύγκριση των μεθόδων με εικονικό φάρμακο (placebo).

Προλαμβάνουν οι κρέμες και τα λάδια τις ραγάδες;

Πωλούνται πάρα πολλές κρέμες, λάδια και λοσιόν με σκοπό την πρόληψη των ραγάδων. Μια ανασκόπηση Cochrane που εξέτασε τα τοπικά προϊόντα για την πρόληψη των ραγάδων στην εγκυμοσύνη αξιολόγησε δεδομένα από έξι μελέτες με συνολικά 800 γυναίκες και δεν βρήκε δεδομένα υψηλής ποιότητας ότι κάποιο από αυτά τα προϊόντα προλαμβάνει τον σχηματισμό ραγάδων. Δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα σε όσες χρησιμοποίησαν προϊόντα με δραστική ουσία και σε όσες χρησιμοποίησαν εικονικό φάρμακο ή τίποτα.

• Βούτυρο κακάο, ελαιόλαδο, αμυγδαλέλαιο και βιταμίνη Ε: στις μελέτες φάνηκε ότι δεν προλαμβάνουν τις ραγάδες ούτε κάνουν πιο ανοιχτές τις υπάρχουσες.
• Προϊόντα με εκχύλισμα Centella asiatica ή υαλουρονικό οξύ: σε ορισμένες μικρές μελέτες αναφέρθηκε προληπτική δράση· ωστόσο τα δεδομένα είναι περιορισμένα και τα αποτελέσματα δεν είναι οριστικά.
• Ενυδάτωση: μπορεί να μειώσει την ξηρότητα και τη φαγούρα του δέρματος που τεντώνεται. Αυτό προσφέρει ανακούφιση· δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα εμποδίσει τον σχηματισμό ραγάδων.
• Μαύρισμα: δεν εξαφανίζει τις ραγάδες· επειδή ο ιστός της ραγάδας δεν μαυρίζει, η διαφορά χρώματος μπορεί να γίνει ακόμη πιο εμφανής. Οι λοσιόν αυτομαυρίσματος, αντίθετα, μπορούν να κρύψουν προσωρινά τη διαφορά χρώματος.

Η πρόληψη δεν είναι πάντα δυνατή. Η όσο το δυνατόν πιο σταθερή πορεία του βάρους είναι η μόνη γνωστή γενική προσέγγιση που μπορεί να μειώσει την πιθανότητα ραγάδων· το πόσο πρέπει να είναι η αύξηση βάρους στην εγκυμοσύνη πρέπει να το συζητήσετε με τον γιατρό που παρακολουθεί την εγκυμοσύνη σας. Για λεπτομέρειες σχετικά με την περίοδο της εγκυμοσύνης μπορείτε να δείτε το άρθρο «Αισθητική ιατρική στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό».

Ποιες μέθοδοι έχουν τεκμηρίωση;

Το κοινό συμπέρασμα των ανασκοπήσεων για τη θεραπεία των ραγάδων είναι το εξής: έχουν δοκιμαστεί πολλές μέθοδοι, ορισμένες μπορούν να μειώσουν την εμφάνιση, αλλά καμία δεν εξαφανίζει εντελώς τη ραγάδα και τα ισχυρά δεδομένα είναι λίγα. Οι περισσότερες μελέτες είναι μικρές, σύντομες και χρησιμοποιούν διαφορετικά κριτήρια.

Η τρετινοΐνη είναι φάρμακο που χορηγείται με συνταγή· αν θα χρησιμοποιηθεί, πόσο συχνά και για πόσο διάστημα το αποφασίζει ο γιατρός σας. Δεν χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη ούτε όταν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη· στην περίοδο του θηλασμού συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν τη χρησιμοποιήσετε. Η ίδια προσοχή ισχύει και για τη ρετινόλη στα καλλυντικά προϊόντα.

Γενικά θεωρείται ότι οι θεραπείες που κάνει ο γιατρός είναι πιο αποτελεσματικές από τις κρέμες· ωστόσο το αναμενόμενο αποτέλεσμα δεν είναι να εξαφανιστεί η ραγάδα, αλλά να γίνει λιγότερο αισθητή. Για λεπτομέρειες σχετικά με τις θεραπείες μπορείτε να δείτε τα άρθρα «Κλασματικό laser (fractional)», «Microneedling» και «Ραδιοσυχνότητες για σύσφιξη δέρματος και microneedling RF». Επειδή σε μελαχρινό και σκούρο δέρμα ο κίνδυνος κηλίδων μετά από laser είναι μεγαλύτερος, μπορεί να σας καθοδηγήσει και το άρθρο «Laser, IPL και χημικό peeling σε σκούρο δέρμα».

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι των θεραπειών;

Επειδή η ραγάδα είναι αβλαβής κατάσταση, οι κίνδυνοι της μεθόδου που επιλέγεται δεν πρέπει να είναι μεγαλύτεροι από το αναμενόμενο όφελος. Μετά από laser και εφαρμογές με βελόνες είναι συχνές η ερυθρότητα και το πρήξιμο, που συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες. Πιο σπάνια μπορεί να εμφανιστούν σκούρεμα ή αποχρωματισμός του δέρματος, έγκαυμα, λοίμωξη και ουλή. Σε άτομα με προδιάθεση για υπερτροφικές ουλές, οι θεραπείες που τραυματίζουν το δέρμα πρέπει να εκτιμώνται ξεχωριστά· για αυτό το θέμα δείτε το άρθρο «Ουλές και χηλοειδή».

Η θεραπεία των ραγάδων συνήθως απαιτεί περισσότερες συνεδρίες και τα αποτελέσματα εμφανίζονται αργά. Να είστε επιφυλακτικοί με εφαρμογές που ισχυρίζονται ότι εξαφανίζουν τη ραγάδα σε μία συνεδρία ή ότι δίνουν σίγουρο αποτέλεσμα.

Εξαφανίζονται εντελώς οι ραγάδες;

Όχι. Η ραγάδα είναι ένας τύπος ουλής και καμία κρέμα, συσκευή ή θεραπεία που γνωρίζουμε σήμερα δεν την εξαφανίζει εντελώς. Ο ρεαλιστικός στόχος είναι το χρώμα να πλησιάσει το χρώμα του γύρω δέρματος και να μειωθεί κάπως το βύθισμα της επιφάνειας. Ο βαθμός της αλλαγής εξαρτάται από την ηλικία της ραγάδας, το πλάτος της, την περιοχή όπου βρίσκεται και τον τόνο του δέρματος.

• Οι νέες ραγάδες ξεθωριάζουν με τον καιρό και από μόνες τους· ακόμη και αν δεν γίνει τίποτα, μέσα στα χρόνια τραβούν λιγότερο την προσοχή.
• Η πιο κατάλληλη περίοδος για θεραπεία είναι συνήθως όταν η ραγάδα είναι ακόμη κόκκινη.
• Στις παλιές, λευκές ραγάδες δεν πρέπει να αναμένεται ουσιαστική αλλαγή από τις κρέμες.
• Η βελτίωση που επιτυγχάνεται με θεραπείες είναι μέτρια· οι εντυπωσιακές διαφορές σε φωτογραφίες μπορεί να οφείλονται και σε διαφορά φωτισμού και γωνίας.
• Με αλλαγές βάρους ή νέα εγκυμοσύνη μπορεί να δημιουργηθούν νέες ραγάδες.

Αν εξαιτίας των ραγάδων νιώθετε συνεχώς άσχημα ή περιορίζετε το ντύσιμο ή την κοινωνική σας ζωή, είναι χρήσιμο να το συζητήσετε ανοιχτά με τον γιατρό σας. Σε αυτό μπορεί να βοηθήσει και το άρθρο «Εικόνα σώματος και αισθητικές θεραπείες».