Mutfak Tıbbı
Evde yoğurt mayalamak güvenli mi? Doğru sıcaklık, süre, kap ve saklama

Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Evde yoğurt mayalamak, birkaç kurala uyulduğunda güvenlidir: çiğ ya da köy sütünü mutlaka kaynatın (pastörize ya da UHT sütü güvenlik için değil, kıvam için ısıtırsınız), termometreyle ölçerek yaklaşık 44–45 °C'ye soğutup temiz bir cam ya da porselen kapta mayalayın, 42–44 °C civarında birkaç saat sıcak tutun ve tutan yoğurdu soğutup buzdolabına kaldırın. Yoğurdun ekşiliği, sütte baştan bulunan mikropları tek başına öldürmez; güvenliği asıl sağlayan çiğ sütün kaynatılması ya da pastörize süt kullanılması ve kabın temizliğidir. Saatlerce bekleyip tutmayan, küflenen ya da yabancı kokan yoğurdu yemeyin, atın.
Genel bilgilendirmedir; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir.
Doktorclub Sağlık Editörleri hazırladı
Önemli bilgiler
- Yoğurdun tanımı: Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği'ne göre yoğurt, Streptococcus thermophilus ve Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus adlı iki bakterinin birlikte kullanıldığı ve son tüketim tarihine kadar canlı bakteri taşıyan fermente süt ürünüdür (Tebliğ 2022/44, 2024/1 ile değişik).
- Yöntem: FAO'nun küçük ölçekli üretim rehberinde süt 80–85 °C'de 15–20 dakika ısıtılır, hızla 44–45 °C'ye soğutulur, maya eklenir ve 42–44 °C'de yaklaşık beş saat bekletilir (FAO, 2001).
- Çiğ süt kaynatılmalı: Sağlık Bakanlığı'na göre bruselloz (Malta humması) en sık kaynatılmamış çiğ süt ve bu sütten yapılan ürünlerle bulaşır; pastörize ya da iyice kaynatılmış sütten yapılan ürünler tercih edilmelidir (HSGM).
- Ekşilik mikrobu öldürmez: Ankara'da yapılan bir laboratuvar çalışmasında süte bulaştırılan Salmonella, düşük miktarda bile olsa yoğurt mayalanırken yaşamını sürdürdü ve çoğaldı (Savran ve ark., 2018).
- Kap seçimi: Türkiye Beslenme Rehberi, satın alınan ambalajlı besinlerin kaplarının yoğurt mayalamak ya da besin saklamak için yeniden kullanılmamasını önerir (TÜBER, 2022).
Ev yoğurdu neden bozulabilir?
Yoğurt, süt şekerini (laktozu) laktik asite çeviren bakterilerle yapılır. Asit sütü pıhtılaştırır ve yoğurda ekşi tadını verir. Bu asit, mayalama başladıktan sonra dışarıdan gelen pek çok bakterinin çoğalmasını zorlaştırır. Ancak mikrop sütte baştan varsa ya da mayalama ılık ortamda saatlerce tutmazsa durum değişir.
Laboratuvar çalışmaları bu konuda tutarlıdır. Kars'ta yapılan bir çalışmada mayalamadan önce süte bulaştırılan E. coli O157:H7 ve Listeria, geleneksel yoğurtta en az baskılanan mikroplar oldu (Gülmez ve Güven, 2003). Fas'ta yapılan bir başka çalışmada Staphylococcus aureus oda sıcaklığında bekletilen yoğurtta 10 gün canlı kaldı (Benkerroum ve ark., 2002). Bu deneylerde mikroplar bilerek ve yüksek miktarda eklendi; yine de çıkan ders açıktır: yoğurt, kirli süt ya da kirli kabı temizlemez.
Evde yoğurt nasıl güvenle mayalanır?
- Sütü seçin: Pastörize ya da uzun ömürlü (UHT) süt kullanabilirsiniz. Çiğ, köy ya da sokak sütü kullanacaksanız önce mutlaka iyice kaynatın.
- Isıtın: FAO yönteminde süt 80–85 °C'de 15–20 dakika tutulur. Çiğ sütte bu adım güvenlik içindir, atlanmaz. Pastörize ya da UHT sütü güvenlik için kaynatmanız gerekmez: Tarım ve Orman Bakanlığı'na göre çiğ sütte bulunabilecek hastalık yapan bakteriler bu sütlerde bulunmaz. Bu sütlerde ısıtmanın amacı kıvamdır; bir laboratuvar çalışmasında karıştırılmış yoğurtta 85 °C'de 30 dakika ısıtılan sütten yapılan yoğurt, 75 °C'de ısıtılandan daha koyu oldu (Lee ve Lucey, 2006).
- Hızla soğutun: Tencereyi soğuk su dolu bir kaba oturtup karıştırarak 44–45 °C'ye indirin. İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA), 8 ile 63 °C arasını bakterilerin üreyebildiği "tehlike bölgesi" sayar; sütü bu aralıkta mayasız ve uzun süre bekletmeyin. Sıcaklığı elle tahmin etmeyin, mutfak termometresiyle ölçün (Doktorclub editörlerinin önerisi).
- Mayalayın: Temiz bir kaşıkla, taze ve temiz kokulu bir yoğurt ya da hazır yoğurt mayası ekleyin. TÜBER, bir önceki yoğurdun maya olarak kullanılmasını geleneksel yöntem olarak anar; hazır başlatıcı kültürlerin daha kontrollü ve standart ürün verdiğini de belirtir.
- Sıcak tutun: Kabı kapatıp üstünü örtün ve sarsmadan bekletin. FAO, oda sıcaklığının çoğu zaman yetmediğini, sıcak su banyosu, termos ya da yalıtımlı kutu kullanılabileceğini belirtir. Kabı kalın bir örtüye sarmak da ısıyı aynı mantıkla korur; ilk saatlerde sıcaklığı termometreyle bir kez kontrol edin (Doktorclub editörlerinin önerisi).
- Kontrol edin ve soğutun: Yoğurt kıvam alıp hafif ekşi koktuğunda buzdolabına kaldırın.
FAO kuluçka süresini yaklaşık beş saat, köy ölçeği rehberinde ise 2–5 saat olarak verir. Doktorclub editörlerinin ihtiyatlı önerisi: Uygun sıcaklıkta 6–8 saat beklediği hâlde hiç pıhtılaşmamış, ekşimemiş ya da kötü kokan sütü "biraz daha bekleteyim" diye geceye bırakmayın; tüketmeyin.
Hangi kapta mayalanmalı?
| Kap | Uygun mu? | Neden |
|---|---|---|
| Cam kavanoz, porselen kâse, paslanmaz çelik | Uygun | Temizlenmesi kolay; sıcak suyla iyice yıkanabilir |
| Sırlı toprak (çömlek) kâse | Dikkatli | Sırı dökülmüş, çatlak ya da kaynağı belirsizse kullanmayın |
| Eski yoğurt ya da peynir kovası (plastik ambalaj) | Önerilmez | TÜBER ambalaj kaplarının yoğurt mayalamak için kullanılmamasını önerir |
| Alüminyum ya da bakır kap (kalaylı bakır tas dahil) | Önerilmez | TÜBER asitli besinlerin bu kaplarda hazırlanmamasını önerir ve kalaylıyı ayrı tutmaz; yoğurt asitlidir ve kapta saatlerce bekler |
Tablo TÜBER önerilerinden Doktorclub editörlerince derlendi. Alüminyum ve yapışmaz kaplar için alüminyum tencere yazımıza, sıcak süt ya da yemeği plastik kaba koymak için plastik kap yazımıza bakabilirsiniz. Toprak kâsede sırın kurşun riski için bakır, kalay ve toprak güveç yazımıza bakın.
Ev yoğurdu buzdolabında kaç gün durur?
FAO, küçük ölçekte yapılan yoğurt için saklama koşuluna bağlı olarak 3–8 günlük raf ömrü verir. Doktorclub editörlerinin ihtiyatlı önerisi: Ev yoğurdunu kapalı kapta buzdolabında tutun ve bir hafta içinde bitirin. Bebek, gebe ya da bağışıklığı baskılanmış biri yiyecekse ilk 3 gün içinde tüketin (FAO'nun 3–8 günlük aralığının alt ucu). Yoğurdu temiz kaşıkla alın; ağızdan yenen kaşığı kaba geri sokmayın.
- Yüzeyinde küf lekesi görürseniz yalnız o kısmı alıp kalanını yemeyin; yoğurt gibi yumuşak besinlerde tamamını atın. Ayrıntılar küflü besinler yazımızda.
- Kabarmış, köpürmüş, acı ya da yabancı kokulu yoğurdu atın (Doktorclub editörlerinin ihtiyatlı önerisi).
Ev yoğurdu marketteki yoğurttan daha mı sağlıklı?
Besin değeri açısından iki yoğurt arasında temel fark sütün kendisidir; TÜBER'e göre yoğurdun besin değeri sütle aynıdır, sindirimi ise daha kolaydır. Ambalajlı yoğurdun tebliğe göre son tüketim tarihine kadar canlı yoğurt bakterisi taşıması zorunludur; ev yoğurdunda bu bakteri sayısı mayaya ve bekleme süresine göre değişir. Etikette ürün adı "fermentasyon sonrası ısıl işlem görmüş fermente süt ürünü" ise canlı yoğurt bakterisi beklemeyin: tebliğe göre bu üründe yoğurt bakterisi raf ömrü boyunca gramda en fazla 100 olabilir ve ürün "yoğurt" adıyla satılamaz. Şubat 2024 değişikliğiyle bu ürün ve çeşnili/aromalı yoğurt en fazla 500 gramlık ambalajda satılır.
Yoğurt bakterilerinin sağlığa etkisi konusunda TÜBER temkinlidir: bazı fermente besinlerin bağırsak mikrobiyotasını (bağırsaktaki mikrop topluluğunu) değiştirebildiğini, ancak bu değişimin sağlığa etkisinin büyüklüğünün tartışmalı olduğunu ve randomize kontrollü çalışmaların yetersiz kaldığını belirtir. Bu nedenle ev yoğurdunu bir tedavi olarak değil, dengeli beslenmenin bir parçası olarak düşünün.
Bebek, gebe ve hasta için ev yoğurdu uygun mu?
- Bebek: TÜBER yoğurdu 6. aydan itibaren tamamlayıcı besinler arasında sayar. Bebeğe verilecek yoğurt, Sağlık Bakanlığı'nın bruselloz önerisine uygun olarak pastörize ya da kaynatılmış sütten yapılmalı; şeker ve tuz eklenmemeli; bal 1 yaşından önce botulizm riski nedeniyle hiç eklenmemelidir (TÜBER). Ek gıda için ek gıdaya geçiş yazımıza bakabilirsiniz.
- Gebe: NHS, pastörize sütten yapılmış yoğurdu gebelikte güvenli sayar, pastörize edilmemiş yoğurttan kaçınılmasını ister. Çiğ sütten kaynatmadan yapılmış köy yoğurdu bu nedenle uygun değildir. Diğer besinler için Mutfak Tıbbı'ndaki gebelikte besin güvenliği rehberine bakabilirsiniz.
- Bağışıklığı baskılanmış kişiler: Kemoterapi alan ya da organ nakli olmuş kişiler yalnız pastörize ya da kaynatılmış sütten, temiz kapta yapılmış taze yoğurt yemelidir; ayrıntılar bağışıklık düşükken besin güvenliği sayfasında.
- Böbrek hastaları: Yoğurt fosfor ve potasyum içerir; günlük miktarı diyetisyeninizle belirleyin (böbrek hastalığında fosfor).
- Laktoz intoleransı: Yoğurt sütten daha iyi tolere edilebilir; bkz. laktoz intoleransında beslenme.
Türkiye'de
- Ev yoğurdu ya da köy ürünü yedikten sonra hafif ishal, ateş ya da kusma başladıysa ve sıvı alabiliyorsanız aile hekiminize ya da MHRS üzerinden iç hastalıkları veya çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvurabilirsiniz. Yetişkinde ishal 7 günden uzun sürerse hekime görünün (NHS, 2023); bebekte ve küçük çocukta süre beklenmez.
- Sağlık Bakanlığı'na göre brusellozda en sık halsizlik, baş, eklem, kas ve sırt ağrıları, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş ve gece terlemeleri görülür. Bu yakınmalarınız varsa ve çiğ süt ya da çiğ sütten ürün tükettiyseniz bunu hekiminize söyleyin.
- Ağır tabloda (kanlı ishalle birlikte halsizlik, idrar azalması, bilinç bulanıklığı, sıvı tutamama, bebek ya da yaşlıda belirgin susuzluk) 112'yi arayın ya da acil servise gidin.
- Pazarda kaynağı belirsiz, etiketsiz süt ürünü satışını ALO 174 Gıda Hattı'na bildirebilirsiniz.
Ne zaman acil başvurmalı?
- Bebekte, küçük çocukta ya da yaşlıda ishal ve kusmayla sıvı alamama.
- Kanlı ishal ya da yüksek ateş.
- Gebelikte ateş, titreme ve kas ağrısı: Listeria gibi enfeksiyonlar gebelikte ağır sonuçlara yol açabilir (TÜBER); gecikmeden başvurun.
- Bilinç bulanıklığı, bayılma ya da çok az idrara çıkma: 112.
Neler değişti? (Kasım 2026)
Son 12 ayda ev yoğurdunun mayalanması ve saklanması için öneriyi değiştiren kılavuz ya da büyük çalışma yayımlanmadı (PubMed taraması, 15 Kasım 2026); çiğ sütü kaynatma, temiz kap ve tutmayan yoğurdu atma kuralları aynıdır.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 hsgm.saglik.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- Tarım ve Orman Bakanlığı. Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği (2022/44). Resmî Gazete 30.11.2022 resmigazete.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- Tarım ve Orman Bakanlığı. Fermente Süt Ürünleri Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (2024/1). Resmî Gazete 10.02.2024 resmigazete.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Bruselloz bilgi notu hsgm.saglik.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı GKGM. Süt ve Süt Ürünleri (tüketici bülteni) 2014 tarimorman.gov.tr (yeni pencerede açılır)
9 kaynak daha
- FAO. Livestock keeping in urban areas: Product processing 2001 fao.org
- FAO. Village milk processing: Appropriate technology for dairy products fao.org
- Food Standards Agency. Cooking your food 2017 gov.uk
- Savran D ve ark. Modeling the survival of Salmonella Enteritidis and Salmonella Typhimurium during the fermentation of yogurt. Food Sci Technol Int 2018. DOI: 10.1177/1082013217734089 doi.org
- Gülmez M, Güven A. Survival of E. coli O157:H7, L. monocytogenes and Y. enterocolitica in different yogurt and kefir combinations. J Appl Microbiol 2003. DOI: 10.1046/j.1365-2672.2003.02016.x doi.org
- Benkerroum N ve ark. Behavior of Listeria monocytogenes and Staphylococcus aureus in yogurt. J Food Prot 2002. DOI: 10.4315/0362-028x-65.5.799 doi.org
- Lee WJ, Lucey JA. Impact of gelation conditions and structural breakdown on the physical and sensory properties of stirred yogurts. J Dairy Sci 2006. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(06)72310-4 doi.org
- NHS. Diarrhoea and vomiting 2023 nhs.uk
- NHS. Foods to avoid in pregnancy 2026 nhs.uk
- Yazan
- Doktorclub Sağlık Editörleri
- Güncelleme
- 16 Kasım 2026
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Bir hata mı gördünüz? Bize bildirin · Yayın ilkelerimiz · Tıbbi inceleme politikası





