Genital siğil tedavisi: krem, dondurma ve tekrar

Genital siğiller (anogenital siğil, kondilom), insan papilloma virüsünün (HPV) neden olduğu, genital bölge ve makat çevresinde çıkan iyi huylu kabarıklıklardır. Yaklaşık %90'ı HPV 6 ve 11 ile oluşur; bunlar rahim ağzı kanserine yol açan tipler değildir. Tedavi seçenekleri evde sürülen imikimod veya podofilotoksin, hekimin yaptığı dondurma (kriyoterapi) ve cerrahi yöntemlerdir. Her yöntemden sonra tekrar olabilir, en sık ilk 3 ayda.

• Anogenital siğillerin yaklaşık %90'ı düşük riskli HPV 6 veya 11 ile ilişkilidir (CDC 2021; BASHH 2024).
• HPV bulaşından siğil çıkmasına kadar geçen süre çok değişkendir; ortanca süre kadınlarda 3 ay, erkeklerde 11 aydır (BASHH 2024).
• HPV 6/11 alanların %15–64'ünde siğil gelişir; enfeksiyonların çoğu bir yıl içinde kendiliğinden temizlenir (BASHH 2024).
• Tedaviden sonra siğiller sıklıkla, özellikle ilk 3 ayda tekrarlar; hiçbir yöntemin tekrarı belirgin azalttığı gösterilmemiştir (CDC 2021; BASHH 2024).
• HPV aşısı mevcut siğili tedavi etmez ve tedavi amacıyla önerilmez (BASHH 2024), ama aşı yapılmamış uygun kişilerde yeni tiplere karşı korur.
• Türkiye'de imikimod kremi ruhsatlıdır; podofilotoksin ve sinekateşin ruhsatlı ürünler listesinde yoktur (TİTCK, 25 Eylül 2026).

Genital siğil genellikle muayeneyle, gözle tanınır. Ten renginde, pembe veya koyu, düz ya da karnabahar görünümlü, tek veya küme hâlinde kabarıklıklardır; ağrısızdır, bazen kaşınır veya kanar. Vulva, vajina girişi, penis, skrotum, kasık ve makat çevresinde çıkabilir. Makat çevresinde siğili olanlarda hekim makat içini de kontrol edebilir (CDC 2021).

Benzer görünen ama siğil olmayan durumlar sık karışır: penis başındaki inci benzeri papüller, vulvadaki doğal çıkıntılar (vestibüler papillomatozis), yağ bezleri ve molluskum kontagiozum. Bu yüzden internetteki fotoğraflarla kendi kendine tanı ve tedavi yanıltıcıdır. Görünüm tipik değilse, siğil sertleşmiş, kanayan, renk değiştiren, tedaviye yanıt vermeyen bir yapıdaysa ya da bağışıklığı baskılanmış bir kişideyse biyopsi istenir (BASHH 2024). Ağrılı yara varsa farklı bir neden düşünülür (bkz. genital yaralar).

Hayır, HPV 6 ve 11'in yaptığı genital siğiller kansere dönüşmez. Rahim ağzı, makat ve diğer HPV ile ilişkili kanserlere ağırlıkla HPV 16 ve 18 gibi yüksek riskli tipler yol açar. Ancak bir kişide birden fazla HPV tipi aynı anda bulunabilir; siğil olması rahim ağzı taramasını değiştirmez ve tarama programına göre sürdürülmelidir. HPV testinde pozitiflik ayrı bir konudur (bkz. HPV pozitifliği). Bağışıklığı baskılanmış kişilerde atipik veya tedaviye dirençli lezyonlarda kötü huylu değişiklik riski daha yüksektir ve bu lezyonlar biyopsiyle incelenir (BASHH 2024).

Tedavi zorunlu değildir; siğiller kendiliğinden geçebilir (NHS: bazen 6 ay içinde). Tedavinin amacı görünür siğili ve yakınmayı gidermektir; HPV'yi vücuttan temizlemez. Seçim siğilin yerine, sayısına, sertliğine (keratinize olup olmadığına), gebeliğe ve kişinin tercihine göre yapılır.

Kaynaklar: BASHH 2024, CDC 2021. Sinekateşin oranı CDC'de %15, BASHH'te %10'dur.

Cerrahi, elektrocerrahi ve lazerin temizlenme oranları en yüksektir (BASHH 2024). Ablatif tedaviden sonra 4–8 hafta imikimod eklemek tekrarı azaltabilir; en iyi kanıt CO2 lazer sonrası içindir. İmikimod bağışıklık yanıtını uyararak etki eder ve kızarıklık, tahriş, aşınma gibi lokal reaksiyonlar beklenen yan etkilerdir; şiddetliyse ara verilip hekime danışılır. Evde uygulanan ilaçlar yalnız siğile sürülür, iç vajina, rahim ağzı, makat içi ve idrar kanalına uygulanmaz; bu bölgelerdeki siğiller hekimce tedavi edilir.

Podofilin reçinesi uyarısı: Eski bir yöntem olan %25 podofilin reçinesi, daha güvenli seçenekler bulunduğu ve büyük alanlara yanlış uygulandığında ağır sistemik zehirlenme bildirildiği için CDC 2021 kılavuzunda artık önerilmez. Türkiye'de bu ürün ruhsatlıdır (Podofilm %25); evde kullanım için uygun değildir. El-ayak siğili için satılan asitli ürünler de genital deri için tasarlanmamıştır.

Tekrar, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez: tedavi görünür siğili yok eder, ama çevre deride gizli HPV kalabilir. Tekrarlar en sık tedavinin ilk 3 ayında görülür (CDC 2021). Bağışıklığı baskılanmış kişilerde siğiller daha sık, daha yaygın ve daha şiddetli olabilir; bağışıklık baskılanmasında tedavi önerileri değişmez ama hekim daha dikkatli izler (BASHH 2024). Yeni çıkan siğil, mutlaka yeni bir partnerden bulaş olduğu anlamına gelmez, çünkü HPV aylarca, yıllarca sessiz kalabilir.

HPV çok yaygındır ve cinsel olarak aktif çoğu kişi yaşamının bir döneminde HPV ile karşılaşır. BASHH 2024'e göre geçmiş partnerlerin rutin olarak bilgilendirilmesi veya değerlendirilmesi gerekmez; CDC 2021 mevcut partnere bilgi verilmesini önerir, ancak partnerde HPV testi önerilmez. Mevcut partner büyük olasılıkla virüsle zaten karşılaşmıştır. Düzenli prezervatif kullanımı HPV ve siğillerin partnere geçişini azaltır, ama prezervatifin örtmediği deriden bulaş olabileceği için tam koruma sağlamaz (BASHH 2024). Tedavi sırasında, özellikle krem uygulanan veya dondurulmuş alan iyileşene kadar, tahriş olmuş deriye sürtünme ağrı yapabilir. Siğil tanısı, diğer CYBE testleri için iyi bir fırsattır (bkz. CYBE testleri).

Gebelikte siğiller büyüyebilir ve çoğalabilir. Güvenli kabul edilen yöntemler kriyoterapi, TCA, lazer, elektrocerrahi ve cerrahi çıkarmadır; podofilotoksin ve sinekateşin kullanılmaz, imikimoddan ise kaçınılması önerilir (CDC 2021; BASHH 2024). Siğiller genellikle doğumdan sonraki haftalarda kendiliğinden küçüldüğü için tedavi doğum sonrasına bırakılabilir (NHS). Yalnız HPV bulaşını önlemek için sezaryen önerilmez; sezaryen ancak siğiller doğum kanalını tıkıyorsa veya ağır kanama riski varsa düşünülür (CDC 2021).

HPV aşısı mevcut siğili tedavi etmez ve tekrar oranını azaltmaz (BASHH 2024). Ancak 4 ve 9 değerlikli aşılar HPV 6 ve 11'i kapsadığından, henüz bu tiplerle karşılaşmamış kişilerde siğilleri büyük oranda önler ve kanserle ilişkili tiplere karşı da korur. Siğil geçirmiş olmak aşı olmaya engel değildir; uygunluk yaşa ve kişisel duruma göre değerlendirilir. Erişkinlerde aşı, doz sayısı ve Türkiye'deki fiyatı için erişkin HPV aşısı yazısına bakın.

• Nereye başvurulur? Deri ve Zührevi Hastalıklar (dermatoloji) polikliniği; kadınlarda Kadın Hastalıkları ve Doğum, erkeklerde Üroloji de değerlendirir. Makat içi siğiller için Genel Cerrahi gerekebilir.
• İlaçlar (TİTCK Ruhsatlı Ürünler Listesi, 25 Eylül 2026): İmikimod %5 krem ruhsatlıdır (Aldara, Alquira, Aldosil, İmidara, Venidara). Podofilotoksin (%0,5 çözelti / %0,15 krem) ve sinekateşin listede bulunamadı; bu nedenle Türkiye'de evde uygulanan seçenek pratikte imikimoddur. Listede yalnız eski tip %25 podofilin reçinesi (Podofilm) vardır. Fiyat ve SGK ödeme durumu doğrulanamadı.
• HPV aşısı: Ekim 2026 itibarıyla ulusal aşı programında değildir ve ücretlidir (ayrıntı: erişkin HPV aşısı).
• Rahim ağzı taraması: Ulusal programda 30–65 yaş kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA testi önerilir; KETEM, toplum sağlığı merkezi veya aile sağlığı merkezinde ücretsiz yapılır. Siğil olması bu takvimi değiştirmez.
• Ticari uyarı: "Tek seansta kalıcı siğil yakma" gibi tekrar olmayacağını vaat eden paket reklamlar kanıtla uyumlu değildir; hiçbir yöntem tekrarı önlemez.

Genital siğil acil bir durum değildir. Aynı gün değerlendirme gerektirenler: dondurma veya yakma sonrası yayılan kızarıklık, ateş, irinli akıntı (enfeksiyon); durmayan kanama; idrar yapmayı engelleyen büyük siğil. Çabuk büyüyen, sertleşen, kanayan veya renk değiştiren lezyonlar acil değildir ama gecikmeden muayene edilmelidir.

• 2024: BASHH anogenital siğil kılavuzu güncellendi: yöntem değiştirme eşikleri (imikimod ve sinekateşinde 8 hafta, kriyoterapide 4 seans), ablatif tedavi sonrası imikimod, aşının tedavide önerilmemesi.
• CDC 2021: Podofilin reçinesi önerilen tedaviler listesinden çıkarıldı.
• 2025–2026: Türkiye'de HPV aşısının ulusal programa alınması tartışması sürüyor; Ekim 2026 itibarıyla programda değil.
• 25 Eylül 2026: TİTCK listesinde imikimod ruhsatlı, podofilotoksin ve sinekateşin yok.