Gerucht: „Als filler wordt opgelost, lost ook het eigen weefsel van het gezicht op” — Wat zegt de wetenschap?

Kort antwoord: hyaluronidase is een enzym dat hyaluronzuur afbreekt. Terwijl het de gel van de filler oplost, kan het ook het natuurlijke hyaluronzuur in het gebied een tijdlang beïnvloeden; het eigen hyaluronzuur van uw huid wordt echter toch al voortdurend afgebroken en opnieuw aangemaakt. Weefsels zoals spieren, vet of bot lost het niet op. De bekende bijwerkingen zijn meestal tijdelijk; zelden kan een allergie optreden. De behandeling werkt alleen bij hyaluronzuurfillers en moet door een arts worden uitgevoerd.

Waar komt het gerucht vandaan?

Een belangrijke eigenschap van hyaluronzuurfiller is dat hij desgewenst kan worden opgelost. Daarvoor spuit de arts een enzym met de naam hyaluronidase in het gebied. Na het oplossen hebben sommige mensen het gevoel dat het gebied er leger of meer ingezakt uitziet dan vóór de filler. Daaruit ontstaat de overtuiging dat het enzym niet alleen de filler, maar ook het eigen weefsel van het gezicht oplost.

Het gerucht heeft wel een basis: ook in onze huid en ons bindweefsel komt van nature hyaluronzuur voor, en het enzym maakt geen onderscheid tussen het hyaluronzuur in de filler en dat in het lichaam. De mythe gaat de mist in waar ze op basis van dit gegeven concludeert dat het effect blijvend en verwoestend is.

Hoe werkt hyaluronidase?

Hyaluronidase is een groep enzymen die ook van nature in ons lichaam voorkomt. Hun taak is de lange ketens van hyaluronzuur in kleinere stukken te knippen. In de geneeskunde wordt het al vele jaren gebruikt, bijvoorbeeld om sommige geneesmiddelen zich makkelijker in het weefsel te laten verspreiden. In de esthetische geneeskunde wordt het gebruikt om hyaluronzuurfiller op te lossen.

Het enzym richt zich vooral op hyaluronzuur. Structuren zoals spieren, vet, bot of collageen, de stevigheid gevende vezels van de huid, lost het niet op. Bovendien wordt het in het weefsel snel inactief; daardoor blijft het effect beperkt tot het behandelde gebied en tot een korte periode.

Wat gebeurt er met het eigen hyaluronzuur van het lichaam?

Laboratoriumonderzoek en kleine klinische studies hebben laten zien dat ingespoten hyaluronidase ook het natuurlijke hyaluronzuur in het weefsel kan afbreken. Dit deel van het gerucht is dus niet helemaal ongegrond.

Het hyaluronzuur in ons lichaam is echter geen stof die stil blijft liggen. Volgens wetenschappelijke bronnen wordt ongeveer een derde van het hyaluronzuur in het lichaam van een volwassene elke dag afgebroken en opnieuw aangemaakt; in de huid is deze cyclus binnen een korte periode van enkele dagen rond. Daarom is te verwachten dat het effect van het enzym op het natuurlijke hyaluronzuur tijdelijk is.

Hier moeten we eerlijk zijn: er zijn maar weinig studies die bij gezonde mensen hebben gemeten hoe lang het precies duurt voordat het natuurlijke hyaluronzuur in het gezicht na het oplossen weer op het oude niveau is. De huidige kennis wijst niet op blijvend weefselverlies; voor exacte termijnen is echter meer onderzoek nodig.

Waarom kan het gebied er na het oplossen ingezakt uitzien?

Voor deze indruk zijn verschillende verklaringen. Ten eerste is iemand maanden of jaren gewend geraakt aan het uiterlijk met filler; als de filler weg is, ziet het gebied er leger uit dan men gewend was. Daarnaast is het gezicht tijdens de periode met filler blijven verouderen, en kan het uiterlijk dat tevoorschijn komt anders zijn dan op foto's van vóór de filler.

Ook de zwelling in de eerste dagen na het oplossen en het slinken daarvan daarna zorgen ervoor dat het uiterlijk wisselt. Sommige artsen beschrijven een kortdurende afname van volume na het oplossen; over hoe vaak dat voorkomt en hoe lang het duurt, is het bewijs beperkt. Om het uiteindelijke resultaat te beoordelen, wordt meestal een tijd gewacht, en als opnieuw filler wordt overwogen, wordt het tijdstip met de arts gepland.

Wat zijn de echte risico's?

Ook hyaluronidase is een geneesmiddel en heeft bijwerkingen. Het meest voorkomend zijn tijdelijke zwelling, roodheid, gevoeligheid en jeuk op de injectieplaats. Er zijn allergische reacties op het enzym gemeld; de meeste daarvan zijn plaatselijk en licht. Ernstige allergische reacties zoals uitgebreide netelroos of zwelling van lippen of tong zijn zeldzaam. Omdat het risico groter kan zijn bij mensen die allergisch zijn voor bijen- of wespensteken, moet u dat altijd aan uw arts vertellen. Sommige artsen doen vóór de behandeling een kleine huidtest; deze test kan later optredende allergische reacties echter niet altijd voorspellen.

In een spoedsituatie zoals vaatafsluiting is tijd echter erg belangrijk en weegt het mogelijke voordeel van het enzym meestal zwaarder dan het risico op bijwerkingen. Die beslissing neemt de arts die de spoedsituatie beoordeelt. Voor dringende verschijnselen na filler kunt u ons artikel “Na fillers: wanneer is het een noodgeval?” lezen.

Voor andere vormen van allergie en wat u dan moet doen, kunt u ons artikel “Allergische reactie bij esthetische behandelingen” lezen.

Welke fillers kunnen worden opgelost?

Hyaluronidase lost alleen hyaluronzuurfillers op. Permanente fillers of fillers van andere stoffen dan hyaluronzuur kunnen met dit enzym niet worden opgelost. Daarom is het belangrijk te weten welk type filler u eerder hebt gekregen. Voor soorten fillers en mogelijke problemen kunt u onze artikelen “Hyaluronzuurfiller” en “Complicaties van fillers” lezen.

Waarom mag alleen een arts dit doen?

• Eerst moet met onderzoek worden vastgesteld of het probleem echt door de filler komt en welk type filler het is.
• De hoeveelheid enzym en de injectieplaatsen worden door de arts gepland op basis van het soort probleem en het gebied.
• Er is een zorginstelling nodig waar direct kan worden ingegrepen als er een allergische reactie ontstaat.
• Oplosproducten die op internet worden verkocht of thuisbehandelingen kunnen producten van onduidelijke herkomst bevatten en brengen ernstige risico's met zich mee; gebruik ze niet.

Conclusie

Er is geen bewijs dat het eigen weefsel van het gezicht blijvend oplost als filler wordt opgelost. Het enzym richt zich op hyaluronzuur en kan het natuurlijke hyaluronzuur in het gebied tijdelijk beïnvloeden; het lichaam vernieuwt deze stof echter voortdurend. De echte risico's zijn vooral tijdelijke bijwerkingen en een zeldzame allergie. De beslissing om filler op te lossen moet na onderzoek samen met uw arts worden genomen.