Czym jest wypełniacz ust i jak działa?
Kwas hialuronowy stosowany w wypełniaczach ust to cząsteczka naturalnie występująca w organizmie, która wiąże wodę. W preparatach wypełniających cząsteczkę tę przetwarza się w żel, aby dłużej utrzymywała się w tkance. Wstrzyknięty do ust żel tworzy objętość w miejscu podania; z czasem organizm powoli go rozkłada i efekt słabnie.
Ważnym powodem, dla którego w ustach wybiera się kwas hialuronowy, jest to, że w razie potrzeby można go w dużym stopniu rozpuścić enzymem o nazwie hialuronidaza. Mimo tej właściwości zabieg nie jest wolny od ryzyka; daje ona jednak lekarzowi możliwość interwencji przy niepożądanym efekcie lub niektórych powikłaniach. Samą substancję i jej zastosowanie w innych okolicach twarzy opisuje nasz artykuł „Wypełniacz z kwasem hialuronowym”, a zabieg rozpuszczania — nasz artykuł „Hialuronidaza”.
Wypełniaczy, które nie rozpuszczają się w organizmie lub pozostają w nim bardzo długo, nie da się w ustach usunąć, gdy pojawi się problem. Należy koniecznie zapytać, jaka substancja zostanie podana, i poprosić o informację o preparacie na piśmie.
W jakim celu wykonuje się powiększanie ust wypełniaczem?
- Nadanie umiarkowanej objętości ustom, które z natury są wąskie
- Wsparcie ust, które z wiekiem stają się cieńsze, a ich kontur się zaciera
- Podkreślenie konturu ust i łuku pośrodku górnej wargi
- Wyrównanie niewielkich różnic między górną i dolną wargą albo między prawą i lewą stroną
Zabieg planuje się nie według zdjęcia innej osoby, lecz według budowy ust, zębów i proporcji twarzy danej osoby.
Dla kogo jest odpowiedni?
Może być odpowiedni dla dorosłych w dobrym ogólnym stanie zdrowia, którzy mają realistyczne oczekiwania i wiedzą, że efekt jest przejściowy, a w pierwszych dniach może wystąpić wyraźny obrzęk. Decyzję należy podjąć z własnej woli i bez pośpiechu.
Dla kogo nie jest odpowiedni i na co należy zwrócić uwagę?
- Ciąża i okres karmienia piersią: dane o bezpieczeństwie w tym okresie są niewystarczające; zabieg zwykle się odracza.
- Czynna opryszczka, zakażenie, rana lub zapalny wyprysk na ustach albo wokół nich
- Reakcja alergiczna na składniki wypełniacza lub na środek miejscowo znieczulający w wywiadzie
- Zaburzenie krwawienia lub przyjmowanie leków rozrzedzających krew: nie należy odstawiać leku na własną rękę; trzeba porozmawiać z lekarzem.
- Obecność w ustach podanego wcześniej wypełniacza o nieznanym składzie lub nierozpuszczalnego
- Poprzedni wypełniacz nadal obecny w ustach: podawanie kolejnych porcji jedna na drugą może prowadzić do nagromadzenia preparatu i nienaturalnego wyglądu.
- Wiek poniżej 18 lat: powiększanie ust wypełniaczem w celach estetycznych nie jest zalecane w tej grupie wiekowej.
- Silny i utrzymujący się niepokój związany z wyglądem: w takiej sytuacji właściwiej jest najpierw porozmawiać i przeprowadzić ocenę.
Ta lista nie jest pełna; lekarzowi należy podać pełne informacje o stanie zdrowia, przyjmowanych lekach i suplementach oraz wcześniejszych zabiegach estetycznych. O tym, jak niepokój związany z wyglądem może wpływać na podejmowanie decyzji, piszemy w naszym artykule „Obraz własnego ciała a zabiegi estetyczne”.
Kto powinien podawać wypełniacz ust i gdzie?
Przez usta przebiegają tętnice wargowe górna i dolna, a ich przebieg jest różny u różnych osób. Dlatego wypełniacz ust powinien podawać lekarz, który dobrze zna anatomię ust i potrafi postępować w razie powikłań, w placówce ochrony zdrowia. FDA i Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD) podkreślają, że podanie wypełniacza jest zabiegiem medycznym i nie należy poddawać się mu w salonie kosmetycznym, w domu ani w podobnych miejscach niebędących placówkami medycznymi.
Warto wcześniej zapytać, czy w miejscu zabiegu dostępna jest hialuronidaza i jak skontaktować się z lekarzem poza godzinami pracy. FDA ostrzega, że wypełniacze sprzedawane bezpośrednio konsumentom oraz zabiegi wykonywane bezigłowymi urządzeniami ciśnieniowymi doprowadziły do poważnych urazów; opisujemy to w naszym artykule „Bezigłowy pen do wypełniaczy i zabiegi wykonywane w domu”.
Przygotowanie do zabiegu: dlaczego przebyta opryszczka ma znaczenie?
Wstrzyknięcia w usta i ich okolicę mogą u osób, które przebyły opryszczkę, ponownie uaktywnić wirusa. Przed zabiegiem należy koniecznie powiedzieć o przebytej opryszczce, o tym, jak często się pojawia i kiedy wystąpiła ostatnio. U osób z częstymi nawrotami lekarz może rozważyć leczenie zapobiegawcze przed zabiegiem; przy czynnej opryszczce na ustach zabieg zwykle się odracza.
- Należy powiedzieć o wcześniejszych wypełniaczach ust — kiedy i jakim preparatem zostały wykonane, jeśli jest to wiadome.
- O leki i suplementy, które mogą zwiększać ryzyko siniaków, należy zapytać lekarza; leków na receptę nie należy odstawiać samodzielnie.
- Należy zgłosić planowane w najbliższym czasie leczenie stomatologiczne, szczepienie lub chorobę przebiegającą z gorączką; termin oceni lekarz.
- Nie należy planować zabiegu tuż przed ważnym wydarzeniem; trzeba zostawić zapas czasu na obrzęk i siniaki.
- Formularz zgody należy przeczytać bez pośpiechu i dopytać o to, co jest niezrozumiałe.
Przy planowaniu pod konkretną datę, na przykład ślubu, zakończenia studiów albo sesji zdjęciowej, pomocny może być nasz artykuł „Planowanie zabiegów estetycznych przed ważnym dniem”.
Dzień zabiegu krok po kroku
- Lekarz ocenia usta w spoczynku, podczas mówienia i uśmiechu; wspólnie z pacjentem ustala cel i przybliżoną ilość preparatu. Zwykle wykonuje się dokumentację fotograficzną.
- Pacjent czyta formularz świadomej zgody; omawia się ryzyko i dostępne możliwości, po czym formularz zostaje podpisany.
- Usta i ich okolicę oczyszcza się roztworem antyseptycznym.
- Aby zmniejszyć ból, nakłada się krem znieczulający albo znieczula okolicę zastrzykiem, podobnie jak u dentysty. W wielu preparatach sam żel również zawiera niewielką ilość środka miejscowo znieczulającego.
- Żel wstrzykuje się małymi porcjami cienką igłą lub kaniulą o tępym końcu. O wyborze narzędzia decyduje lekarz; żadne narzędzie nie eliminuje ryzyka zamknięcia naczynia.
- Przez cały zabieg lekarz obserwuje kolor ust i reakcję pacjenta. Nagły, silny lub nietypowy ból należy zgłosić natychmiast.
- Na koniec usta można delikatnie wymodelować i zastosować zimny okład. Przed wyjściem sprawdza się kolor ust; pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące pielęgnacji i dane kontaktowe do lekarza.
AAD podaje, że większość zabiegów z użyciem wypełniaczy trwa 15–30 minut. Mimo znieczulenia zabieg nie jest wolny od bólu; większość osób opisuje uczucie kłucia i ucisku.
Po wypełnieniu ust obrzęk z pierwszych dni nie pokazuje efektu; aby ocenić ostateczny wygląd, zwykle trzeba poczekać kilka tygodni. Z osobami, które chcą wyraźnej zmiany, omawiamy postępowanie etapowe; umiarkowana ilość jest ważna zarówno dla naturalnego wyglądu, jak i dla bezpieczeństwa.
Dr. Hamza GemiciDyrektor medyczny DoktorClub · lekarz medycyny estetycznej
Pierwsze 24 godziny po wypełnieniu ust
- Nie należy uciskać, masować ani ściskać ust; nie należy próbować ich modelować, chyba że lekarz wyraźnie to zalecił.
- Zimne okłady należy stosować tylko wtedy, gdy zalecił je lekarz, i w sposób przez niego wskazany.
- Do czasu ustąpienia znieczulenia należy unikać bardzo gorących napojów i twardych pokarmów; można nieświadomie przygryźć lub oparzyć wargę.
- Ze szminką i produktami do ust należy poczekać tyle, ile zalecił lekarz.
- Należy unikać intensywnego wysiłku, sauny, łaźni tureckiej i bardzo gorących pomieszczeń; AAD zaleca, by z ćwiczeniami poczekać do następnego dnia.
- W pierwszych godzinach warto kilka razy sprawdzić kolor ust w lustrze. Środek miejscowo znieczulający może przez pewien czas maskować ból.
Kiedy schodzi obrzęk po wypełnieniu ust?
Ze względu na luźną tkankę i bogatą sieć naczyń usta obrzękają bardziej niż inne okolice twarzy. W pierwszych dniach mogą wyglądać na znacznie pełniejsze, niż oczekiwano, napięte i nieco asymetryczne; często jedna strona obrzęka bardziej niż druga. Taki wygląd nie jest efektem zabiegu.
| Okres | Zwykły przebieg | Co robić |
|---|---|---|
| Pierwsze 24 godziny | Obrzęk, tkliwość, drętwienie; drobne siniaki w miejscach wkłuć | Obserwować kolor ust; nie uciskać |
| Pierwsze dni | Obrzęk jest najbardziej widoczny; rano może być większy. Możliwa niewielka asymetria i drobne wyczuwalne stwardnienia | Zachować cierpliwość; nie oceniać efektu w tym okresie |
| Pierwszy tydzień | Obrzęk i tkliwość stopniowo się zmniejszają; siniaki zaczynają blednąć | Jeśli obrzęk lub ból narasta z dnia na dzień, skontaktować się z lekarzem |
| Drugi tydzień i później | Usta miękną, żel układa się w tkance | Wizyta kontrolna, jeśli lekarz ją zalecił |
| Pierwszy miesiąc | Widoczny jest ostateczny wygląd | Na tym etapie omawia się ewentualną korektę lub podanie dodatkowej porcji |
Według FDA większość skutków ubocznych, takich jak obrzęk i siniaki, pojawia się krótko po wstrzyknięciu, a wiele z nich ustępuje w ciągu kilku dni do kilku tygodni. Trzeba pamiętać, że czas ten zależy od osoby, podanej ilości i preparatu. Tabelę pozwalającą odróżnić zwykły obrzęk od obrzęku będącego sygnałem problemu zawiera nasz artykuł „Powikłania po wypełnieniu ust”.
Spodziewane skutki uboczne i objawy alarmowe
- Obrzęk i uczucie napięcia
- Siniaki i tkliwość w miejscach wkłuć
- Niewielka asymetria w pierwszych dniach
- Drobne stwardnienia wyczuwalne przy dotyku, zmniejszające się wraz z ustępowaniem obrzęku
- Zaczerwienienie i lekki świąd
Rzadziej mogą wystąpić takie problemy, jak grudki, rozejście się wypełniacza poza kontur ust, zaostrzenie opryszczki, zakażenie, obrzęk pojawiający się po tygodniach lub miesiącach, a rzadko zamknięcie tętnic wargowych. Nie omawiamy tu szczegółowo tych problemów, ich przyczyn ani możliwości leczenia; wszystkie opisuje nasz artykuł „Powikłania po wypełnieniu ust”. Rozpowszechnione przekonania o przemieszczaniu się wypełniacza oceniamy natomiast w artykule „Mit: Wypełniacz przemieszcza się w twarzy i wędruje w inne miejsce — co mówi nauka?”.
Proszę natychmiast skontaktować się z lekarzem, który wykonał zabieg (jeśli nie jest to możliwe – najbliższy szpitalny oddział ratunkowy)
- Zblednięcie, wyraźna bladość ust lub skóry nad górną wargą
- Sinofioletowe, siateczkowate zabarwienie na ustach lub wokół nich
- Nagły, silny lub narastający ból
- Część wargi chłodniejsza od otoczenia; w kolejnych godzinach ciemniejące zabarwienie, drobne pęcherzyki
Proszę bez czekania zadzwonić pod numer 112 (lub lokalny numer alarmowy) albo udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy
- Niewyraźne widzenie, utrata widzenia, podwójne widzenie lub silny ból oka
- Zaburzenia mowy, opadnięcie połowy twarzy, osłabienie ręki lub nogi
- Duszność, trudności w połykaniu; szybko narastający obrzęk warg, języka lub gardła
Co robić, a czego nie robić przy tych objawach, opisuje krok po kroku nasz artykuł „Kiedy po wypełniaczu jest to stan nagły”. W każdej sytuacji budzącej wątpliwości zamiast czekać należy zadzwonić do lekarza.
Jak długo utrzymuje się wypełniacz ust?
Efekt objętości widać od razu po zabiegu; ze względu na obrzęk rzeczywisty wynik można jednak ocenić dopiero w ciągu kilku tygodni. Na pytanie, jak długo utrzyma się efekt, nie ma natomiast dokładnej odpowiedzi. AAD podaje, że działanie wypełniaczy z kwasem hialuronowym trwa na ogół od 4 do 12 miesięcy; przedział ten jest informacją ogólną, podaną dla wszystkich okolic twarzy, a nie swoistą dla ust. Ponieważ usta są okolicą stale pozostającą w ruchu, uważa się, że czas ten może być bliższy krótszemu końcowi tego przedziału. Na czas działania wpływają także zastosowany preparat, jego ilość i metabolizm danej osoby.
Trzeba wiedzieć o jeszcze jednej rzeczy: osłabienie widocznego efektu nie musi oznaczać, że w tkance nie pozostał żaden preparat. W małym badaniu, w którym oceniono obrazy rezonansu magnetycznego 33 osób po podaniu wypełniacza w środkową część twarzy, kwas hialuronowy wykrywano w tkance znacznie dłużej, niż oczekiwano. Badanie to dotyczy środkowej części twarzy, a nie ust, i może nie być reprezentatywne dla wszystkich; mimo to nasuwa wniosek, że kolejne podania należy planować nie według kalendarza, lecz według wyniku badania.
Naturalny wygląd i proporcje: jakie oczekiwania są realistyczne?
Naturalnie wyglądające usta to nie sama wielkość, lecz proporcja między górną i dolną wargą, wyrazistość konturu oraz harmonia ust z zębami i resztą twarzy. Nie istnieje jedna idealna proporcja odpowiednia dla wszystkich; zależy ona od budowy twarzy, wieku i osobistych preferencji. AAD podaje, że przy wypełniaczach umiarkowane podejście daje bardziej naturalny efekt, a wyraźne powiększanie bardzo wąskich ust może nie przynieść dobrego rezultatu.
- Wypełniacz ust nie zmienia całkowicie budowy ust; wspiera istniejącą budowę.
- Bardzo wąskich ust nie da się bezpiecznie zamienić w wyraźnie pełne podczas jednej sesji; ilość, jaką może przyjąć tkanka, ma swoją granicę.
- Sam nie koryguje głębokich zmarszczek wokół ust, opadających kącików ust ani wyglądu wynikającego z budowy zębów i szczęk.
- Zbyt duża ilość i częste powtarzanie mogą prowadzić do wysuwania się warg ku przodowi i zacierania konturu ust.
- Efektu nie można z góry obiecać; symetria i czas działania są różne u różnych osób.
Przy oczekiwaniu wyraźnej zmiany warto omówić z lekarzem postępowanie etapowe, czyli rozpoczęcie od małej ilości i ponowną ocenę po ustąpieniu obrzęku.
Alternatywy
| Metoda | Do czego służy | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Rezygnacja z jakiegokolwiek zabiegu | Możliwość odczekania bez podejmowania ryzyka | Jest to zawsze uprawniona możliwość |
| Toksyna botulinowa wzdłuż brzegu górnej wargi | Ma sprawić, że górna warga lekko wywinie się na zewnątrz i będzie wyglądać na wyraźniejszą | Nie dodaje objętości; dowody są ograniczone, efekt trwa krótko i możliwe są przejściowe trudności w mówieniu i piciu |
| Przeszczep własnej tkanki tłuszczowej | Daje objętość dzięki własnej tkance tłuszczowej pacjenta | Jest zabiegiem chirurgicznym; odsetek przyjętej tkanki jest zmienny, a efektu nie da się cofnąć hialuronidazą |
| Chirurgiczne uniesienie górnej wargi | Skraca odległość między nosem a górną wargą | Jest operacją; pozostawia bliznę i nie da się jej cofnąć |
| Wypełniacze nierozpuszczalne | Mają zapewnić objętość na dłuższy czas | Niezalecane w ustach; gdy pojawi się problem, leczenie jest trudne |
Ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego. Odpowiednią metodę można ustalić wyłącznie na podstawie oceny lekarza.
Harmonogram pielęgnacji po zabiegu
Dzień zabiegu
Nie należy uciskać ani masować ust. W pierwszych godzinach należy sprawdzać kolor ust w lustrze: w razie zblednięcia, sinofioletowego siateczkowatego zabarwienia lub silnego bólu trzeba natychmiast zadzwonić do lekarza; przy zaburzeniach widzenia lub mowy — zadzwonić pod numer 112 (lub lokalny numer alarmowy). Do czasu ustąpienia znieczulenia należy unikać bardzo gorących napojów.
Dzień 1
Obrzęk wchodzi w najbardziej nasilony okres; rano może być większy. Należy unikać intensywnego wysiłku, sauny i łaźni tureckiej; ze szminką należy poczekać tyle, ile zalecił lekarz.
Dzień 3
Obrzęk zaczyna się zmniejszać; możliwa jest niewielka asymetria i drobne stwardnienia. W razie mrowienia, a następnie pęcherzyków z płynem (podejrzenie opryszczki), narastającego bólu, ucieplenia lub gorączki należy skontaktować się z lekarzem.
Dzień 7
Siniaki bledną, usta zaczynają mięknąć. Obrzęk narastający z dnia na dzień albo powiększająca się, bolesna grudka wymagają oceny. Termin planowanego leczenia stomatologicznego należy skonsultować z lekarzem.
Dzień 14
Obrzęk w dużej mierze ustąpił. Wizyta kontrolna, jeśli lekarz ją zalecił; na tym etapie można omówić efekt i ewentualną korektę.
Dzień 30
Widoczny jest ostateczny wygląd. Utrzymującą się asymetrię, uwypuklenie na granicy ust lub wyczuwalną grudkę należy pokazać lekarzowi. Warto zachować nazwę preparatu i datę zabiegu.
Pytania, które warto zadać lekarzowi
- Jaką ilość zaleca Pan/Pani przy mojej budowie ust; czy poda ją Pan/Pani podczas jednej sesji, czy etapami?
- Czy stosowany preparat to kwas hialuronowy? Czy mogę otrzymać na piśmie nazwę preparatu i numer serii?
- Czy na miejscu dostępna jest hialuronidaza i możliwość postępowania w stanie nagłym?
- Miewam opryszczkę; czy przed zabiegiem trzeba podjąć jakieś środki ostrożności?
- Czy wcześniej podany wypełniacz może nadal być w moich ustach; jak Pan/Pani to ocenia?
- Jak długo powinienem/powinnam spodziewać się obrzęku; w jakiej sytuacji mam do Pana/Pani zadzwonić?
- Co można zrobić, jeśli usta będą pełniejsze, niż bym chciał/chciała?
- Jak mogę się z Panem/Panią skontaktować, jeśli problem pojawi się poza godzinami pracy?
- Czy w moim przypadku istnieje inna możliwość, którą można rozważyć zamiast wypełniacza lub przed nim?
Najczęściej zadawane pytania
Jak długo utrzymuje się wypełniacz ust?
Nie da się podać dokładnego czasu. Działanie wypełniaczy z kwasem hialuronowym liczy się na ogół w miesiącach; AAD podaje przedział od 4 do 12 miesięcy, jednak usta są okolicą ruchomą, więc czas ten może być krótszy. Zależy od preparatu, ilości i osoby.
Po ilu dniach schodzi obrzęk po wypełnieniu ust?
Obrzęk jest zwykle najbardziej widoczny w pierwszych dniach, a potem stopniowo się zmniejsza; czas jego trwania zależy od osoby i podanej ilości. Aby ocenić ostateczny wygląd, zwykle trzeba poczekać kilka tygodni. Jeśli obrzęk narasta z dnia na dzień, należy zgłosić się do lekarza.
Czy powiększanie ust wypełniaczem boli?
Krem znieczulający lub znieczulenie zastrzykiem zmniejsza dyskomfort; mimo to odczuwa się kłucie i ucisk. Nagły i silny ból nie jest natomiast zjawiskiem zwykłym i należy go natychmiast zgłosić.
Czy usta po wypełniaczu wyglądają naturalnie?
Zabieg z umiarkowaną ilością preparatu, zaplanowany według budowy ust, może dać naturalny wygląd. Zbyt duża ilość i podawanie kolejnych porcji jedna na drugą mogą prowadzić do nienaturalnego wyglądu. Jeśli oczekiwana jest wyraźna zmiana, postępowanie etapowe jest bardziej przewidywalne.
Czy osoba, u której pojawia się opryszczka, może poddać się wypełnieniu ust?
Może, jednak wstrzyknięcie może wywołać opryszczkę, dlatego trzeba o niej wcześniej powiedzieć. Lekarz może rozważyć leczenie zapobiegawcze. Przy czynnej opryszczce na ustach zabieg zwykle się odracza.
Czy wypełniacz ust można cofnąć, jeśli efekt mi się nie spodoba?
W przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym lekarz może rozpuścić część lub całość preparatu hialuronidazą. To również zabieg medyczny; istnieje ryzyko alergii, a czasem potrzeba więcej niż jednego podania. Wypełniaczy nierozpuszczalnych nie da się cofnąć tą metodą.
Czy po zaprzestaniu wypełniania usta wyglądają gorzej niż wcześniej?
Oczekuje się, że po rozłożeniu kwasu hialuronowego usta wrócą do poprzedniego stanu. Dane o wpływie na tkankę bardzo dużych ilości podawanych wielokrotnie przez wiele lat są natomiast ograniczone; to kolejny argument za umiarkowaną ilością.
Źródła
- Dermal Fillers (Soft Tissue Fillers) — U.S. Food and Drug Administration (FDA)
- Dermal Filler Do's and Don'ts for Wrinkles, Lips and More — U.S. Food and Drug Administration (FDA), 2023
- Fillers: FAQs — American Academy of Dermatology (AAD)
- Evaluating safety in hyaluronic acid lip injections (Safran T, Swift A, Cotofana S, Nikolis A). Expert Opin Drug Saf 20(12):1473–1486. PMID: 34328377 — Expert Opinion on Drug Safety, 2021
- Evaluation of Current Literature on Complications Secondary to Lip Augmentation Following Dermal Filler Injection (Diwan Z et al.). J Clin Aesthet Dermatol 16(7):26–33. PMID: 37560504 — Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, 2023
- Guideline for the Management Herpes Simplex 1 and Cosmetic Interventions (Vaghela D et al.). J Clin Aesthet Dermatol 14(6 Suppl 1):S11–S14. PMID: 34976293 — Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, 2021
- Hyaluronic Acid Filler Longevity in the Mid-face: A Review of 33 Magnetic Resonance Imaging Studies (Master M, Azizeddin A, Master V). Plast Reconstr Surg Glob Open 12(7):e5934. PMID: 39015357 — Plastic and Reconstructive Surgery Global Open, 2024
Rada Ekspertów ds. Medycyny Estetycznej
Turecki oryginał tego artykułu został sprawdzony przez Radę Ekspertów ds. Medycyny Estetycznej DoktorClub. Ta strona jest tłumaczeniem porównanym z oryginałem i nie została jeszcze sprawdzona przez lekarza posługującego się językiem polskim.