Mit: „Wypełniacz przemieszcza się w twarzy i wędruje w inne miejsce” — co mówi nauka?

Krótka odpowiedź: częściowo prawda. Przesunięcie się wypełniacza z punktu wstrzyknięcia do pobliskiej okolicy to rzeczywisty stan, zauważany najczęściej w okolicy ust i oczu. Nie wiadomo, jak często występuje. Z drugiej strony część obrazów branych za przemieszczenie wiąże się z nadmierną ilością preparatu, podaniem zbyt powierzchownym lub w niewłaściwe miejsce, obrzękiem albo z nowymi zabiegami wykonanymi, zanim poprzedni wypełniacz całkowicie się rozłożył. W przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym lekarz może rozpuścić enzymem preparat, który znajduje się w niewłaściwym miejscu.

Skąd wziął się ten mit?

W mediach społecznościowych często pojawiają się zdjęcia uwypuklenia nad górną wargą, worków pod oczami albo pełności, która wygląda, jakby zsunęła się poniżej kości policzkowej, opatrzone hasłem 'wypełniacz się przemieścił'. Te obrazy są prawdziwe i pokazują, że mit nie jest w całości wymysłem. Przesadą jest przekonanie, że wypełniacz swobodnie krąży po twarzy i u każdego prędzej czy później się przemieści.

Czy migracja wypełniacza jest realna?

Tak. Przejście wypełniacza z miejsca wstrzyknięcia w inne miejsce to stan, który organy odpowiedzialne za ochronę zdrowia wymieniają wśród zagrożeń związanych z wypełniaczami i który udokumentowano w piśmiennictwie medycznym opisami przypadków. Praca przeglądowa analizująca przypadki, w których wypełniacz wykryto poza okolicą podania, podkreśla, że przemieszczenie nie ma jednej przyczyny, że rolę może odgrywać więcej niż jeden mechanizm i że preparat można znaleźć w tkance nawet po latach.

Warto tu rozróżnić dwie sytuacje. W większości przypadków chodzi o rozprzestrzenienie się preparatu na sąsiedni obszar: na przykład przesunięcie wypełniacza z wargi tuż ponad granicę czerwieni wargowej albo wypełniacza spod oka ku górnej części policzka. Pojawienie się wypełniacza w okolicy odległej od miejsca wstrzyknięcia opisywano znacznie rzadziej i wiąże się je głównie z wypełniaczami, które się nie rozkładają. Problemy związane z tymi wypełniaczami omówiliśmy osobno w naszym artykule „Powikłania po wypełniaczach trwałych i półtrwałych”.

Jak często występuje?

Na to pytanie nie ma wiarygodnej odpowiedzi. Dostępna wiedza opiera się głównie na pojedynczych opisach przypadków i małych seriach przypadków; nie ma dużych badań, w których długo obserwowano by osoby po podaniu wypełniacza i mierzono częstość przemieszczenia. Niewielkie przemieszczenia najczęściej pozostają niezauważone lub niezgłoszone; w mediach społecznościowych wybijają się natomiast uderzające przykłady, przez co zjawisko może wydawać się częstsze, niż jest.

Różnice zależą też od okolicy. W pracy zbierającej opublikowane problemy związane z wypełnianiem ust najczęściej zgłaszanym problemem były grudki, a przemieszczenie również wymieniono wśród problemów wiązanych z ustami. Przemieszczenie, które ogólnie jest rzadko zgłaszanym problemem po wypełniaczach, w obrębie ust zauważa się częściej. Zgodne z tym są także artykuły w naszym serwisie „Powikłania po wypełniaczach” i „Powikłania po wypełnieniu ust”: podanie liczby nie jest możliwe.

Czy pełność nad górną wargą zawsze oznacza przemieszczenie?

Nie. Uwypuklenie nad górną wargą, wyraźniejsze zwłaszcza przy uśmiechu, może mieć więcej niż jedno wyjaśnienie, a ich rozróżnienie wymaga badania.

Obraz ten potwierdza niedawne badanie, w którym za pomocą ultrasonografii oceniano, gdzie w wardze lokuje się wypełniacz. Zaobserwowano, że warstwa podskórna w wardze jest bardzo cienka i dlatego u większości osób wypełniacz, inaczej niż zamierzano, znajdował się w obrębie warstwy mięśniowej; podano też, że niektóre techniki wstrzykiwania wiązały się z cechami przemieszczenia. Utrzymanie preparatu w wardze dokładnie w zamierzonej warstwie jest więc trudniejsze, niż się sądzi.

Pod oczami podobne nieporozumienia dotyczą obrzęku: długo utrzymujące się lub wyraźniejsze rano worki mogą wynikać raczej z wiązania wody przez preparat niż z przemieszczenia. Ten temat opisuje nasz artykuł „Powikłania wypełniacza pod oczami”.

Co pokazały badania obrazowe?

Wiadomo, że działanie wypełniaczy z kwasem hialuronowym słabnie w ciągu miesięcy. Osłabienie działania i całkowite zniknięcie preparatu z tkanki to jednak niekoniecznie to samo. W badaniu, w którym za pomocą rezonansu magnetycznego (MR) oceniono 33 osoby po podaniu wypełniacza z kwasem hialuronowym w środkową część twarzy, u wszystkich uczestników wykryto wypełniacz w tkance, mimo że od ostatniego zabiegu minęły co najmniej dwa lata; u niektórych osób czas ten był znacznie dłuższy.

Wynik ten trzeba interpretować z umiarem. Badanie jest małe, obejmuje jedną okolicę, a część uczestników poddano obrazowaniu z powodu dolegliwości w postaci obrzęku; może więc nie być reprezentatywne dla wszystkich osób po wypełniaczach. Wykrycie preparatu w badaniu obrazowym nie oznacza też, że na twarzy utrzymuje się widoczna gołym okiem pełność. Mimo to dane te wskazują na ważną możliwość: w okolicy, o której myśli się 'wypełniacz mi się rozpuścił', nadal może znajdować się preparat, a nowe zabiegi wykonywane na nim mogą z czasem przyczyniać się do jego gromadzenia, a gromadzenie do obrazu wychodzenia poza granice lub przemieszczenia.

Dlatego częstość i ilość przy zabiegach powtórnych należy planować nie według kalendarza, lecz na podstawie wyniku badania. Czas działania wypełniacza z kwasem hialuronowym zależy od preparatu, okolicy i osoby; szczegóły zawiera nasz artykuł „Wypełniacz z kwasem hialuronowym”.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Podejrzenie przemieszczenia najczęściej nie jest stanem nagłym, wymaga jednak oceny lekarskiej. Postępowanie w podobnie wyglądających stanach, takich jak obrzęk, grudki, guzek zapalny lub zakażenie, jest bowiem inne.

• Nowo powstała pełność, uwypuklenie lub wyczuwalna miękka masa poza okolicą podania wypełniacza
• Obrzęk utrzymujący się po pierwszych tygodniach lub pojawiający się później
• Zatarcie granicy wargi albo uwypuklenie w kształcie paska nad górną wargą
• Stwardnienie, zaczerwienienie, tkliwość lub ucieplenie w danej okolicy (może to być stan zapalny lub zakażenie)
• Niewyjaśniony obrzęk w okolicy, w którą wypełniacz podano miesiące lub lata wcześniej; w takiej sytuacji trzeba koniecznie powiedzieć o przebytych zabiegach z wypełniaczem

Objawy te mogą świadczyć o zamknięciu naczynia lub ciężkiej alergii. Szczegóły zawiera nasz artykuł „Kiedy po wypełniaczu jest to stan nagły?”.

Co można zrobić z przemieszczonym wypełniaczem?

Lekarz najpierw ocenia podczas badania, czy problem rzeczywiście wiąże się z preparatem i jaki wypełniacz podano wcześniej; w razie potrzeby może skorzystać z badania obrazowego, na przykład ultrasonografii. W sytuacjach łagodnych, które nie sprawiają dolegliwości, możliwa jest także sama obserwacja.

W przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym lekarz może zaproponować rozpuszczenie preparatu znajdującego się w niewłaściwym miejscu lub podanego w nadmiarze enzymem o nazwie hialuronidaza. Enzym ten rozkłada wyłącznie kwas hialuronowy; na wypełniacze, które się nie rozkładają, nie działa. Enzym również ma skutki uboczne, takie jak obrzęk, zaczerwienienie i rzadko alergia; dlatego zabieg powinien wykonywać lekarz, po badaniu, w placówce ochrony zdrowia. Jeśli po rozpuszczeniu rozważa się ponowne podanie wypełniacza, o terminie decyduje lekarz.

• Nie należy samodzielnie mocno masować okolicy ani próbować 'wepchnąć' preparatu na miejsce.
• Nie należy stosować sprzedawanych w internecie produktów do rozpuszczania wypełniaczy.
• Nie należy poddawać się kolejnemu podaniu wypełniacza na istniejący, aby poprawić wygląd; najpierw trzeba ustalić przyczynę.
• Należy zachować dokumentację pokazującą, jaki preparat, kiedy i w jakiej ilości podano, i zabrać ją do lekarza.

Co można zrobić, aby zmniejszyć ryzyko?

• Zamiast dużej ilości podczas jednej sesji warto poprosić o umiarkowany, etapowy plan.
• Przed nowym zabiegiem na wcześniejszy wypełniacz warto poprosić o ocenę okolicy podczas badania.
• Należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich przebytych zabiegach z wypełniaczami, ich rodzaju i dacie.
• W pierwszych dniach po zabiegu należy przestrzegać zaleceń lekarza co do nieuciskania i niemasowania okolicy.
• Zabieg powinien wykonywać wyłącznie lekarz, w placówce ochrony zdrowia i preparatem o znanym pochodzeniu.

Środki te mogą pomóc zmniejszyć ryzyko, ale go nie usuwają; przemieszczenie może wystąpić także po starannie wykonanym zabiegu.

Podsumowanie

Przemieszczenie wypełniacza to stan rzeczywisty, ale o nieznanej częstości, i najczęściej ma postać rozprzestrzenienia się na sąsiednią okolicę. Część obrazów branych za przemieszczenie wiąże się natomiast z nadmierną ilością, niewłaściwym miejscem podania, obrzękiem lub zabiegami wykonywanymi jeden na drugim. Badania obrazowe sugerują, że wypełniacz z kwasem hialuronowym może u niektórych osób pozostawać w tkance dłużej, niż oczekiwano; pokazuje to, jak ważne jest umiarkowane planowanie zabiegów powtórnych. W razie wątpliwości należy zgłosić się do lekarza, nie podejmując żadnych działań na własną rękę.